Кіріспе

Румын жазушысы (1902–1981)

Саșa Pană (; Александру Биндердің псевдонимі; 8 тамыз 1902 – 22 тамыз 1981) – румын авангарды ақын, романист және әңгімелер авторы.

Өмірбаян

Бухаресттегі еврей отбасында туған ол Яссы мен Бухарестте дәрігерлік білім алып, 1927 жылы білікті медициналық санитар болды. Бірақ ол 1925 жылдан бастап, "Răbojul unui muritor" ("Өлімге тартатын адамның жазбалары") деген атпен бірнеше Символизм рухтағы өлеңдерін жариялағаннан кейін, әдеби мансапқа көбірек қызығушылық танытты. Ол Дада бағытына тартылып, одан кейін тез арада Сюрреализмге ауысты. Pană 1928 жылы "unu" (мақсатты түрде кіші әріптермен жазылған) авангардтық журналын қаржыландырып, редакциялады. Бұл журнал осы аттас баспа үйінің негізі болды, оны Пана Урмуз, Тристан Цара, Стефан Ролл, Иларие Воронка және өзінің туындыларын басып шығару үшін пайдаланды. Оның прозасы өте қысқа туындылар түрінде болды, ол әңгіме, өлең, репортаж және манифест элементтерін біріктірді. 1928 мен 1933 жылдар аралығында "unu" журналы 50 нөмірін жариялады, сондай-ақ Молдовтың үйленуіне арналған арнайы "отбасылық басылым" шықты. Ол Андре Бретонның таза психикалық автоматизм әдісін өзінің туындыларында қолданды: "Diagrame" ("Диаграммалар"; 1930), "Echinox orbitor" ("Көреген күн-түн теңдігі"; 1931), "Viața romanțată a lui Dumnezeu" ("Құдайдың романтикалық өмірі"; 1932). Кейінгі томдарында, "Cuvântul talisman" ("Сөз-тлисман"; 1933), "Călătorie cu funicularul" ("Фуникулермен саяхат"; 1934) шығармаларында Саșa Pană стильді дамытып, автоматизмді дәстүрлі форматтағы лирикалық өлеңдермен үйлестірді. Пананың көптеген жазбалары М. Х. Макси, Ман Рэй, Виктор Браунер, Пабло Пикассо және Марсель Янко сияқты белгілі суретшілердің суреттерімен бірге жарық көрді. Ол сонымен қатар 1973 жылы "Născut în '02. Memorii, file de jurnal" ("02 жылы туған. Мемуарлар мен күнделік жазбалары") атты автобиографиясын жазды. Пана Бухарестте қайтыс болды.