Шотландия туризмінің шолуы

Кіріспе

Шотландиядағы туризмнің шолуы

Шотландия жақсы дамыған туристік бағыт болып табылады, туризм жалпы алғанда 200 000 жұмыс орнын, негізінен қызмет көрсету секторында қамтамасыз етеді, ал туристік шығындар жылына орташа есеппен 4 миллиард фунт стерлингті құрайды. Мысалы, 2013 жылы Ұлыбританиядан келген туристер Шотландияға 18,5 миллион рет сапар жасап, 64,5 миллион түнде тұрып, 3,7 миллиард фунт стерлинг жұмсады. Ал шетелдік тұрғындар 1,58 миллион рет сапар жасап, 15 миллион түнде қалып, 806 миллион фунт стерлинг жұмсады. Шетелден келген туристердің ішінде АҚШ-тан келгендер Шотландияға жасалған сапарлардың 24% құрады, АҚШ шетелден келген туристердің ең ірі көзі болып табылады, ал Германия (9%), Франция (8%), Канада (7%) және Австралия (6%) одан кейін келеді. Шотландия әдемі пейзаждармен және мыңдаған тарихи орындармен, көрікті жерлермен байланысты мақсатты орын ретінде қарастырылады. Оларға тарихқа дейінгі тас шеңберлер, тік тұрған тастар және жерлеу камералары, сондай-ақ қола дәуірі, темір дәуірі және тас дәуірінің әртүрлі қалдықтары жатады. Көптеген тарихи қамалдар, үйлер, шайқас алаңдары, қираған ғимараттар мен мұражайлар бар. Көптеген адамдар Шотландияның мәдениетіне тартылады. Туристік маусым әдетте сәуірден қазанға дейін жалғасады. Осы факторларға қоса, ұлттық туристік агенттік VisitScotland, Шотландияның гольф, балық аулау және тамақ-су туризмі саласындағы артықшылықтарын пайдалану мақсатында, нақты маркетинг стратегиясын жүзеге асырды.

