Балықтар отбасы: Кіші шабақ балықтар және олардың эволюциясы
Pupfish
Балықтар отбасы: Кішкентай пупфиштер туралы мағлұмат, тұрқы жоқ және қауіпті ортада тіршілік ететін түрлері. Солтүстік және Оңтүстік Америка, Кариб аймағында кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балықтар тұқымдасы
Family of fishes
Балықшалар – сәуір қанатты балықтардың Cyprinodontidae тұқымдасына жататын он туысқа біріктірілген шағын кіллібалықтар тобы. Балықшалар өте ерекше және оқшауланған жағдайларда кездесетінімен ерекшеленеді. Олар негізінен Солтүстік Америкада, Оңтүстік Америкада және Кариб теңізі аймағында таралған, бірақ Aphanius түрлері Оңтүстік-Батыс Азияда, Солтүстік Африкада және Оңтүстік Еуропада кездеседі. 2006 жылдың тамызына қарай 120 номинативтік түр және 9 подвиді белгілі болды. Көптеген балықша түрлері жойылып кеткен, ал қалған түрлердің көпшілігі тізімге енгізілген. АҚШ-та ең танымал балықша түрі – Девилс-Хоул балықшасы болуы мүмкін, ол Невада штатындағы Өлім сарқылы ұлттық паркіндегі Девилс-Хоулға тән. 1995 жылдан бері Девилс-Хоул балықшасының саны тұрақты түрде азайып келеді, 2013 жылы олардың саны 35-68 балыққа дейін төмендеп, жойылу қаупіне тап болды. Бұл атаудың еркектердің көбейтілу мінез-құлқынан шыққандығы айтылады, олардың әрекеттері ойнап жүрген күшіктерге ұқсайды; белгілі ихтиолог және оларға қызығушылық танытқан алғашқы адамдардың бірі Карл Л. Хаббс оларды байқағаннан кейін олардың "ойымен" айналып, күрескенін көргеннен кейін осы атауды берген, бірақ бұл іс жүзінде аумақтық еркектердің агрессивті мінез-құлқы екенін көрсетеді. Атауына қарамастан, Cyprinodontidae тұқымдасы карптар тұқымдасымен (Cyprinidae) тығыз байланысты емес. Бұрын олар шоқырлар мен олардың туыстарымен жақын туыс деп есептелген, себебі олардың кейбір белгілері ортақ: жалпақ басы, қозғалмалы аузы, кардиформалы, виллиформалы немесе қысылған, екі немесе үш тісті тістермен жабдықталған, әдетте үлкен қабыршақтары және жақсы дамыған бүйірлік жолақтың болмауы. Дегенмен, қазіргі таңда олар көбінесе Cyprinodontiformes қатарына жатқызылады. Еуропаның олигоцен және миоцен қабаттарындағы қазба қалдықтарында бірнеше түрлері кездеседі. Сан-Сальвадор аралынан келген балықшалар, негізінен Кариб теңізі аралдарынан келген балықшалармен будандасу арқасында әртүрлі тамақтану әдеттеріне ие бірнеше түрге айнала алды. Балықшалардың көпшілігі тұщы және тұзды суларда мекендейді. Көптеген түрлері жұмыртқа туғызады, яғни ұрық дамуы аналықтың денесінде жүзеге асады; көбінесе әйелдер еркектерден ірілеу және аз жарқыраған, ал қанаттары кішкенереу болады; еркектің анальдық қанаты ішкі ұрықтандыру үшін қолданылатын интромиттентті ағзаға айналуы мүмкін. Orestias Valenciennes 1839
Pseudorestias Arratia, Vila, Lam, Guerrero & Quezada Romegialli, 2017
Yssolebias Huber 2012 (жойылып кеткен болуы мүмкін, тек бір ескі үлгі бойынша белгілі)
Pupfish are a group of small killifish belonging to ten genera of the family Cyprinodontidae of ray finned fish. Pupfish are especially noted for being found in extreme and isolated situations. They are primarily found in North America, South America, and the Caribbean region, but Aphanius species are from southwestern Asia, northern Africa, and southern Europe. As of August 2006, 120 nominal species and 9 subspecies were known. Several pupfish species are extinct and most extant species are listed. In the U. S., the most well known pupfish species may be the Devils Hole pupfish, native to Devils Hole on the Nevada side of Death Valley National Park. Since 1995 the Devils Hole pupfish has been in a nearly steady decline, where it was close to extinction at 35–68 fish in 2013. The common name is said to derive from the mating habits of the males, whose activities vaguely resemble puppies at play; Carl L. Hubbs, a prominent ichthyologist and one of the first people to take an interest in them, coined the name after he observed their "playful" circling and tussling, which is actually the aggressive behavior of territorial males. In spite of their name, the cyprinodontids are not closely related to Cyprinidae, or carp family. They were formerly considered near allies of the pikes and their relatives, as they share some features: a flat head with protractile mouth beset with cardiform, villiform, or compressed, bi or tricuspid teeth, generally large scales, and the absence of a well developed lateral line. However, they are now generally assigned to the order Cyprinodontiformes. Several forms occur in the fossil records of the Oligocene and Miocene beds of Europe. Pupfish from San Salvador Island were able to diversify into multiple species with different eating habits due to interbreeding with pupfish from other islands, mainly Caribbean. Most pupfish are inhabitants of fresh and brackish waters. Many species are ovoviviparous; often the sexes are dissimilar, the female being larger and less brilliantly coloured, with smaller fins; the anal fin of the male may be modified into an intromittent organ by means of which internal fertilization takes place. Orestias Valenciennes 1839
