Кіріспе

Австралияда лакросс – 1876 жылдан бері тарихы бар, шағын, бірақ адал қатысушылар мен еріктілер қауымдастығына ие, көшпенді спорт түрі. Лакросс ойнауға арналған негізгі орталықтар Мельбурн, Аделаида және Перт қалаларының ірі аймақтарында орналасқан. Осы қалаларда қыс айларында (сәуірден қыркүйекке дейін) ерлер мен әйелдер арасында үлкендер мен жастар деңгейінде ұйымдастырылған далалық лакросс жарыстары өткізіледі. Маусым аяқталғаннан кейін бейресми бокс лакроссы және софтбол лакроссы жарыстары ұйымдастырылады, бірақ Австралиядағы ойыншылардың көп бөлігі далалық лакросспен айналысады. Сидней, Оңтүстік-Шығыс Квинсленд, Канберра, Балларат және Бендигода да лакросс ойналады, бірақ бұл әзірлеу деңгейінде. Австралиядағы лакроссты қазіргі таңдағы басқарушы орган – Лакросс Австралия (LA) басқарады, бұл 2021 жылға дейін Австралия Лакросс қауымдастығы деп белгілі болған, Лакросс Австралия мен Әйелдер Лакроссы Австралиясының бірігуінен кейін, олар 2008 жылға дейін ойынның ерлер және әйелдер нұсқаларын жеке басқарған. Бірыңғай ұлттық органға көшуге Австралияның федералды үкіметінің қаржыны тоқтатуы себеп болды.

Виктория

Викторияда (және жалпы Австралияда) лакросс спортын алғаш таныстырған адам – канадалық Лэмбтон Л. Маунт. Ол 1853 жылы отбасымен бірге 14 жасында Викторияның алтын кендеріне келді, бірақ лакроссқа деген балалық шағының естеліктерін жаңартуға 1875 жылға дейін белсенді болған жоқ. Сол жылы Карлтон мен Мельбурн командалары арасындағы футбол финалын көргеннен кейін, лакросс одан әлдеқайда жақсы спорт екеніне көз жеткізді. 1876 жылдың сәуір айында Маунт «Australasian Newspaper» газетіне Канададан 40 лакросс таяғын импорттауды және лакросс спортын бастап, Мельбурн лакросс клубын құруды жоспарлап отырғанын жариялады. Ол мұратымен аяқтап, клубтың алғашқы жаттығу ойыны 1876 жылдың 22 маусымында Альберт паркінде 15-20 ойыншының қатысуымен өтті. Мельбурн клубы спортты насихаттауды жалғастырып, 1877-1878 жылдары Альберт паркінде «Қызылдар» мен «Көктер» арасында матчтар ұйымдастырды. 1879 жылға қарай 120-ға жуық ойыншыдан тұратын төрт клуб құрылды. Осы төрт клуб – Мельбурн, Фицрой, Оңтүстік Мельбурн және Карлтон, матчтарды үйлестіру мақсатында 1879 жылдың шілде айында Виктория лакросс қауымдастығын құрды. Виктория губернаторы Г.А.С. Фиппс – қауымдастықтың алғашқы демеушісі атанды.

Оңтүстік Австралия

Лакросс Оңтүстік Австралияда 1883 жылғы 6 сәуірде Принс Альфред қонақ үйінде Аделаида лакросс клубының құрылуымен басталды. Клуб Оңтүстік Парклендсте жаттығуларын өткізді. 1887 жылға қарай Солтүстік Аделаида (қазірге дейін бар), Ноарлунга және Найтсбридж (қазір Либрук ауданында орналасқан) Аделаидаға қосылып, қалада тұрақты ойындар ойнады, ал 1888 жылы Оңтүстік Австралия лакросс қауымдастығы (қазіргі Лакросс SA) құрылды. Нобель сыйлығының иегері, профессор Брэгг, Солтүстік Аделаида клубының негізін қалаушы мүшесі 1889 жылы университет ашты. Лакросс жас провинция бойынша тез тарады, ойын Аделаиданың кішкентай қаласында және елді мекендерде танымал болды, жарыс жолындағы жарыстарда көп көрермендер жиналды. Порт Пири, Джеймстаун, Порт Аугуста, Порт Жермейн, Гаулер, Капунда, Ангастон, Ривертон және Мюррей көпірінде командалар құрылды.