Туристік бағыттар

Эдинбург – ел астанасы. Қаланың Ескі және Жаңа қалалары ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген. Эдинбург – Шотландиядағы ең ірі туристік орын және Ұлыбританияда Лондондан кейінгі екінші орынды иеленеді. Қаланың басты туристік тартымдылықтары: Эдинбург қамалы, Эдинбург хайуанаттар бағы, Холирудхаус сарайы, «Біздің динамикалық Жеріміз» және Корольдік миль. Онда 1583 жылы құрылған Эдинбург университеті бар, жалпы төрт университет бар. Глазго – елдің ең ірі қаласы және Эдинбургтан кейінгі екінші ірі туристік орын. Оның танымал орындарына Буррелл жинағы, Глазго соборы, Глазго ғылым орталығы және Келвингроув мұражайы кіреді. Сонымен қатар, туристер Глазгоға әйгілі Виктория және готика сәулеттерімен, сондай-ақ сауда мүмкіндіктері үшін келеді. Қалада үш университет бар, оның ішінде 1451 жылы құрылған Глазго университеті, және ол ЮНЕСКО-ның «Музыка қаласы» атағын иеленеді, онда әлемдік деңгейдегі Шотландия Корольдік консерваториясы мен Шотландия Корольдік Ұлттық оркестрі орналасқан. Стирлинг – Шотландияның орталық бөлігіндегі тарихи қала, Эдинбургтен солтүстік-батысқа қарай 30 миль қашықтықта орналасқан. Географиялық орнына байланысты, ол әдетте «Биік таулы жерлерге қақпа» деп аталады. Оның көрікті жерлеріне Стирлинг қамалы, Уоллес ескерткіші және Thieves Pot/Thistles сауда орталығы кіреді. Абердин «Гранит қаласы» деп аталады және готика сәулетімен танымал. Бұл шамамен 210 000 тұрғыны бар қала және Шотландияның солтүстік-шығысындағы басқару орталығы болып табылады. Үлкен порты мен жағажайының арқасында Абердин Шотландия материгін Оркни және Шетланд аралдарымен байланыстыратын паромдардың бастапқы нүктесі болып табылады. Абердинде екі университет бар және студенттердің саны көп. Сент-Эндрюс – Файфтың солтүстік-шығысындағы шағын, бірақ қарбалас қала. Корольдік қаланың экономикасы гольф индустриясына негізделген, ал Сент-Эндрюс – қазіргі заманғы гольфтің отаны деп есептеледі. Сент-Эндрюс университетінде (Шотландиядағы ең көне университет) қала бойынша орналасқан колледждер мен университет тарихына арналған мұражай бар, ол тегін кіруге болады. Данди «Ашу қаласы» деп аталады және Шотландияның алғашқы және жалғыз дизайн мұражайы – V&A Dundee-нің үйі. Дандиде «Антарктика» кемесі – РРС Дискавери орналасқан. Дандиде екі университет бар. Онда Вердант жұмыстары деп аталатын ют мұражайы бар, ол ERIH – Еуропалық өнеркәсіптік мұра жолының маңызды нүктесі. Перт – Тей өзенінің жағасында орналасқан шығыс жағалаудағы шағын, бірақ тарихи қала. Перт өзінің көптеген саябақтарымен танымал. Жақын жердегі Скон ауылы – Шотландияның ежелгі астанасы және шотланд патшаларының бұрынғы резиденциясы. Инвернес – Хайлендс аймағының басқару орталығы, Лох-Несс көліне жақын және Хайлендс аймағының көп бөлігіне қатынайтын көлік торабы болып табылады, одан теміржол және автобус қызметтері солтүстік және батыс Хайлендс аймағына қатынайды. Шотландияның солтүстігін зерттеуді қалаған туристер үшін бұл танымал орын. Айрширде керемет пейзаждар, ашық ауада демалыс мүмкіндіктері, Уильям Уоллес, Роберт Брюс және Шотландияның ең танымал ақыны Роберт Бернспен байланысты қызықты тарих бар. Айрширде әлемдегі ең жақсы гольф алаңдары бар (барлығы 32). Солтүстік Айрширде Кельберн қамалы орналасқан, ол Граффити жобасымен танымал. Туристер үшін танымал басқа аймақтар – Скай аралы сияқты Хайлендтер мен Гебридтер. Пертшир, Шотландия шекарасы және Оркни мен Шетланд аралдары танымал туристік бағыттар. Бен-Невис – Ұлыбританиядағы ең биік тау, бірақ Шотландияда халықаралық стандарттармен салыстырғанда шағын болса да, көптеген маңызды таулар бар. Скай аралындағы Куиллин таулары, мысалы, «Жетуге қиын шың» сияқты қиын шаруашылықтарды ұсынады. Шотландияда Солтүстік Ланаркширдің Матервелл қаласында M&D сияқты ойын-сауық парктері бар. Шотландияда Лох-Ломонд және Лох-Несс сияқты көптеген көлдер бар, соңғысы мифтік Лох-Несс монстрының мекені. Спей, Тей, Твид және Абердиншир Ди сияқты өзендер лосось және ұш балық аулаумен танымал. Шотландия – аң аулаудың, әсіресе, бұғы және қарақұйрық аулаудың танымал жері. Шотландияның ең танымал экспорты – шотланд вискиі, және көптеген келушілер жыл сайын виски заводтарына экскурсия жасайды. Хайлендс – Шотландиядағы ең үлкен аймақ, аумағы және виски өндірісі көлемі бойынша. Бұл үлкен аймақта 30-дан астам виски заводы бар. Аралдар аймағын қоса есептегенде, виски заводтарының саны 47-ге жетеді. Жақын жердегі Спейсайд аймағында Aberlour, Balvenie, Cardhu, Cragganmore, Dalwhinnie, Glenfarclas, Glenglassaugh, Glenfiddich, Speyburn, The Macallan, The Glenlivet және The Glenrothes сияқты ең көп виски заводтары орналасқан. Виски заводтары Шотландиядағы ең көп таралған орындардың үшіншісі болып табылады; 2018 жылы шамамен 2 миллион келуші тіркелді. Шотландияда 68 виски заводы келушілер орталықтарын ұсынады, ал тағы сегізі алдын ала келісім бойынша келушілерді қабылдайды. Туризм кейбір шалқары ауылдық аймақтардың экономикасына айқын әсер етті. Шотландия – гольфтің отаны, тарихи және танымал алаңдарына Сент-Эндрюс, Гленегльс, Роял Трун, Карнусти және Мюрфилд кіреді. Елде жүздеген басқа да алаңдар бар.