Pseudorestias Arratia, Vila, Lam, Guerrero & Quezada Romegialli, 2017
Yssolebias Huber 2012 (possibly extinct, only known from one old specimen)
Балық балықтарының эволюциясы
Багам аралдарындағы Сан-Сальвадор аралында орналасқан балықтардың тек екі шағын көлде ғана үлкен бейімделу әртараптануы бар. Олар басқа балық түрлеріне қарағанда 50-130 есе тез дамиды. Бұл сонымен қатар кез келген балықтың морфологиялық түрленуі бойынша ең жылдам жағдай болып табылады. Осы әртараптанудың себебі олардың экологиялық нишалары деп есептеледі. Багам аралдарындағы Сан-Сальвадор аралындағы үш балық түрінің барлығы тұзды көлдерде тіршілік етеді. Бұл балықтар әртүрлі тамақ көздерін пайдалана алады, сондықтан олар бірге өмір сүре алады. Бір түрі басқа балықтардың қабыршақтарымен ғана қоректенеді. Екінші түрінің құлпынайы мен шомырт жеуге бейімделген өзгертілген жауы бар. 1990 жылдарға дейін Мексикадағы Чичанканаб көлі тұзды суға толы болды және онда тағы бес балық түрі табылды. Кипринодон майя ең үлкен балық болды және ол басқа балықтарды жейтін. Кипринодон симус екінші кішкентай балық еді және ол зоопланктонмен қоректенді. Африка тилапиясының инвазивті түрінің салдарынан бұл түрлер қазір табиғатта жойылып кеткен деп саналады. Өлім аңғары балықтары орташадан 5-10 есе жылдам дамиды және өте ыстық суларда тіршілік ету қабілетімен танымал. Кипринодон диаболис өздері тұратын терең ойыстың бетіне жақын тастардан балдырларды жейді.
Pupfish on the island of San Salvador, Bahamas, have a large adaptive diversification in only two small lakes. They evolve 50 130 times faster than any other species of pupfish. This is also the fastest morphological diversification seen in any fish that has been documented. It is believed that this diversification is because of their ecological niches. Three species of pupfish on the island of San Salvador, Bahamas, all live in salty lakes. These pupfish are able to take advantage of different food sources so they can all coexist. One species feeds on only the scales of other pupfish. Another has a modified jaw to be able to eat snails and ostracods. Before the 1990s, Lake Chichancanab, in Mexico, was full of brackish water and another five species of pupfish were found there. Cyprinodon maya was the largest pupfish, and it ate other fish. Cyprinodon simus was the second smallest, and it ate zooplankton. These species are now considered extinct in the wild because of an invasive species of African tilapia. The Death Valley pupfish evolve 5 10 faster than average and are known for their abilities to survive in extremely hot waters. Cyprinodon diabolis eat algae off a rock shelf near the surface of the deep pool they live in.
Солтүстік Америкалық балық
Өлім аңғарында кездесетін балықтар бұрын бір түр деп есептелген. Бұрын олардың барлығы Мэнли көлінде, 1600 шаршы шақырымнан астам аумақты мұздық көлде, шамамен 185 000 - 128 000 жыл бұрын табылған. Уақыт өте келе бұл көл құрғап, кішірек көлдерге немесе тоғандарға бөліне бастады. Осы құрғау процесінде балықтар әртүрлі тоғандарға таралып, эволюциялық жолмен өзгерді. Өлім аңғарының екі негізгі түршесі бар деп саналады (C. salinus және C. milleri). Олардың екеуі де жойылу қаупі төнген түрлерге жатады, себебі олар әлемнің тек бір ғана аймағында кездеседі. Cyprinodon pachycephalus өте ыстық суларда тіршілік етеді, температурасы 114°F (45.5°C). Devils Hole балықы (Cyprinodon diabolis) – Невадаға тән ерекше түр. 2005 жылдан бері 200-ден аз жеке басы қалған. Олардың саны әдетте 37-ден 400-ге дейін ауытқиды. Бұл балықтар әлемдегі ең сирек кездесетін балықтардың бірі саналады. Олар 94°F (34.4°C) температурадағы суларда өмір сүреді.
The pupfish found in Death Valley were once thought to be one main species. They were once all found in Lake Manly, a glacial lake over 620 square miles (1,600 km2), roughly 185,000 128,000 years ago. Over time this lake dried up and started to separate into smaller lakes or ponds. As this drying happened the pupfish became separated into different ponds and started to divergently evolve. There are thought to be two main subspecies of Death Valley pupfish (C. salinus and C. milleri) present. These are both considered endangered since they are only found in one area of the world. Cyprinodon pachycephalus live in extremely hot waters, 114 °F (45.5 °C). The Devils Hole pupfish (Cyprinodon diabolis) is a specific species native to Nevada. There are fewer than 200 individuals since 2005. Their population size usually fluctuates between 37 and 400 fish. They are considered one of the world's rarest fish. These fish live in 94 °F (34.4 °C) waters.