Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Генеалогиялық туыстық және шығу тегі
Genealogical kinship and descent
Патшалық шығу тегі – өткен немесе қазіргі монархтан тікелей туыстық байланыс. Генетиктер де, генеологтар да тұрған халқының қанша пайызы патшалық әулеттен шыққандығын бағалауға тырысты. Генетикалық тұрғыдан алғанда, коалесценттік теорияға сәйкес, егер жеткілікті ұрпақтарға қайта оралсақ, дәлелдеуге болмайтын ұрпақтардың саны дерлік шексіз болуы керек, себебі әр ғасыр сайын мүмкіндік экспоненциалды түрде арта түседі. Яғни, монархтың өлімі мен оның ұрпағының дүниеге келуі арасындағы уақытқа байланысты монархтың ұрпақтарының саны артады. Патшалық әулеттен шыққан ұрпақтардың санына қатысты түрлі есептер ұсынылған. Мысалы, Ирландиядағы Дублин қалалық университетінің компьютерлік ғылымдарының профессоры және шежіреге құмар Марк Хамфрис орта ғасырлық монархтардан шыққан миллиондаған адамның тегін анықтауға болады деп есептейді. Шежіреде патшалық тегі кейде ерекшелік белгісі ретінде қарастырылады және ізденіс мақсаты болып табылады. Алайда, қолда бар мәліметтердің толық еместігі мен нақтылығына байланысты, патшалық тегін мәлімдейтін адамдардың саны оны нақты дәлелдей алатындардан көп. Тарихи тұрғыдан алғанда, өзінің тегін жалған көрсетушілер, алаяқтар және әлеуметтік жағдайын жақсартуды үміттенетіндер жиі патшалық тектен екенін айтады; кейбіреулері тіпті жасалған шежірелерді пайдаланды. Кейбір генеалогтар үшін патшалық тектің маңыздылығы сынға түсті. Логикалық тұрғыдан алғанда, әрбір адамның әулетінде патша болса, тарихқа тіркелмеген, дүниеге келген, қайтыс болған және өмір сүрген адамдардың саны дерлік шексіз болуы керек. Авторлар Жири Луда мен Майкл Маклаганның айтуынша, статистикалық тұрғыдан және одан да ертеректе, Шарлеман (742/747/748–814) дәуірінде. Кейбір зерттеушілер тіпті Шарлеман арқылы ежелгі заманнан шыққан текті болжайды. 20 ғасырға дейін некеге тұру шектеулері күшейгені байқалды: уақыт өте келе патшалар тек патшалармен ғана одақтасады деген сенім нығайып, 16 ғасырдан бастап патшалар мен қарапайым халық арасындағы некелер азайып кетті. Осы себепті, соңғы монархтардың ұрпақтары қарапайым халық арасында ертеректегі монархтардың ұрпақтарына қарағанда сирек кездеседі.
A royal descent is a genealogical line of descent from a past or present monarch. Both geneticists and genealogists have attempted to estimate the percentage of living people with royal descent. From a genetic perspective, the number of unprovable descendants must be virtually unlimited if going back enough generations, according to coalescent theory, as the possibility increases exponentially following every century back in time. In other words, the number of descendants from a monarch increases as a function of the length of time between the monarch's death and the birth of the particular descendant. As for descendants of genealogically documented royal descent, various estimated figures have been proposed. For instance, Mark Humphrys, a professor of computer science at Dublin City University in Ireland, and genealogy enthusiast, estimated that there are millions of people of provable genealogical ancestry from medieval monarchs. In genealogy, royal descent is sometimes claimed as a mark of distinction and is seen as a desirable goal. However, due to the incompleteness and uncertainty of existing records, the number of people who do claim royal descent tends to be higher than the number who can actually prove it. Historically, pretenders, impostors and those hoping to improve their social status have often claimed royal descent; some have used fabricated lineages. The importance of royal descent to some genealogists has been criticized. Logically, for every royal in a person's family tree, there is bound to be a virtually unlimited number of individuals whose births, deaths and lives went completely unrecorded by history. According to authors Jiri Louda and Michael Maclagan, statistically and further back in time of Charlemagne (742/747/748–814). Through Charlemagne, some researchers have even speculated on descent from antiquity. The practice of restrictive marriages has been noted as increasing over the years until the 20th century: the passage of time strengthened the conviction that royalty only allied with royalty, and from the 16th century marriages between royal and commoner became rarer and rarer. This is one reason why descent from more recent monarchs is rarer amongst commoners than from monarchs further back.
