Кіріспе
Ниязи Зұлфұғар оғлы Тағызаде Хажибеков (1912-1984) – кеңестік және әзербайжандық дирижер мен композитор. КСРО халық әртісі (1959) және Социалистік Еңбек Ері (1982).
Niyazi Zulfugar oghlu Taghizade Hajibeyov (; 20 August 1912 – 2 August 1984) was a Soviet and Azerbaijani conductor and composer. People's Artist of the USSR (1959) and Hero of Socialist Labour (1982).
Ерте өмір
Ниязи 1912 жылы 20 тамызда Тбилисиде атақты шушалық музыканттар отбасында дүниеге келді. Оның әкесі композитор Зұлфұғар Хажибеев болды. Ол Әзірбайжан классикалық музыкасының негізін қалаушы Узеир Гаджибеевтің сіңілі баласы. 1921 жылы "Qırmızı Kadet" түрік әскери оркестрінде скрипкада ойнады. 1925-1926 жылдары Мәскеудегі Гнесин атындағы музыка мектебінде оқыды. 1929-30 жылдары Ленинградтағы Орталық музыкалық техникалық училищесінде оқыды, бірақ денсаулығына байланысты оқуын тоқтатты. 1931 жылы Бакуге қайтып келді. Содан кейін ол Дагестанға жіберілді, онда болашақ әйелі Хашар ханыммен танысты. Хашар ханымның отбасы бұл некеге қарсы болды. Сондықтан Ниязи мен Хашар ханым жасырын түрде үйленіп, қашып кетті. Олар өте қиын, бірақ мағыналы өмір сүрді. Әйеліне деген терең махаббаты оған көптеген шедеврлерін жазуға күш берді, олар Әзірбайжанның және бүкіл әлемнің музыкалық қазынасына үлкен үлес қосты.
Шығармалары
Ниязи Прага, Берлин, Будапешт, Бухарест, Нью-Йорк, Париж, Стамбул, Лондон, Тегеран, Пекин және Улан-Батор қалаларының көптеген ірі симфониялық оркестрлерін дирижерлік етті және әзірбайжан классикалық музыкасын әлемге танытуда маңызды рөл атқарды. Ниязи талантты композитор болған. Ұзеір Хажибековтің дәстүріне сүйене отырып, ол әзірбайжан халық әндері мен муғамын батыс классикалық симфониялық музыкасымен керемет үйлестірді. Ниязидің ең маңызды туындыларына "Хосров және Ширин" операсы (1942) және "Читра" балеті (1960) кіреді. Ол Сталин сыйлығымен (1951, 1952) және Социалистік Еңбек Ері атағымен (1982) марапатталды.