Edinburgh is the capital city. The Old and New Towns of the city constitute a UNESCO World Heritage Site. Edinburgh is the largest tourist destination in Scotland, and the second largest in the United Kingdom after London. The cities' major tourist attractions include Edinburgh Castle, Edinburgh Zoo, the Palace of Holyroodhouse, Our Dynamic Earth and the Royal Mile. It has four universities including the University of Edinburgh founded in 1583. Glasgow is the largest city in the country, and the second largest tourist destination after Edinburgh. Its attractions include the Burrell Collection, Glasgow Cathedral, the Glasgow Science Centre and the Kelvingrove Museum. In addition tourists come to Glasgow for its renowned Victorian architecture and Gothic architecture as well as its shopping. The city has three universities, including the University of Glasgow founded in 1451, and is a UNESCO City of Music which hosts the world renowned Royal Conservatoire of Scotland and Royal Scottish National Orchestra. Stirling is a historic city in central Scotland, 30 miles to the north west of Edinburgh, and is generally known as the "Gateway to the Highlands", due to its geographical position between highland and lowland Scotland. Amongst its attractions are Stirling Castle, the Wallace National Monument and the Thieves Pot/Thistles Centre. Aberdeen is known as the "Granite City" and is renowned for its gothic architecture. It is a city of approximately 210,000 people and serves as the main administrative centre for the north east of Scotland. With its large port and harbour, Aberdeen serves as the departure point for the ferries that connect the Scottish mainland with the Northern Isles of Orkney and Shetland. Aberdeen has two universities, and a large student population. St Andrews is a small, but busy town in north east Fife. The royal burgh's economy is centred on the golf industry, with St Andrews being regarded as the home of the modern game. The University of St Andrews (the oldest in Scotland) has colleges located throughout the town and a small museum on the history of the University which is open to the public free of charge. Dundee is known as the "City of Discovery" and is the home of V&A Dundee, Scotland's first and only design museum. Dundee is home to Scott of the Antarctic's ship the RRS Discovery. Dundee has two universities. It has a Jute museum called Verdant Works, an Anchor Point of ERIH – The European Route of Industrial Heritage. Perth is a small but historic city on the east coast, which stands on the River Tay. Perth is known for its abundant parkland. Close by is the village of Scone, ancient capital of Scotland and former home to Scottish kings. Inverness is the administrative centre for the Highlands, close to Loch Ness and serves as a transport hub for much of the Highlands, with rail and bus services departing here to much of the northern and west Highlands. It is a popular destination for tourists wishing to explore the north of Scotland. Ayrshire offers wonderful scenery, outdoor activities, enthralling history with links to William Wallace, Robert the Bruce and Scotland's best known poet, Robert Burns. Ayrshire offers some of the finest golf courses in the world (32 in total). North Ayrshire hosts Kelburn Castle which is famous for its Graffiti Project. Other areas which are popular for tourists include the Highlands and the Hebrides, such as the Isle of Skye. Perthshire, the Scottish Borders and Orkney and Shetland are popular tourism destinations. Ben Nevis is the highest mountain in the United Kingdom, but there are many other significant mountains in Scotland, albeit relatively small by international standards. The Cuillin on the Isle of Skye offer challenging climbs such as the Inaccessible Pinnacle. Scotland has amusement parks such as M&D's in the town of Motherwell, North Lanarkshire. Scotland has many lochs, including Loch Lomond, and Loch Ness, home of the mythical Loch Ness monster. Rivers such as the Spey, Tay, Tweed, and Aberdeenshire Dee are famous for salmon and fly fishing. Scotland is a popular destination for hunting, especially deer and grouse. Scotland's best known export is Scotch Whisky and numerous visitors a year enjoy a tour around its Whisky distilleries. The Highlands is by far the largest region in Scotland both in area and in whisky production. This massive area has over 30 distilleries on the mainland. When the Islands sub region is included, the total number of distilleries is 47. The nearby Speyside area has the largest number of distilleries including Aberlour, Balvenie, Cardhu, Cragganmore, Dalwhinnie, Glenfarclas, Glenglassaugh, Glenfiddich, Speyburn, The Macallan, The Glenlivet, and The Glenrothes. Distilleries are the third most visited attractions in Scotland; roughly 2 million visits were recorded in 2018. 68 distilleries operate visitors' centres in Scotland and another eight accept visits by appointment. The tourism has had an especially visible impact on the economy in some remote rural areas. Scotland is the home of golf, with historic and famous courses including St Andrews, Gleneagles, Royal Troon, Carnoustie, and Muirfield. There are hundreds of other courses in the country.

