Кіріспе

Испаниядағы туризмнің жалпы шолуы

Испаниядағы туризм ұлттық экономикалық өмірге маңызды үлес қосады, ол Испанияның ЖІӨ-нің шамамен 11,8%-ын құрайды (2017 жылы). 1960 және 1970 жылдардан бері ел жазғы демалыс үшін танымал бағытқа айналды, әсіресе Ұлыбритания, Ирландия, Түркия, Франция, Германия, Италия, Бенилюкс және АҚШ-тан келген көптеген туристерге. Осыған байланысты, Испанияның шетелдік туристік индустриясы әлемдегі екінші ірі индустрияға айналды. 2019 жылы Испания әлемдегі ең көп саяхат еткен екінші ел болды, 83,7 миллион турист тіркелді, бұл рекордтық көрсеткіштерді жеті жыл қатарынан жаңартты. 2020 жылы коронавирус пандемиясының салдарынан Испанияға бар болғаны 18,9 миллион турист келді. Бұл көрсеткіш туризм саласы үшін ауыр соққы болды және бұл индустрияның табыс тұрғысынан ең қиын жылы болуы мүмкін. Алайда, 2022 жылға қарай индустрия көбінесе қалпына келді, 71 659 281 халықаралық турист келді және саны артуда. Испания 2019 жылы Дүниежүзілік экономикалық форум жариялаған екі жылдық Саяхат және туризм бәсекеге қабілеттілігі индексінде 140 елдің ішінде бірінші орынды иеленді, бұл 2017 және 2015 жылдары қол жеткізген жоғары нәтижемен сабақтас. Дүниежүзілік туристік ұйымның бас кеңсесі Мадридте орналасқан. The Economist журналының 2005 жылғы тізімі бойынша, Испаниядағы өмір сүру сапасы әлемде 10-орында тұр. 2023 жылдың наурыз айында Испанияға 6,5 миллионнан астам халықаралық жолаушы келді, бұл 2022 жылмен салыстырғанда 30%-ға өсімді көрсетті.

Көлік

Испанияның ұлттық әуе компаниясы Iberia, бірақ елге көптеген халықаралық жолаушылар және чартерлік әуе компанияларымен де ұшуға болады. Туристер Испанияға жолмен, теміржолмен және теңіз арқылы да келеді. Туристік қалаларды байланыстыратын испандық тас жолдары Пиреней таулары арқылы француздық тас жол желісімен де байланысқан. Басты пойыз операторы – Renfe, оның ішінде AVE (Испанияның жоғары жылдамдықты пойзы) немесе Talgo қалааралық қызметтері. Испанияның жоғары жылдамдықты теміржол желісі Еуропадағы ең ірісі және Қытайдан кейін әлемдегі екінші ірі желі болып табылады. Сонымен қатар, Transcantábrico сияқты жоғары деңгейлі туризмге бағытталған бірнеше салтанатты қонақүй-пойыз қызметтері де бар.

Студенттік бағдарламалар

Испания әлемдегі ең танымал бизнес мектептеріне, мысалы, IE Business School, ESADE және IESE Business School-ға үй иесі болумен қатар, шетелден келген студенттер үшін де танымал бағыт. Атап айтқанда, 2010–2011 оқу жылында Испания Эразм бағдарламасы бойынша ең көп студентті қабылдаған еуропалық ел болды.

Дін

Испания католицизм үшін маңызды орын. Шындығында, католик шіркеуінің ең қасиетті жерлерінің кейбіреуі Испанияда орналасқан: Галисиядағы (Солтүстік-Батыс Испания) Сантьяго-де-Компостела қаласы, Римдегі Ватикан қаласы мен Иерусалимнен кейін үшінші қасиетті орын. Бұл қала Сент-Джеймс жолының соңғы бекеті де болып табылады. Солтүстік Испаниядағы Санто Торибио де Лиебана, Кантабрия төртінші қасиетті орын, ал Оңтүстік-Шығыстағы Каравака де ла Круз бесінші қасиетті орынға жатады. Бұл жерлерге бүкіл әлемнен паломниктер мен туристер келеді. Дін сонымен қатар көркемдік өрнегін іздеп, әрбір қалада маңызды орын алатын Ұлы апта процессиялары арқылы табады. Әсіресе, Севильяда Ұлы апта процессиялары ең әсем түрде өткізіледі.

