Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Перцептивтік құбылыстардың түрі
Form of perceptual phenomena
Некер текшесі – 1832 жылы швейцариялық кристаллограф Луи Альберт Некер алғаш рет ромбоид түрінде жариялаған оптикалық иллюзия. Бұл бағытына қатысты визуалды белгілері жоқ, екі өлшемді кубтың сымдан жасалған қарапайым суреті, сондықтан оны төменгі сол немесе жоғарғы оң жақ жағы алдыңғы жақ ретінде қабылдауға болады.
The Necker cube is an optical illusion that was first published as a rhomboid in 1832 by Swiss crystallographer Louis Albert Necker. It is a simple wire frame, two dimensional drawing of a cube with no visual cues as to its orientation, so it can be interpreted to have either the lower left or the upper right square as its front side.
Айқындық
Некер текшесі – екіұшты сурет. Суреттің әр бөлігі өзіндік екіұшты, бірақ адамның көру жүйесі әр бөлігін тұтас суретті үйлесімді ету үшін дұрыс түсіндіреді. Некер текшесі кейде адамның көру жүйесінің компьютерлік үлгілерін сынау үшін қолданылады, олардың адамдар сияқты суреттің дәйекті түсіндірмелеріне жете алатынын тексеруге болады. Адамдар әдетте текшеге қатысты дәйекті емес түсінікпен қарамайды. Қималары дәйекті емес текше – мүмкін емес нысанның мысалы, атап айтқанда, мүмкін емес текше (Пенроуз үшбұрышымен салыстырыңыз). Сол жақтағы текшеге қарағанда, көптеген адамдар сол төменгі жағын көбінесе алдыңғы жағында көреді. Бұл, мүмкін, адамдар заттарды көбінесе жоғарыдан, жоғарғы жағы көрінетіндей, ал емес төменнен, төменгі жағы көрінетіндей қарауының салдарынан мидің текшені жоғарыдан қарап тұрғандай түсіндіруге бейімділігінен туындайды. Фигураның әртүрлі бөліктеріне назар аудару арқылы текше туралы тұрақты түсінікті қалыптастыруға болатынына дәлелдер бар. Көзқарастың параллель екі жағының қиылысы тіктөртбұрыш құрайды, ал квадратқа жинақталатын сызықтар екі диагональды қарама-қарсы жақта «Y-түйіскенін» құрайды. Егер көрермен жоғарғы «Y-түйіскеніне» назар аударса, төменгі сол жақ жақ алдыңғы жағында көрінеді. Егер көздер төменгі түйіске бағытталса, оң жақ жоғарғы жақ алдыңғы жағында көрінеді. Екінші көзқарасқа ие болғанда, көзді жұмып, бірінші көзқарасқа ауысуға себеп болуы мүмкін. Текшенің әртүрлі бөліктеріне назар аудару арқылы осы ауысуды тудыруға болады. Егер біреу оң жақтағы бірінші түсіндіруді көрсе, екінші түсіндіруге ауысқанша текшенің негізіне назар аудару арқылы екінші түсіндіруге ауысуға болады. Сол сияқты, егер екінші түсіндіруді қарастыратын болсаңыз, текшенің сол жағына назар аудару бірінші түсіндіруге ауысуға себеп болуы мүмкін. Некер текшесі адамның көру жүйесін зерттеуге көмектесті. Бұл құбылыс адам миының екі бөлек, тең мүмкіндігі бар, бір-бірімен алмасатын тұрақты күйлері бар нейрондық желі екенін көрсететін дәлел ретінде қызмет етті. Сидни Брэдфорд, он айлық жасынан соқыр болған, бірақ 52 жасында операциядан кейін көру қабілетін қалпына келтірген, қалыпты көретін бақылаушылар сезінетін екіұштылықты сезінбеді, тек тегіс суретті ғана қабылдады. 1970 жылдары Лондон қаласындағы Сити университетінің психология факультетінің студенттеріне олардың интроверсия-экстраверсия бағытталғандығын өлшеу үшін тапсырма берілді, бұл тапсырмалар Некер текшесінің алдыңғы және артқы көзқарастары арасында ауысуға кеткен уақытқа байланысты болды.
