Туризм географиясы: саяхат пен оның географиялық әсері

Кіріспе

Туризм географиясы – саяхат пен туризмді индустрия ретінде, сондай-ақ әлеуметтік және мәдени құбылыс ретінде зерттейтін ғылым. Туризм географиясы туризмнің қоршаған ортаға тигізетін әсерін, туризм және демалыс экономикасының географиясын, туризм индустриясы мен басқару мәселелерін шешуді, туризмнің әлеуметтануын және туристік орындарды қамтитын кең ауқымды қызығушылықтарды қарастырады. Туристік география – адам географиясының саяхатты және оның жерлерге тигізетін әсерін зерттейтін саласы. География туризмді зерттеуде маңызды рөл атқарады, себебі туризмнің өзі географиялық сипатқа ие. Туризм белгілі бір жерлерде жүзеге асады, жерлер арасындағы қозғалыс пен іс-әрекеттерді қамтиды, сонымен қатар жердің ерекшеліктері мен жеке тұлғаның өзіндік ерекшеліктері жерлер, ландшафттар және адамдар арасындағы қарым-қатынастар арқылы қалыптасатын қызмет болып табылады. Физикалық география туристік орындардың құрылуына негіз болады, ал қоршаған ортаға тигізетін әсерлер мен мәселелер туристік орындарды дамытуды басқаруда ескерілуі тиіс маңызды факторлар болып табылады. Зерттеу тәсілдері қарастырылып отырған мәселелерге байланысты өзгереді. Туризмді басқару әдебиетінің көп бөлігі әдістемелік тұрғыдан сандық болып қала береді және туризмді туристердің шығу орындары (немесе туризм тудыратын аймақтар), туристік бағыттары (немесе туристік қызмет көрсететін орындар) және шығу мен бару орындары арасындағы қатынастар (байланыстар) – көлік жолдары, іскерлік байланыстар және саяхатшылардың мотивациясы ретінде қарастырады. Адам географиясының соңғы жетістіктері туризмге теориялық тұрғыдан алуан түрлі көзқарастарды ұсынды, оның ішінде туризмнің әлеуметтануын қамтиды, бұл туризмді оқшауланған, ерекше қызмет ретінде қарастырудан асып, саяхаттың күнделікті өмірге қалай үйлесетінін және туризмнің жерлерді тек тұтынушы ғана емес, сонымен қатар бағытта орын сезімін қалыптастыратынын қарастырады. Диан МакКаннеллдің «Турист» және Джон Уридің «Туристтік көзқарас» еңбектері осы саладағы классикалық туындылар болып саналады.

Tourism geography is the study of travel and tourism, as an industry and as a social and cultural activity. Tourism geography covers a wide range of interests including the environmental impact of tourism, the geographies of tourism and leisure economies, answering tourism industry and management concerns and the sociology of tourism and locations of tourism. Tourism geography is that branch of human geography that deals with the study of travel and its impact on places. Geography is fundamental to the study of tourism, because tourism is geographical in nature. Tourism occurs in places, it involves movement and activities between places and it is an activity in which both place characteristics and personal self identities are formed, through the relationships that are created among places, landscapes and people. Physical geography provides the essential background, against which tourism places are created and environmental impacts and concerns are major issues, that must be considered in managing the development of tourism places. The approaches to study will differ according to the varying concerns. Much tourism management literature remains quantitative in methodology and considers tourism as consisting of the places of tourist origin (or tourist generating areas), tourist destinations (or places of tourism supply) and the relationship (connections) between origin and destination places, which includes transportation routes, business relationships and traveler motivations. Recent developments in human geography have resulted in approaches such as those from cultural geography, which take more theoretically diverse approaches to tourism, including a sociology of tourism, which extends beyond tourism as an isolated, exceptional activity and considering how travel fits into the everyday lives and how tourism is not only a consumptive of places, but also produces the sense of place at a destination. The Tourist by Dean MacCannell and The Tourist Gaze by John Urry are classics in this field.