Кіріспе
Бельгияда орналасқан Euroclear қаржы қызметтері компаниясы – бағалы қағаздар операцияларын клирингтеу және есеп айырысу, сондай-ақ осы бағалы қағаздарды сақтау және активтерге қызмет көрсету саласында маманданған Бельгияда орналасқан қаржы компаниясы. Ол 1968 жылы J. P. Morgan & Co. құрамында сол кезде дамып келе жатқан еурооблигациялар нарығындағы мәмілелерді реттеу мақсатымен құрылған. Ол Еуропадағы екі халықаралық орталық бағалы қағаздар депозитарийлерінің бірі (екіншісі – Clearstream).
Euroclear is a Belgium based financial services company that specialises in the clearing and settlement of securities transactions, as well as the safekeeping and asset servicing of these securities. It was founded in 1968 as part of J. P. Morgan & Co. to settle trades on the then developing eurobond market. It is one of two European international central securities depositories (Clearstream being the other).
Ерте дамуы
Euroclear жүйесі 1968 жылдың желтоқсанында құрылғаннан бастап 2001 жылдың басына дейін, Euroclear Bank-қа бақылау өткенге дейін Morgan Guaranty Trust Company-ның Бельгиядағы филиалымен басқарылды. Kidder Peabody нарыққа Euroclear арқылы ғана клирингтен өтетін компаниялармен ғана жұмыс істейтінін хабарлаған алғашқы ірі сауда фирмасы болды. Euroclear-дің құрылуы Люксембургте Morgan-мен бәсекелесетін фирмалардың арасында қарсы реакция тудырды, олар Morgan олардың есептесу деректерін саудада өз пайдасына пайдалана алады деп қорқып қалды. Бұл 1970 жылдың қыркүйегінде Люксембургте орналасқан Cedel компаниясының құрылуына әкелді. Euroclear сондай-ақ LCH капиталының 20 пайызына ие болды. Clearnet, Euronext, Лондон қор биржасы және басқа да қор биржаларындағы мәмілелерді клирингтен жауапты Ұлыбритания/Франция бірлестігі.
ХҚКО сатып алулары
Euroclear 2001 жылы Sicovam (француздық бағалы қағаздардың орталық депозитарийі немесе CSD), Necigef (Nederlands Centraal Instituut voor Giraal Effectenverkeer) – Нидерланд және CREST қосымшасын пайдаланатын Ұлыбритания мен Ирландия бағалы қағаздары үшін CSD – CRESTCo Ltd компанияларын сатып алды. 2007 жылы Бельгияның орталық бағалы қағаздар депозитарийі – Caisse Interprofessionnelle de Dépôts et de Virements de Titres (CIK) – сатып алынды. Бұл жергілікті CSD-лер тиісінше Euroclear France, Euroclear Netherlands, Euroclear UK & Ireland және Euroclear Belgium деп қайта аталды. 2005 жылы Euroclear CSD және ICSD-ге ортақ технологиялық және қызметтік қолдауды қамтамасыз ететін барлық ортақ технология мен қызметтердің иесі болған Euroclear SA/NV деп аталатын жаңа бельгиялық холдингтік компания құрылды. Euroclear 2008 жылдың қазан айында Финляндияның (Suomen Arvopaperikeskus Oy (APK)) және Швецияның (VPC AB) CSD-лерін сатып алды, олар қазір тиісінше Euroclear Finland және Euroclear Sweden ретінде жұмыс істейді.
Соңғы дамуы
2010 жылдың қаңтар айында Тим Хауэлл Euroclear-дің бас директоры болды, Пьер Франкотттың 10 жылдық қызметінен кейін оның орнын басты. 2012 жылдың қазан айында Euroclear Ресейдің Ұлттық есеп айырысу депозитарийіне қол жеткізуді қамтамасыз етті, бұл Euroclear жүйесіне қосылған елдерге Ресеймен сауда жасауды жеңілдетті және Ресейдің капитал нарығын Лондон мен Нью-Йорк нарықтарымен интеграциялады. 3 жыл өткен соң Ресей, Euroclear жүйесін үлгі етіп, Қытаймен айырбас жүйесін құрды. 2013 жылдың мамыр айында Euroclear және АҚШ-тың Депозиттерді сақтау және есеп айырысу корпорациясы (Depository Trust and Clearing Corporation) бір-бірінің кепілдіктердің мол қорына қол жеткізуді ұсынды. Бастапқы ұсыныс кепілдіктерді екі бағытта автоматты түрде беруді және сақтауды көздейді, бірақ ол депозитарийлердің бірыңғай пулына айналуға бағытталған. 2014 жылдың сәуір айында Euroclear өзінің жүйесін Central Latinoamericana de Valores-пен байланыстырып, Панаманы халықаралық инвесторлар үшін ашты, осылайша бірыңғай өтімділік пулы құрылды. 2015 жылдың ақпан айында Мексика Euroclear сауда платформасындағы корпоративтік облигацияларын ашты, бұл оның даму бағдарламаларын қаржыландыруды жеңілдетуге және арттыруға көмектеседі деп үміттенді. 2016 жылдың наурыз айында Францияның орталық банкі Euroclear-мен бағалы қағаздарды беру үшін, ал Мексика қор биржасымен Мексиканың өзара қорлар нарығын бельгиялық сауда компаниясымен байланыстыру үшін серіктестік құрды. 2017 жылдың 1 қаңтарында бельгиялық Лив Мострей Euroclear-дің бас директоры болып тағайындалды, ол Тим Хауэллдің орнын басты. Соңғы жылдары Euroclear қорлар нарығына енді (оның ішінде биржалық қорлар және жеке нарықтағы активтер, FundsPlace платформасын іске қосу, 2021 жылы MFEX және 2023 жылы Goji компанияларын сатып алудың нәтижесінде). 2024 жылдың 15 қаңтарында бельгиялық Валери Урбайн Лив Мострейдің орнына Euroclear-дің бас директоры болып тағайындалды.