Фестивальдар

Көптеген мерекелер қасиетті әулиелерге, аңыздарға, жергілікті дәстүрлерге және халық мұрасына арналады. Ең ерекшелерінің қатарында Севилья жәрмеңкесі (испан тілінде Feria de Abril), Альмонтедегі Эль-Росио мерекесі, Уэльва, Памплонадағы әлемдік атаққа ие бұқалармен жүгіру, Валенсиядағы Фальяс, Буньольдегі Томатина, Валенсия және Сарагосадағы Пилар мерекесі бар. Карнавал бүкіл Испанияда, әсіресе Канар аралдарында (Санта-Круз-де-Тенерифе карнавалы) және Кадисте кең таралған. Ел бойынша танымал кинофестивальдер көп, олардың ішіндегі ең танымалдары – Сан-Себастьян халықаралық кинофестивалі, Малага кинофестивалі, Семинци (Валладолид халықаралық кинофестивалі), Валенсия Мострасы және фантастика мен қорқыныш фильмдеріне маманданған әлемдегі жетекші фестиваль – Ситгес кинофестивалі. Музыкалық фестивальдерге Sónar, FIB, Festimad, Primavera Sound, Bilbao BBK Live, Monegros Desert Festival және SOS 4.8 фестивалі кіреді. Бірнеше қала халықаралық шараларды қабылдады: 1888 жылғы Барселонадағы әмбебап көрме, 1929 жылғы Барселонадағы халықаралық көрме, 1992 жылғы жазғы Олимпиада ойындары (барлығы Барселонада), 1992 жылғы Севильядағы әмбебап жәрмеңке, 2007 жылғы Америка кубогы Валенсияда және 2008 жылғы Сарагосадағы Экспо. Сонымен қатар, кейбір испан қалалары Еуропаның Мәдениет астанасы мәртебесіне ие болды немесе болады: 1992 жылы Мадрид, 2000 жылы Сантьяго-де-Компостела, 2002 жылы Саламанка және 2016 жылы Сан-Себастьян.

Түнгі өмір

Испаниядағы түнгі өмір туристер мен жергілікті тұрғындар үшін өте тартымды. Испания әлемдегі ең жақсы түнгі өмірге ие екені мәлім. Мадрид және Барселона сияқты ірі қалалар үлкен әрі танымал дискотекаларға артықшылық береді. Мысалы, Мадрид Pacha және Kapital (жеті қабаттан тұратын) сияқты клубтар үшін бірінші орынға ие, ал Барселона Opium және Sutton сияқты мәшһүр клубтарымен танымал. Испаниядағы дискотекалар сағат 7-ге дейін ашық болады. Балеар аралдары, атап айтқанда Ибица және Майорка, үлкен кештерге танымал, сондай-ақ жазғы демалыс орны ретінде де әйгілі, ал Андалусияда Малага, әсіресе Коста-дель-Соль аймағы да танымал. Мадридтің "жанды түнгі өмірі" бар деп есептеледі. Ибица салыстырмалы түрде кішкентай арал, ал оның қалалары туризм, түнгі өмір және осы аралда пайда болған электронды музыкамен байланысты болғандықтан әлемдік деңгейде танымал болды. Ибица "Әлемнің кештер астанасы" деген атаққа ие. Ол жазғы клубтық өмірімен әйгілі, ол көптеген туристерді қызықтырады, бірақ арал үкіметі мен Испанияның туристік кеңсесі отбасылық туризмді дамытуға жұмыс істеп жатыр. Белгілі клубтар: Space, Privilege, Amnesia, Ushuaïa, Pacha, DC10, Eden және Es Paradis. Ибицада орналасқан және көптеген туристердің сүйікті тоқталыс нүктесі болып табылатын, қазір ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген легендарлық "порт" та бар. Майорка (Майорка) – Жерорта теңізінде орналасқан арал. Бұл Испаниядағы Балеар аралдары архипелагының ең үлкен аралы. Аралдың астанасы Пальма, сонымен қатар Балеар аралдарының автономиялық қауымдастығының астанасы болып табылады. Кабрера архипелагы әкімшілік тұрғыдан Майоркамен (Пальма муниципалитетінде) біріктірілген. Майорканың әнұраны – "Ла Балангера". Басқа Балеар аралдары – Менорка, Ибица және Форментера сияқты, бұл арал да өте танымал демалыс орны, әсіресе Германия, Ирландия, Польша, Скандинавия елдері және Ұлыбританиядан келген туристер үшін. Атауы латын тілінен алынған insula maior, "үлкен арал" деген мағынаны білдіреді; кейіннен Maiorica, "үлкен" (Меноркамен салыстырғанда, "кішкентай").

