Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Оптикалық иллюзия
Optical illusion
Эббингхаус иллюзиясы немесе Титченер шеңберлері – салыстырмалы мөлшерді қабылдаудың оптикалық иллюзиясы. Бұл иллюзияны неміс психологы Герман Эббингхаус (1850–1909) ашқан, ал ағылшын тілді әлемде Эдвард Б. Титченер 1901 жылғы эксперименталды психология оқулығында танымал еткендіктен, оның басқаша атауы да бар. Иллюзияның ең белгілі нұсқасында, бір-біріне жақын орналасқан екі бірдей өлшемді шеңбердің біреуі үлкен шеңберлермен, ал екіншісі кіші шеңберлермен қоршалған. Шеңберлердің қатар орналасуының нәтижесінде үлкен шеңберлермен қоршалған орталық шеңбер, кіші шеңберлермен қоршалған орталық шеңберге қарағанда кішкентай болып көрінеді. Жақындағы зерттеулер Эббингхаус иллюзиясын қабылдаудағы екі маңызды фактор – қоршаған шеңберлердің орталық шеңберден қашықтығы және сақинаның толықтығы екенін көрсетеді, бұл иллюзияны табиғаты бойынша Дельбоуф иллюзиясына ұқсас етеді. Салыстырмалы мөлшерге қарамастан, егер қоршаған шеңберлер орталық шеңберге жақын болса, орталық шеңбер үлкендей көрінеді, ал егер алыс болса – кішкентай. Қашықтық айнымалысы салыстырмалы мөлшерді қабылдауда маңызды рөл атқаратын болса да, қоршаған шеңберлердің мөлшері олардың орталық шеңберге қаншалықты жақын бола алатынын шектейді, соның салдарынан көптеген зерттеулер осы екі факторды шатастырады. Эббингхаус иллюзиясы мөлшер туралы түсінікті бұрмалайды, бірақ қимыл-қозғалысты бұрмаламайды делінеді. Нейробиолог Мелвин А. Гудейлдің зерттеуі көрсеткендей, егер қатысушы иллюзияның физикалық үлгісіне жауап ретінде орталық шеңберді ұстаса, тұтқаның ашылуының масштабы көрінетін мөлшерлік бұрмалануға тәуелді болмайды. Басқа зерттеулер тұтқаның мөлшерінің мөлшерлік контраст иллюзияларына (мысалы, Эббингхаус иллюзиясы) сезімтал еместігін растаса, ал басқа жұмыстар қимыл-қозғалыс пен қабылдаудың екеуі де иллюзиямен жаңылысатынын көрсетеді. Нейробейнелеу зерттеулері Эббингхаус және ұқсас иллюзияларға (мысалы, Понцо иллюзиясы) сезімталдық пен адамның негізгі көру қабығының өте өзгермелі мөлшері арасындағы кері байланысты көрсетеді. Даму зерттеулері иллюзияның контекстке сезімталдығына байланысты екенін көрсетеді. Бұл иллюзия 10 жасқа дейінгі балаларға қарағанда жоғары контекстке сезімталдығы бар университет студенттерінде салыстырмалы мөлшерлік алдануға көбірек себеп болады. Зерттеулер Эббингхаус иллюзиясын қабылдаумен байланысты 70 генетикалық вариантты анықтады. 2014 жылғы «Жылдың ең жақсы иллюзиясы» байқауының жеңімпазы, Кристофер Д. Блэр, Гидеон П. Капловиц және Райан Э. Б. Мручек (Невада университеті, Рино) Эббингхаус иллюзиясын анимациялап, оны қозғалтты.
The Ebbinghaus illusion or Titchener circles is an optical illusion of relative size perception. Named for its discoverer, the German psychologist Hermann Ebbinghaus (1850–1909), the illusion was popularized in the English speaking world by Edward B. Titchener in a 1901 textbook of experimental psychology, hence its alternative name. In the best known version of the illusion, two circles of identical size are placed near to each other, and one is surrounded by large circles while the other is surrounded by small circles. As a result of the juxtaposition of circles, the central circle surrounded by large circles appears smaller than the central circle surrounded by small circles. Recent work suggests that two other critical factors involved in the perception of the Ebbinghaus illusion are the distance of the surrounding circles from the central circle and the completeness of the annulus, which makes the illusion comparable in nature to the Delboeuf illusion. Regardless of relative size, if the surrounding circles are closer to the central circle, the central circle appears larger and if the surrounding circles are far away, the central circle appears smaller. While the distance variable appears to be an active factor in the perception of relative size, the size of the surrounding circles limits how close they can be to the central circle, resulting in many studies confounding the two variables. It has been argued that the Ebbinghaus illusion distorts perception of size, but not action. A study by neuroscientist Melvyn A. Goodale showed that when a subject is required to respond to a physical model of the illusion by grasping the central circle, the scaling of the grip aperture was unaffected by the perceived size distortion. While other studies confirm the insensitivity of grip scaling to size contrast illusions like the Ebbinghaus illusion, other work suggests that both action and perception are fooled by the illusion. Neuroimaging research suggests an inverse correlation between an individual's receptivity to the Ebbinghaus and similar illusions (such as the Ponzo illusion) and the highly variable size of the individual's primary visual cortex. Developmental research suggests that the illusion is dependent on context sensitivity. The illusion was found more often to cause relative size deception in university students, who have high context sensitivity, than in children aged 10 and under. Study found 70 genetic variants linked to the perception of the Ebbinghaus illusion. The winner of the 2014 Best Illusion of the Year Contest, submitted by Christopher D. Blair, Gideon P. Caplovitz, and Ryan E. B. Mruczek, of the University of Nevada, Reno, animated the Ebbinghaus illusion, putting it in motion.
Қарама-қарсы визуалды әсерлері бар ерекшелік
2013 жылы итальяндық визуалды зерттеуші Джанни А. Сарконе салыстырмалы өлшемнің жаңа иллюзиясын ашты. Ол Эббингхаус иллюзиясына (1898), сондай-ақ Титченер шеңберлеріне және Обонай шаршы иллюзиясына (1954) қарсы келеді. Шындығында, үлкен шаршылармен қоршалған орталық сынақ пішіні (крест) кішкентай емес, керісінше үлкендей көрінеді. Сарконе кресі иллюзиясы кресттен (сынақ пішіні) және оны қоршаған әртүрлі өлшемдегі шаршылар жиынтығынан (индукциялық пішіндер) тұрады. Диаграммада көрсетілгендей, үш көк крест мөлшері жағынан бірдей; бірақ сол жақтағысы (сурет 1) көбірек көрінеді. Бұл иллюзия кішкентай шаршылар көк кресті толығымен жауып тұрғанда да жұмыс істейді (сурет 3-ге қараңыз). Қорытындылай келе, қоршаған пішіндердің мөлшері мен сынақ пішінінің салыстырмалы мөлшерінің арасында әрқашан байланыс бола бермейді.
A new relative size illusion was discovered by Italian visual researcher Gianni A. Sarcone in 2013. It contradicts Ebbinghaus illusion (1898), aka Titchener Circles, and Obonai square illusion (1954). In fact, the central test shape (a cross) surrounded by large squares appears larger instead of smaller. Sarcone's Cross illusion consists of a cross (the test shape) surrounded by sets of squares of distinct size (the inducing shapes). As shown in the diagram opposite, the three blue crosses are exactly the same size; however, the one on the left (fig. 1) tends to appear larger. The illusion works even when the small squares completely occlude the blue cross (see fig. 3). In conclusion, there isn’t always correlation between the size of the surrounding shapes and the relative size perception of the test shape.