Кіріспе
Аз қанша дыбыс шығарушыларды қолдана отырып, қоршаған дыбысты модельдеуге арналған жүйелер. Виртуалды қоршаған дыбыс – бұл дыбыс көздерінің нақтыдағыдан әлдеқайда көп екенін сезінуді қамтамасыз ететін аудио жүйе. Мұны іске асыру үшін, адамның есту қабілетін алдап, дыбыс шықпаған жерден естіліп тұрғандай етіп жасау қажет. Мұндай жүйелердің соңғы үлгілері біреу, екеу немесе үш дыбыс шығарушыны пайдалана отырып, нақты (физикалық) қоршаған дыбыстың әсерін модельдеуге бағытталған. Бұл жүйелер, дәстүрлі түрде көптеген динамиктерді талап ететін қоршаған дыбыстың тәжірибесін сезінуді қалайтын тұтынушылардың арасында кең таралған.
Virtual surround is an audio system that attempts to create the perception that there are many more sources of sound than are actually present. In order to achieve this, it is necessary to devise some means of tricking the human auditory system into thinking that a sound is coming from somewhere that it is not. Most recent examples of such systems are designed to simulate the true (physical) surround sound experience using one, two or three loudspeakers. Such systems are popular among consumers who want to enjoy the experience of surround sound without the large number of speakers that are traditionally required to do so.
Түрлері
Виртуалды айналыс дыбыс жүйесі адамның есту қабілетінің ерекшеліктерін пайдаланып, дыбысты екі өлшемді бейнелеуге мүмкіндік беруі керек. Есту жүйесінің дыбыс көзін қалай анықтайтыны психоакустика ғылымында зерттеледі. Сондықтан, виртуалды айналыс дыбыс жүйелері тыңдаушыны "шатастыру" үшін психоакустика білімін қолданады. Мұны іске асырудың бірнеше тәсілі бар.
HRTF пайдалану
Кейбір әдістер басқа қатысты дыбыс беру функциясын (HRTF) пайдаланады. Тиісті HRTF арқылы тыңдаушының кез келген бағыттан дыбысты естіп қабылдауы үшін есті барабанындағы қажетті сигналдарды есептеуге болады. Бұл сигналдар кейіннен құлаққаптар немесе өзара әрекеттесетін дыбысты есептеу әдісі арқылы есті барабанында қайта жасайды. Бұл тәсілдің кемшілігі – мұндай жүйелерді бір уақытта бірнеше тыңдаушы үшін жұмыс істету өте қиын.
Көңіл көтеруді қолдану
Кейбір виртуалды айналмалы дыбыс жүйелері бөлменің қабырғаларынан дыбыс сәулесін бағыттап, тыңдаушыға динамиктен тікелей естігеннен гөрі, қабырғалардан шағылысқан дыбыс жоғары деңгейде естіледі. Бұл технологияның бір мысалы – Cambridge Mechatronics (бұрынғы 1 Ltd) компаниясының коммерциялық түрде қолжетімді Digital Sound Projector. Ол дыбыстың бағытын басқару үшін 40 микродрайвер және 2 бассовый динамик, сондай-ақ проекция технологиясын пайдаланады. Микродрайверлердің дыбысы бөлменің қабырғаларынан шағылысатын "сәулелер" тобына шоғырландырылады. Орта арнаның дыбысы тікелей тыңдау орнына жоналады. Тағы бір мысал – неміс құлаққап өндірушісі Ultrasone компаниясының S Logic технологиясы. Бұл технология (HRTF және шағылысқа негізделген әдістердің гибриді ретінде қарастырылуы мүмкін) дыбысты сыртқы құлаққа тарату үшін орталықтандырылмаған түрлендіргіштерді орналастыру арқылы динамиктерден естілетін дыбысты имитациялауға тырысады. Виртуалды айналмалы дыбыс тиімді болу үшін бөлме динамиктер арасындағы сызыққа перпендикуляр физикалық тұрғыдан симметриялық болуы керек, сондай-ақ сол және оң қабырғалардың дыбыс сіңіру қасиеттері бірдей болуы керек. Егер бір динамикке жақын орналасқан жиһаз, екінші жағынан сәйкес келмейтін болса, дыбыс өрісі бөлменің "жанды" жағына қарай ығысады. Нәтижедегі "дыбыстық кеңістік" асимметриядан әсерленеді.
Диффузиялық көзді құру
Бағытты қабылдау дыбыстың әр құлаққа жету уақытының салыстырмалы айырмасына және әр құлақтағы дыбыс амплитудасының кез келген өзгешелігіне күшті тәуелді. Сигналдың бағыты мен жиілігіне қарай жылдам өзгеретін шығыс сипаттамасына ие дыбыс көзін жасау мүмкін. Мұндай көздер тыңдаушының бөлмесінде жылдам өзгеріп отыратын дыбыс өрістерін құрайды. Бұлар көбінесе диффузиялық көздер деп аталады, себебі олардың шығысы диффузиялық дыбыс өрісіне ұқсайды – дыбыс толқындарының барлық бағытта тең мүмкіндікпен таралатын дыбыс өрісі. Диффузиялық өрісте тыңдаушының әр құлағындағы дыбыс настолько әртүрлі болады, мидың дыбыс қайдан келгенін анықтауы мүмкін емес. Тыңдаушының алдында орналасқан диффузиялық көзді анықтау қиын, сондықтан оны қоршаған дыбыс сигналдарын жеткізу үшін қолдануға болады.