COVID-19 пандемиясының әсері

Ұлыбританияның барлық жеріндей, Шотландия да COVID-19 пандемиясынан туындаған шектеулер мен карантиннің теріс әсерін сезінді. Туризм саласы ерекше зардап шекті. 2020 жылдың қазан айында Шотландия Туризм Альянсы былай деді: "Осы пандемияның салдары қалпына келтіруді өте қиын, тіпті күмәнді етеді, егер Шотландия және Ұлыбритания үкіметтерінен тұрақты мақсатты қолдау кепілдігі болмаса". Бірінші министр 2021 жылдың наурыз айында индустрияға қаржылық қолдау жариялаған кезде, қонақжайлылық/туризм секторының бастан өткерген қиындықтарын мойындады. "Бұл жыл барлық бизнес үшін өте қиын болды" деді ол және "туризм мен қонақжайлылық салаларындағы күрделі мәселелерді біз жетерсіз бағалаған жоқпыз" деп қосты. Пандемияның туризмге тигізген әсері туралы статистикалық мәліметтерді ұсынатын көптеген есептер Шотландияны емес, бүкіл Ұлыбританияны қамтиды. VisitBritain 2021 жылдың сәуір айында Ұлыбританиядағы саяхат шектеулері мен карантиннің 2020 жылы Ұлыбританияға "кіріс туризмін" 76%-ға төмендеткенін және 2021 жылға жасалған болжамдар "2020 жылға қарағанда 21%-ға, бірақ 2019 жылғы деңгейдің 29%-ына" дейін артатынын көрсетті. Сапарлардың өсуі күтілді, бірақ бастапқыда баяу, және есепте туризмнің "қалыпты деңгейге де" жақындамайтыны айтылды. VisitBritain 2021 жылдың сәуір айындағы есебінде пандемияның 2020 жылы Ұлыбританиядағы ішкі экономикаға тигізген әсерін талқылады, бұл шығындардың айтарлықтай төмендеуіне, өткен жылмен салыстырғанда 62% азайғанына назар салды. 2021 жылдың қаңтарына қарай 2021 жылға жасалған болжамдар шығындардың өткен жылмен салыстырғанда 79%-ға артатынын және 2021 жылдың соңына дейін "шығындардың құны 2019 жылғы деңгейдің 84%-ына жетеді" деп болжады. 2021 жылдың наурыз айында Стратклайд университетінің Фрейзер-оф-Алландер институты жариялаған есепте Ұлыбританияда "туризм мен қонақжайлылық пандемиядан айтарлықтай зардап шеккені" және ішкі және халықаралық сапарлар туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірді. Бұл есепте Шотландияның қонақжайлылық саласы жан-жақты қарастырылды; сол кезде жағдай әлі де оптимистік емес еді, "сектордағы бизнес айналымының 70%-дан астамы әдеттегіден төмен екенін хабарлады, тенденцияның өзгеруіне ешқандай белгі жоқ". Шотландия Туризм Альянсының жұмыс тобы 2020 жылдың қазан айында Шотландия және Ұлыбритания үкіметтері үшін "Шұғыл әрекеттер" бойынша ұсынымдарын жариялады. Топ әсіресе туризм/қонақжайлылық индустриясына қолдау көрсетуді, соның ішінде қаржылық гранттарды, сектордың маркетингін қаржыландыруды және "маршруттардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін әуе жолаушыларына салынатын салықты уақытша жоюды" сұрады. 2021 жылдың 24 наурызында Бірінші министр Никола Стерджен "индустрияны келесі 6 айдан екі жылға дейін қолдау үшін" 25 миллион фунт стерлингтік туризмді қалпына келтіру бағдарламасын жариялады. Стерджен қонақжайлылық/туризм саласына үкімет "осы секторға" қолдау ретінде "129 миллион фунт стерлингтен астам" қаржы бөлгенін еске салды. 2021 жылдың 5 сәуірінде BBC Ұлыбританиядағы ішкі туризм туралы нақты мәліметтерді жариялады, бұл шектеулердің осы ай ішінде, кем дегенде Шотландия, Уэльс және Англиядағы ішкі сапарлар үшін жеңілдетілетінін көрсетті. Шотландияның құрлық бөлігіне сапарларға рұқсат беру 26 сәуірден бастап қайтадан басталады деп күтілуде. 2021 жылдың наурыз айында жүргізілген сауалнамада 500 шотландтың шамамен 70%-ы "биыл үйде демалуға" үміттенедінін көрсетті. BBC осындай "отандық демалысты" ұсынды, бірақ оқырмандарға "Шотландияның аралдарына немесе Гретна мен Бервик шекарасынан" сапарлау біраз уақытқа мүмкін болмауы мүмкін екенін еске салды. VisitBritain веб-сайты Ұлыбританияның "COVID-19 шектеулері" туралы талқылады, олар сәуір айында жеңілдетіледі деп күтілуде, бірақ халықаралық саяхатқа қатысты ережелердің, кіріс немесе шығыс, мамырдың ортасында жеңілдетілетіні туралы растау жоқ екенін көрсетті. Ұлыбританияның туристерге қатысты шектеулерді жеңілдету жоспары жоспарланғандай ерте басталмауы мүмкін. 2021 жылдың 8 сәуірінде Еуропалық Одақтағы көздер "пандемияның үшінші толқыны континентті шарпып жатыр" деп мәлімдеді. (Екі күн бұрын премьер-министр Борис Джонсон "Біз вирустың шетелден осы елге қайта әкелінуін қаламаймыз" деп нақты айтқан болатын.) Әсіресе, вирустың B117 түрінің мутациясы "кем дегенде 27 Еуропа елінде тез таралып жатқан" еді. 2021 жылдың 12 сәуірінде Англияда саяхатқа шектеулер жеңілдетілді, бірақ Шотландияда жоқ. Кейбір карантин шаралары 26 сәуірде жеңілдетілуі күтілуде. Ішкі саяхатқа рұқсат берілетіні және кафелер мен мейрамханалар Англиядағыдай, кем дегенде ашық ауадағы жайларын қайта ашуға рұқсат берілетіні үміттенілуде.