Қысқы туризм

Испания – негізінен таулы ел, оның ішінде Пиреней, Sistema Central, Sistema Ibérico және Sierra Nevada сияқты елдің әртүрлі аймақтарында танымал шаңғы курорттары орналасқан. Басты қырқасы Франция мен Испания арасындағы үлкен бөліс болып табылады, ал олардың арасында кішкентай Андорра мемлекеті жатыр. Арагон тажы мен Наварра Корольдігі тау тізбегінің екі жағында тарихи түрде орналасқан, қазір солтүстік бөліктері Францияда, ал үлкен оңтүстік бөліктері Испанияда. Испаниядағы Сьерра-Невада таулары танымал туристік орын, өйткені оның биік шыңдары Жерорта теңізі жағасындағы, жылы температурасы мен көп күн сәулесімен әйгітлі Еуропаның оңтүстік шаңғы курорттарының бірінде шаңғы тебуге мүмкіндік береді. Оның етегінде Гранада қаласы, ал одан сәл қашықта Алмерия және Малага қалалары орналасқан. Тау тізбегінің бір бөлігі Сьерра-Невада ұлттық паркіне енгізілген. Бұл аймақ сондай-ақ биосфералық қорық деп жарияланған. Сьерра-Невада обсерваториясы солтүстік беткейлерде орналасқан. Сьерра-Невада Альпілік тау жасалу кезеңінде (Alpine Orogeny) қалыптасқан, бұл тау жасалу процесі Еуропа Альпін тауларын шығысқа қарай және Жерорта теңізі арқылы солтүстік Африканың Атлас тауларын да жасаған. Қазіргі күйіндегі Сьерра таулары палеоген және неоген кезеңдерінде (66-1,8 миллион жыл бұрын) Африка және Еуразия континенттік плиталарының соқтығысуынан пайда болды.

Табиғат және ауылдық туризм

Испания Еуропалық Одақтағы екінші ірі мемлекет. Оның ендік орналасуы елдің бір бөлігін Атлантикалық полярлық ағынының оңтүстік жиегімен тікелей байланыста қалдырады. Испанияның географиялық жағдайы батыс және солтүстік бөліктерінде Атлантикалық майданның әсер етуіне мүмкіндік береді, ал шығыс және оңтүстік бөліктерінде Жерорта теңізінің ықпалындағы климат басым, екі негізгі биоклиматтық аймақты байланыстыратын көшкін климаттармен. Сонымен қатар, бірнеше тау тізбектері Испанияның әртүрлі ландшафтын қалыптастырады. Елдің тағы бір ерекшелігі – оның жартылай арал түрінде орналасқан кең жағалауы; сонымен қатар, екі испан архипелагының – Балеар және Канар аралдарының жағалаулары бар. Бүгінгі күнгі деректер бойынша, Испанияда барлығы 15 ұлттық саябақ бар, оның 10-ы құрлықта, 1-і Балеар аралдарында және 4-і Канар аралдарында орналасқан. Испаниядағы ең көп келушіні қабылдайтын ұлттық саябақ – Канар аралдарындағы Тейде ұлттық саябағы, 2007 жылы 3 142 148 келушіні қабылдады және теңіз деңгейінен 3718 метр биіктікте орналасқан әлемдегі үшінші ірі жанартау – Тейдемен безендірілген (сонымен қатар Испанияның ең биік нүктесі). Тейде Еуропадағы ең көп келушіні қабылдайтын ұлттық саябақ және әлем бойынша екінші орында тұр. Одан асып, 2016 жылға қарай Испанияда 48 биосфералық қорық бар, олардың жалпы ауданы 5,5 миллион гектарды құрайды, бұл елдің шамамен 11 пайызын білдіреді, соның нәтижесінде Испания мұндай қорғалатын аумақтар бойынша әлемдік көшбасшыға айналды.

COVID-19-ның әсері

2020 жылдың басында COVID-19 таралуына байланысты ел туризм саласын тоқтатты. Испания 2021 жылдың 7 маусымында әлемнің барлық жерінен келген толық вакцина салдырған саяхатшыларға есіктерін қайта ашты; бірақ, ашылу туралы хабарламаның салыстырмалы түрде кеш жарияланғандығына байланысты, келушілер санының бастапқы өсімі біртіндеп болды.