The Necker cube is an ambiguous drawing. Each part of the picture is ambiguous by itself, yet the human visual system picks an interpretation of each part that makes the whole consistent. The Necker cube is sometimes used to test computer models of the human visual system to see whether they can arrive at consistent interpretations of the image the same way humans do. Humans do not usually see an inconsistent interpretation of the cube. A cube whose edges cross in an inconsistent way is an example of an impossible object, specifically an impossible cube (compare Penrose triangle). With the cube on the left, most people see the lower left face as being in front most of the time. This is possibly because people view objects from above, with the top side visible, far more often than from below, with the bottom visible, so the brain "prefers" the interpretation that the cube is viewed from above. There is evidence that by focusing on different parts of the figure, one can force a more stable perception of the cube. The intersection of the two faces that are parallel to the observer forms a rectangle, and the lines that converge on the square form a "y junction" at the two diagonally opposite sides. If an observer focuses on the upper "y junction" the lower left face will appear to be in front. The upper right face will appear to be in front if the eyes focus on the lower junction. Blinking while being on the second perception will probably cause you to switch to the first one. It is possible to cause the switch to occur by focusing on different parts of the cube. If one sees the first interpretation on the right it is possible to cause a switch to the second by focusing on the base of the cube until the switch occurs to the second interpretation. Similarly, if one is viewing the second interpretation, focusing on the left side of the cube may cause a switch to the first. The Necker cube has shed light on the human visual system. The phenomenon has served as evidence of the human brain being a neural network with two distinct equally possible interchangeable stable states. Sidney Bradford, blind from the age of ten months but regaining his sight following an operation at age 52, did not perceive the ambiguity that normal sighted observers do, but rather perceived only a flat image. During the 1970s, undergraduates in the Psychology Department of City University, London, were provided with assignments to measure their Introversion Extroversion orientations by the time it took for them to switch between the Front and Back perceptions of the Necker Cube.
Көрініс көзқарас
Некер текшесінің бағытын бақылаушының көзқарасын өзгерту арқылы да өзгертуге болады. Көрермен жоғарыдан қараса, бір жақ жақын сияқты көрінеді; ал төменнен қараса, басқа жақ көзге түседі.
The orientation of the Necker cube can also be altered by shifting the observer's point of view. When seen from apparent above, one face tends to be seen closer; and in contrast, when seen from a subjective viewpoint that is below, a different face comes to the fore.
Халықтық мәдениеттегі сілтемелер
Некер текшесі Роберт Дж. Сойердің 1998 жылғы «Факторинг гуманити» ғылыми-фантастикалық романында осыншалықты кеңінен талқыланғандықтан, «Некер» сөзі етістікке айналып, бір перспективадан немесе түсініктерден екіншісіне миды өздігінен ауыстыруды білдіреді. Некер текшесі Питер Уоттстың «Блиндсайт» (2006) және «Эхопраксия» (2014) ғылыми-фантастикалық романдарындағы вампирлердің үлгілерді тану дағдыларының артық екенін көрсету үшін пайдаланылады. Бұл туралы дәлелдің бірі – вампирлер Некер текшесінің екі интерпретациясын бір уақытта көре алады, бұл оларды қарапайым адамдардан ерекшелендіреді.
The Necker cube is discussed to such extent in Robert J. Sawyer's 1998 science fiction novel Factoring Humanity that "Necker" becomes a verb, meaning to impel one's brain to switch from one perspective or perception to another. The Necker cube is used to illustrate how vampires in Peter Watts' science fiction novels Blindsight (2006) and Echopraxia (2014) have superior pattern recognition skills. One of the pieces of evidence is that vampires can see both interpretations of the Necker Cube simultaneously, which sets them apart from baseline humanity.