Ресей-Украина соғысы
Foreign Affairs журналындағы мақаласында және одан кейінгі сұхбатта, Сыртқы қатынастар кеңесінің (CFR) халықаралық экономика бөлімінің аға ғылыми қызметкері және директоры, экономист Бенн Стайл және CFR сарапшысы Бенджамин Делла Рокка Ресейдің Қытай Халық Банкі арқылы жасалған операциялар және одан кейін Қытайдың мемлекеттік банктері делдал ретінде тартылып, 2022 жылы Украинаға басып кіруге дайындық кезінде Euroclear-ге 80 миллиард долларлық АҚШ қазыналық облигацияларын сақтағанын айтты. Ресейлік депозитарий 2022 жылдың 1 наурызында Ресейдегі Euroclear есебіндегі барлық бағалы қағаздарды тоқтатып, мұздатты. Сондай-ақ, Ресейлік депозитарий ресейлік эмитенттердің бағалы қағаздары бойынша шетелдік жеке және заңды тұлғаларға төлемдер жасауды тоқтатты.
Белсенділік
Euroclear облигацияларды, акцияларды, туынды құралдарды және инвестициялық қорларды қамтитын ішкі және халықаралық бағалы қағаздар операцияларын жүзеге асырады. Euroclear 90-нан астам елде орналасқан қаржы институттарына бағалы қағаздар қызметтерін ұсынады. Халықаралық орталық бағалы қағаздар сақтаушысы (ICSD) рөлімен қатар, Euroclear Бельгия, Нидерланды, Финляндия, Франция, Ирландия, Швеция және Ұлыбритания бағалы қағаздарының орталық бағалы қағаздар сақтаушысы (CSD) ретінде де жұмыс істейді. Euroclear сонымен қатар Ұлыбританиядағы инвестициялық қорларға тапсырыс берудің жетекші провайдері – EMXCo компаниясына да ие. Бөлшек инвесторлар жергілікті заңдарға, ережелерге және процедураларға сәйкес жергілікті ХҚҚС-да тікелей шоттар аша алады. Euroclear-дің әрбір ХҚҚС-сы тиісті елдердегі уәкілетті органдармен реттеледі. Бельгияда тіркелген Euroclear SA/NV Бельгияның Қаржылық қызметтер және нарықтар жөніндегі органының (FSMA) қадағалауында болады. Бельгия Ұлттық Банкі (NBB) де бақылауды жүзеге асырады. Euroclear plc Ұлыбританияның Қаржылық мінез-құлық органынан қызмет көрсету компаниясы ретінде аккредиттелген.
Аргентина
2015 жылдың 25 наурызында Нью-Йорк федералды судьясы Томас Гриза Euroclear-ге Аргентинаның қарыздық облигациялары бойынша төлемдерді жүргізуді тоқтатуға бұйырды. Бұл сотқа қатысты шешім Аргентинаның кредиторларымен он жылға созылған даудың нәтижесі болды. Келесі күні Euroclear мен Clearstream арасындағы осы Аргентина облигациялары бойынша сауда көпірі де, басқа хабарлама берілгенге дейін жабылды. Бұл шешімнің мақсаты Аргентинаны кредиторларына толық төлем жасауға мәжбүрлеп, облигация сату бағдарламасына қайта қол жеткізу болды.
Грекия
2012 жылдың сәуір айында Euroclear грек қарызын қайта құруға қатысып, 41 миллиард еуролық грек облигацияларын айырбастады, бұл шетелдік иеленушілердегі грек қарызының шамамен үштен бірін құрады.
Ресей
2022 жылдың маусым айында Euroclear ресейлік қаржыны тоқтатуға қатысып, облигация төлемдері бойынша төлемді жүзеге асыра алмады.