Like all of the UK, Scotland was negatively impacted by the restrictions and lockdowns necessitated by the worldwide COVID 19 pandemic. Tourism has particularly suffered. In October 2020, the Scottish Tourism Alliance made this comment: "The devastating impact of this pandemic will make recovery incredibly challenging, if not questionable, without the assurance of continued targeted support from both the Scottish and UK Governments". The First Minister acknowledged the setbacks that the hospitality/tourism sector had already experienced in a March 2021 speech when she announced financial support for the industry. "It's been an incredibly difficult year for all businesses" and added that she did not "underestimate the acute challenges our tourism and hospitality sectors have faced". Most reports that provide statistics on the impact of the pandemic on tourism cover the entire UK as an entity rather than specifically for Scotland. VisitBritain in April 2021, stated that the travel restrictions and lockdowns in the UK led to a 76% reduction in "inbound tourism" to the UK in 2020 and forecast for 2021 indicated an estimated that visits would be up "21% on 2020 but only 29% of the 2019 level". An increase in visits was expected but slowly at first and the report concluded that tourism was not expected to come "even close to normal levels". The VisitBritain report in April 2021 discussed the effects of the pandemic on domestic within the UK in 2020, citing a significant reduction in spending, for an estimated decline of 62% over the previous year. As of January 2021, the forecast for 2021 suggested that spending would increase by 79% over the previous year and that "the value of spending will be back to 84% of 2019 levels" by the end of 2021. A report published in March 2021 by the Fraser of Allander Institute at the University of Strathclyde indicated that in the UK, "tourism and hospitality suffered notable losses from the pandemic" and provided detailed specifics for both domestic and international visits. This report reviewed the Scottish hospitality industry in great detail; the situation was not yet optimistic at that time, with "no sign of a trend reversal with more than 70% of businesses in the sector reporting lower turnover than usual". The Scottish Tourism Alliance Task Force published its recommendations in October 2020, with "Immediate Actions" for both the Scottish government and the UK government. The group particularly requested support for the tourism/hospitality industry, including financial grants, the funding of marketing for the sector, and a "temporary removal of Air Passenger Duty to boost route competitiveness". On 24 March 2021, First Minister Nicola Sturgeon announced a £25 million tourism recovery programme "to support the industry for the next 6 months to two years". Sturgeon reminded the hospitality/tourism industry that the government had provided "over £129 million" in support "for this sector". On 5 April 2021, the BBC published specifics about domestic tourism in the UK indicating that the restrictions were to be loosened during that month, at least for domestic travel within Scotland, Wales and England. Travel within mainland Scotland was expected to be permitted again starting on 26 April. A survey in March 2021 indicated that roughly 70% of the 500 Scots surveyed were hoping to "have a holiday at home this year". The BBC recommended such "staycationing" but reminded readers that travel to "Scotland's islands or across the border at Gretna and Berwick" might not be possible for some time. The VisitBritain website discussed the UK's "COVID 19 restrictions" that were expected to be loosened in April but indicated that there was no confirmation as to whether the rules on international travel, either inbound or outbound, would actually be loosened in mid May. It was possible that the UK's plan to loosen restrictions on inbound tourists would not commence as early as planned. On 8 April 2021 sources in the European Union stated that a "third wave of the pandemic [was sweeping] the continent". (Two days earlier, PM Boris Johnson had made it clear that "We don't want to see the virus being reimported into this country from abroad".) Of particular concern was the B117 variant, a mutation of the virus, "which [was] spreading rapidly in at least 27 European countries". Travel restrictions were loosened in England on 12 April 2021, but not in Scotland. Some lockdown measures were expected to be relaxed on 26 April. It was hoped that domestic travel would again be allowed and that cafes and restaurants would be permitted to re open at least their outdoor facilities, as in England.