Батыс Австралия

Лакростың Батыс Австралияға енгізілуі Шығыс Алтын кендерінде алтынның табылуының тікелей емес салдары болды. Перт, алтын кендеріне қақпа ретінде, сонымен қатар Батыс Австралияның сауда орталығы болып табылды. Қала халқы 1891 жылы 8 447 адамнан он жыл ішінде 27 553 адамға дейін үш есеге өсті. Баррак-стриттегі спорт дүкенінің бір бөлігінің иесі С. Аткинс Пертте лакросс құруды бастады. 15 мамыр 1896 жылы The Inquirer және Commercial News газеттері спорт дүкенінде лакросс таяқшалары сатылып жатқанын хабарлады, содан кейін Аткинс шығыс штаттарынан жақында келген екі лакросс ойыншысы – Фред Парсонс және Фред Уингровпен байланысқа түсті. Аткинстің ұсынысымен United Service қонақ үйінде өткен жиынға лакросс пионерлері Парсонс пен Уингров 1896 жылы Перт және Фримантл атты екі клубты құруға көмектесті. 1897 жылы тағы екі клуб құрылды: Меркантиль (сауда қоймасы негізінде) және Коттесло (кейіннен Банкс). 1898 жылы ресми жарыс басталды, ал Меркантиль сол жылы алғашқы чемпионатты жеңіп алды. Шығыс Алтын кендерінде лакросс ойналғаны туралы алғашқы хабар 1898 жылдың мамыр айында жарияланды, осы кезде Калгурли және Майнс (олардың үйі Боулдер қаласы) командалары кездесті. 1899 жылы "Coastal" командасы Алтын кендеріне сапар шекті, онда жергілікті жанкүйер Артур О'Коннор осы спортты дамытып отырды, әсіресе Кулгардиден. Бұл көрсету ойыны 1914 жылға дейін Батыс Австралияның спорттық күнтізбесінің тұрақты бөлігіне айналды, сол кезде алтын өнеркәсібінің құлдырауы және Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы Шығыс Алтын кендері лакросс қауымдастығының тарауына себеп болды. 1930 жылдардың басындағы Ұлы депрессиядан кейін Шығыс Алтын кендері лакросс қауымдастығы 1935 жылы қайта құрылды және Екінші дүниежүзілік соғыс ер адамдарды қатарына қосуға мәжбүрлегенге дейін тағы төрт жыл өмір сүрді. Соғыстан кейін ойынды жандандыруға жасалған келесі әрекеттер сәтсіз аяқталды.

Квинсленд штаты

Брисбен лакросс клубы 1887 жылғы 2 мамырда ЖМҚА-да өткен жиыннан кейін құрылды, ал Ипсвичте клуб құрылғаннан кейін және Оңтүстік Брисбенде клуб құрылуға жақын болғаннан кейін, 1888 жылғы 14 ақпанда Леннон қонақүйінде өткен жиыннан кейін Квинсленд лакросс одағы құрылды. 1888 жылы Савидж лакросс клубы түтін шығару және жылдық жиын өткізді. 1889, 1904, 1905 және 1906 жылдарға қатысты облысаралық командалардың фотосуреттері сақталған. 1906 жылғы шілде және тамыз айларында Викторияға қарсы екі облысаралық матч өтті, бірінші матчты Виктория 16:12 есебімен жеңді. Екінші матчта Квинсленд Викторияны 15:6 есебімен жеңді. 1903 жылы Рокхэмптон қаласында клуб құрылды. 1907 жылы Брисбен метрополиясында әртүрлі лакросс клубтары болды. 1907 жылғы суреттерде Оттава, Мохикан, Делавэр, Буффало, Ирокез, Тумбул және Уолларуо клубтарының аттары көрсетілген. 1908 жылы Тууомбада бірлестік құрылды, ол бірнеше жыл бойы жергілікті жарыстарды өткізді. Калинга паркі спорт алаңы 1910 жылы, жергілікті спорт клубтарының, соның ішінде Калинга лакросс клубының қолдауымен ашылды. 1920 жылдары лакросс Норман Паркте, Waratah Foundry зауытымен танымал Уилсон отбасының ынтасымен ойналды. Нуджи лакросс клубының 1920-1930 жылдары Нуджи Бура рингінде де алаңы болды. Осы ерте жетістікке қарамастан, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Квинслендтегі лакросс еншісіне аз ғана әуесқойлар тобы қалды. 1980 жылдары барлық лакросс клубтары таратылды. 1990 және 2000 жылдары (онжылдық) лакросс Брисбен, Сурферс Парадайс және Таунсвилл аймақтарында эпизодты түрде ойналды. Квинсленд лакросс қауымдастығы эмигрант викториялықтар мен жергілікті әуесқойлардың қолдауымен жұмыс істеді. Квинсленд лакросс қауымдастығының соңғы күш-жігерінің нәтижесінде Брисбенде (2009), Алтын жағалауда (2011), Тоуомбада (2011) және Күндіз жағалауда (2012) жаңа лакросс клубтары құрылды. Сонымен қатар, студенттік клубтар Джеймс Кук университетінің Кэрнс (2013) және Таунсвилл (2014) кампустарында, сондай-ақ 2016 жылы Брисбендегі Квинсленд университетінде құрылды.

