Кіріспе

Нжомбе аймағының ауданы, Танзания. Макете ауданы – Танзанияның Нжомбе аймағындағы алты ауданның бірі. Әкімшілік орталығы – Ивава қаласы. Солтүстік және батысында Мбея аймағы, шығысында Нжомбе ауданы, оңтүстігінде Лудева ауданымен шектеседі. Аудан алты бөлімшеге және 17 округке бөлінген. Макете ауданы 1979 жылы Уджамаа саясаты негізінде құрылған. Бұрын Иринга аймағының осы бөлігі Нжомбе ауданына қарасты болған. Аудан қолайлы климатқа байланысты алма өсірумен әйгілі. 2022 жылғы Танзанияның ұлттық халық санауы бойынша Макете ауданының халқы 109 160 адамды құрады. Вакинга халқы негізгі бөлігі Макете ауданында тұрады.

География

Ауданның аумағы 5800 км²; алайда, ауыл шаруашылығына жарамды жердің ғана 371 км² бөлігі бар. Аймақ теңіз деңгейінен 1500-3000 метр биіктікте орналасқан, оны Ливингстон таулары және Кипенгере жотасы кесіп өтеді. Температура 2-ден 20 °C-қа дейін, ал тауларда және жазықта тиісінше 20-дан 30 °C-қа дейін ауыспайды. Жылдық жауын-шашын мөлшері тауларда 1500-2800 мм, жазықта 300-800 мм құрайды. Нумби, Кимани, Луваньила және Ижангала өзендері таулардан бастау алады. Ұлы Руаха өзенінің бассейнінің кіші бөліктері Макете ауданының шегінде жатыр.

Әлеуметтік жағдай

Қазіргі таңда әкімшіліктің алдындағы ең үлкен міндеттер көлік инфрақұрылымын жақсарту және денсаулық сақтау деңгейін көтеру болып табылады. АИТВ/ЖИТС аймақ үшін ерекше мәселе туғызып отыр. 1988 жылы АИТВ анықтамасы оң нәтиже берген адамдардың саны 3900 болса, 2002 жылы 10 мыңнан асты. 17 жасқа дейінгі балалардың шамамен 5 пайызы жетім. Сан алуан бейүкіметтік ұйымдар мен діни ұйымдардың (ДДҰ) бағдарламалары нашар тамақтанумен күреске ерекше назар аударады.

Экономика

Макете ауданының көптеген адамдарының күнкөрісі ауыл шаруашылығымен байланысты. Жылы климатқа байланысты бидай мен картоп кеңінен егіледі; олар көбінесе қабақ, фасоль және безгекпен араластырылып егіледі. Аймақ бамбук шарабымен (уланци) әйгілі, ол шарап бамбуғының (Oxytenanthera) ашытылған шырынынан дайындалады. Макете ауданының халқы дәстүрлі түрде елдегі шай плантацияларында жұмыс істеген. Жүгері жақында ғана енгізілді. Әртүрлі мал түрлері өсіріледі. Ірі қара мал көбінесе жалпы жайылымдарда бағылса, ешкі, шошқа және құс үйлерге жақын жерде өсіріледі. Ауылдық халықтың көп бөлігі ет өндіру үшін үй жануарларын (яғни, Гвинея шошқасы, Cavia porcellus) үй ішінде ұстайды, бірақ олар статистикада сирек кездеседі. Жергілікті тұрғындар бұл жануарларды "симбилис" деп атайды, бұл кихехе тілінен алынған сөз. Макете ауданында шошқалар көбінесе бамбук жапырақтарымен қоректенеді.