Америка Құрама Штаттары
Бұрын бұл мәселе бойынша жарияланған материалдарда патшалық байланысы тек бірнеше отбасыға ғана қатысты екені айтылған. Мысалы, Джеймс Пирпонт және басқалар. Сондай-ақ, АҚШ президенттері мен «магнат» отбасылары, сондай-ақ патшалық тегі бар адамдар туралы NEHGS мақалалары бар, олар кемсітуші көзқарасты баса көрсетеді, оның ең айқын мысалы – «ең патшалық кандидаттар теориясы». Яғни, патшалық тегі бар адамдар өзгелерден ерекше (мысалы, Робертстің миссис Элис Фриман Томпсон Парктің көрнекті ұрпақтары туралы мақаласы). Көптеген адамдар әлеуметтік прогрестің алдыңғы қатарында болды, мысалы, прогрессивті сенімдері үшін Массачусетс шығанағы колониясынан қуылған Энн Марбери Хатчинсон. Америкалық генеалог-ғалым, патшалық текті зерттеуші Гари Бойд Робертс айтуынша, жаңа Англия янкилері, Атлантика орталық аймағындағы квакерлер немесе оңтүстік плантаторларының тегі бар көптеген американдықтар орта ғасырлық патшалардың, әсіресе Англия, Шотландия және Франция патшаларының ұрпақтары болып табылады. Уильям Аддамс Рейтвизнер АҚШ-тың Ренессанс және қазіргі монархтарының көптеген ұрпақтарын құжаттады. Кейбір американдықтар неміс иммигранттары арқылы патшалық тегіне ие болуы мүмкін, олар неміс патшалық әулетінен заңсыз туған ұрпақтар болған. Тұңғыш балаға мүлік құқығының нәтижесінде, жоғары әлеуметтік статусы бар көптеген отарлаушылар ағылшын аристократиялық отбасыларының кіші балалары болды, олар туған ретіне байланысты мұрагер бола алмағандықтан Америкаға жер іздеп келді. Осы иммигранттардың көпшілігі қоныстанған жерлерінде жоғары мәртебеге ие болды. Олар әйел желісі немесе заңсыз туғандық арқылы патшалық тегін дәлелдей алды. Кейбір американдықтар осы 17 ғасырғы британдық отарлаушылардың ұрпақтары, әсіресе Вирджиния колониясы мен доминионына қоныс аударған отбасылар, олардың 387-сі Америкада ұрпақ қалдырды (көбінесе мыңдаған, ал кейбіреулері миллионға дейін жетеді). Уақыт өте келе, қарсы факторлар американдықтардың патшалық тегін дәлелдеуге болатын пайыздық үлесіне әсер етті. Ұрпақтардың өтуімен ағылшын отарлаушыларының ұрпақтары араласқан, осылайша патшалық тегі бар иммигранттардан тарағандардың үлесі артты. Алайда, сол уақытта басқа елдерден келген иммигранттар патшалық тегі бар адамдардың пайыздық үлесін азайтты.
At one time, publications on this matter stressed royal connections for only a few families. One example included James Pierpont and others. Also, there are NEHGS articles on United States presidents and "tycoon" families and of royal descent that emphasize the discriminating notion, of which the "most royal candidate theory" is a notable result. That is, those of royal descent excel (to wit, Roberts' article on eminent descendants of Mrs. Alice Freeman Thompson Parke). Many, too, were at the forefront of social progress, for example Anne Marbury Hutchinson, who was banished from the Massachusetts Bay Colony for her progressive beliefs. According to American genealogist Gary Boyd Roberts, an expert on royal descent, most Americans with significant New England Yankee, Mid Atlantic Quaker, or Southern planter ancestry are descended from medieval kings, especially those of England, Scotland, and France. William Addams Reitwiesner documented many U. S. descendants of Renaissance and modern monarchs. Some Americans may have royal descents through German immigrants who had an illegitimate descent from German royalty. Due to primogeniture, many colonists of high social status were younger children of English aristocratic families who came to America looking for land because, given their birth order, they could not inherit. Many of these immigrants initially enjoyed high standing where they settled. They could often claim royal descent through a female line or illegitimate descent. Some Americans descend from these 17th century British colonists<! , particularly families that settled in the Colony and Dominion of Virginia and 387 of them left descendants in America (almost always numbering many thousands, and some as many as one million). Over time, opposing factors have affected the percentage of Americans who have provable royal descent. The passage of the generations has further intermingled the ancestry of the English colonists' descendants, thus increasing the percentage who descend from one of the immigrants with royal ancestry. At the same time, however, waves of post colonial immigrants from other countries decreased the percentage who have royal descent.
Африка
Патшалық тегі көптеген африкалық қоғамдарда маңызды рөл атқарады; билік пен мүлік көбінесе туыстық желі арқылы беріледі. Бір билеушіні мойындаған тайпаларда билеушілердің мұрагерлік қан тамыры (алғашқы еуропалық саяхатшылар еуропалық монархия терминологиясын пайдаланып, оларды патшалар, патшайымдар, ханзадалар сияқты деп сипаттаған) династияға жақын. Билік құрылымдары аз орталықтандырылған топтарда үстем кландар әлі де мойындалады. Әңгімелер арқылы тарихты жеткізу – шежірелерді таратудың басты жолы, ал ақсүйектер де, қара халық та өз мәртебелерін тегіне байланысты анықтайды. Патшалық қан – барлық рулардың орталық билігінің құрамында.
Royal descent plays an important role in many African societies; authority and property tend to be lineally derived. Among tribes which recognize a single ruler, the hereditary blood line of the rulers (who early European travelers described as kings, queens, princes, etc., using the terminology of European monarchy) is akin to a dynasty. Among groups which have less centralized power structures, dominant clans are still recognized. Oral history would be the primary method of transmitting genealogies, and both nobles and commoners base their status on descent. The royal blood is among the centralized power of all blood groups.
Азия-Тынық мұхит аймағы
Азия және Тынық мұхиты аймақтарының көптеген мәдениеттері мен өркениеттері патшалық рулардан шыққандарға құрмет көрсетеді. Көптеген мұсылмандар Әли мен оның әкесі Мұхаммедтің ұрпақтарын қадір тұтады. Үндістан, Пәкістан, Бенгал (Бангладеш), Оңтүстік-Шығыс Азия, Жапония, Корея және Қытайда мұндай әулеттер кейде құрметтеледі, тіпті олардың ерекше еңбегі болмаса да. Қытайда тегін анықтайтын кітап жасалған, және ол соңғы рет Мин әулеті тұсында жаңартылды. Бутан, Камбоджа, Таиланд және Жапония патшалық немесе императорлық әулеттер билігіндегі монархияларын сақтап келеді. Үндістан, Шри-Ланка, Бангладеш және Пәкістанның бұрынғы махараджалары (ұлы патшалар) әлі де бар, және Үндістан оларды мойындайды. Тонгада үш патшалық отбасы бар. Гавайиде үш патшалық әулет болған, Жаңа Зеландия маорилерінде бірнеше патшалық әулет болған. Рапа-Нуи бұрынғы патшалық әулеттің ұрпақтарын мойындайды.
Many Asian and Oceanic or Pacifican cultures or civilizations have a veneration for royal descents. Many Muslims revere descents from Ali and his father in law, Muhammad. In India, Pakistan, Bengal (Bangladesh), Southeast Asia, Japan, Korea and China, such lines are sometimes revered, even if there were no special merit attached to it. In China, a book of surnames was compiled, and updated most recently under the Ming dynasty. Bhutan, Cambodia, Thailand and Japan still maintain their monarchies ruled by royal or imperial dynasties. The former maharajas (great kings) of India, Sri Lanka, Bangladesh and Pakistan still exist, and India still recognizes them. Tonga has three royal families. Hawai'i has gone through three royal dynasties, the Maori of New Zealand had several. Rapa Nui recognizes the descendants of the former royal line.
Патшалық ата-бабасының дәлелі
Патшалық тегін дәлелдеу, тарихи жазбалары аз белгілі ата-бабалардан шыққан текті дәлелдеуден оңай, себебі шежірелер мен мемлекеттік тізілімдер патшалық тектің жағдайында толықтығымен, жақсы танылуымен және сақталуымен көбірек ерекшеленеді. Әдетте, отбасы тарихына қызығушылық тек 20-шы ғасырдан бастап жоғарғы топқа жатпайтын адамдардың арасында пайда болды. Сондықтан патшалық ата-бабалардан тараған тектің тізбегі басқа ата-бабалардан гөрі жақсы зерттелген және бекітілген. 16-шы ғасырда енгізілген приходтық тізімдер жүйесінен және 19-шы ғасырдағы азаматтық тіркеуден бұрын, отбасылық жазбалар жер иелері үшін қарапайым халыққа қарағанда толық болды. 1903 және 1911 жылдар аралығында генеалог Мелвилл Генри Масс "Британияның корольдық қаны" атты еңбектер жинағын жариялады, онда Англия королі Эдуард III-тің (1312–1377) сол кездегі барлық тірі ұрпақтарының есімдерін анықтауға тырысты. Ол шамамен 40 000 тірі адамның есімдерін жариялағаннан кейін бұл жұмысты тоқтатты, бірақ оның өзінің бағалауынша, егер ол сол кезде жұмысын аяқтаса, дәлелдеуге және атауға болатын патшалық тектің жалпы саны 100 000 адамға жетер еді. Дегенмен, оның еңбегі Бёрктің "Лордтар мен жер иелері" сияқты генеалогиялық анықтамалық еңбектерден оңай анықталатын адамдарға көп тәуелді болды.
Royal descent is easier to prove than descent from less historically documented ancestors, since genealogies and public records are typically fuller, better known and preserved in the case of royal descent than in the case of descent from less noted individuals. Typically, it is only since the 20th century that family history has been an interest pursued by people outside the upper classes. Hence, the continuous lines of descent from royal ancestors are typically much better researched and established than those from other ancestors. Until the parish record system introduced in the 16th century, and civil registration in the 19th century, family records are fuller for landowners than for ordinary people. Between 1903 and 1911, the genealogist Melville Henry Massue produced volumes titled The Blood Royal of Britain which attempted to name all the then living descendants of King Edward III of England (1312–1377) were published. He gave up the exercise after publishing the names of about 40,000 living people, but his own estimate was that the total of those of royal descent who could be proved and named if he completed his work at that time was 100,000 people. His work, however, was heavily dependent upon those whose names were readily ascertainable from works of genealogical reference, such as Burke's Peerage and Landed Gentry.