Жаңа Оңтүстік Уэльс

Лакросс 1883 жылғы 19 шілдеде Жаңа Оңтүстік Уэльс (ЖОУ) штатында пайда болды. Рамфордтың Кембридж клубындағы мырзалардың кездесуінен кейін Сидней лакросс клубы құрылды. "Манли Дейли" газеті 1930 жылы жергілікті лакросс клубы маусымын жеңіспен аяқтағанын жазды. Басқа ерте лакросс клубтары: Бурвуд ауданы, Балмен, Камден, Гранвилл, Марриквилл, Мохикан, Мосман, Ньютаун, Солтүстік Сидней, Питершам, Стэнмор, Сент-Стефан институты, Университет, Уэверли және Вентворт. 1930 жылдары лакросс ойындары Сиднейдегі крикет алаңында өтті; осы кезеңде ЖОУ штатының командасы болды. Спорттың деңгейі 1934 жылы Ванкуверден келген канадалық команданың Сиднейді аралап шығуына мүмкіндік берді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Глебеде де лакросс ойналды. Сиднейдегі лакростың алғашқы кезеңінде А және В дивизиондары болды, ал Лассеттер кубогы үшін жарыстар өткізілді. 1909 жылы Брокен-Хилл лакросс қауымдастығы құрылды, оның құрамында YMCA лакросс клубы да болды. 1990 жылдардың басында ЖОУ-де лакросс ерлер мен әйелдердің шағын, бірақ адал тобының арқасында қайта жанданды. Бастапқыда бұл Нейтрал-Бейде аралас лакросс ойындарын қамтыды. "Негізінен жалаңаш" деген атпен ерлер командасы Голд-Косттегі Paradise Lacrosse Tournament турнирінде сәтті өнер көрсетті. Жасөспірімдер лакросы Гордонда екі даму офицерін жұмысқа алумен басталды, нәтижесінде 60-қа дейін жасөспірім модификацияланған лакросс ойнады, олардың кейбіреулері ойынның толық нұсқасын ойнауға көшті. Сиднейде орналасқан Lacrosse Australia даму офицерін жұмысқа алғаннан кейін, жасөспірімдер мен ересектер ойындарының дамитынына үміт артылды. Пеннант-Хиллз, Конкорд, Вуллахра, Мосман және Сазерлендте командалар/клубтар құрылды. Ойындар көбінесе Сиднейдегі Centennial Park-та өтті, бірақ бастапқыда орын Edgecliff болды, ал кейбір көрме ойындары Конкорд, Мосман және Сазерлендте өткізілді.

Тасмания

Хобарт Меркьюри газетінде 1880-жылдардың ортасында Тасманияда лакросс ойналғаны хабарланды, ал 1884 жылы Нью-Таун лакросс клубы жаңа мүшелерді іздеді. 1906 жылы Виктория штатынан келген командалар Тасманияның солтүстік және оңтүстік командаларымен бірнеше лакросс ойындарын өткізді. 1916 жылы Солтүстік Тасмания лакросс қауымдастығы соғысқа шақырылғандардың көп болуына байланысты чемпионатты тоқтатты. Лакросс ойыншылары соғыста жарақат алған немесе қаза тапқан адамдардың арасында болды. 1932 жылы Тасмания командасы Солтүстік және Оңтүстік футбол ойыны алдында Викториямен ойнады. 1940 жылғы 29 сәуірде "Хобарт Меркурий" газетінде лакросс Ұлы соғысқа дейін дамығанымен, қазір тоқтатылғаны айтылды.

Соғысқа дейінгі кезең

Австралиядағы әйелдер лакросының тарихы 1904 жылға дейін жетеді, ол кезде Мелбурн Англия шіркеуінің қыздар гимназиясының Мерттон Холл мектебіндегі дене тәрбиесі мұғалімі Гвинет Моррис мырза спортты мектептің командалық спортқа деген міндеттемесінің бір бөлігі ретінде енгізді. 1907 жылы әйелдер Батыс Австралияның Голдфилдс аймағында Калгурли лакросс клубының жігіттерінің жетекшілігімен лакросспен айналыса бастады. Ең алғашқы тіркелген әйелдер лакросс клубы – Сент-Джордж әйелдер лакросс клубы 1913 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльсте құрылды, одан кейін Манлиде де клуб ашылды. 1914 жылға қарай төрт клуб болды және жарыс жүргізілді. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы әйелдер арасындағы жарыстар 1915 жылдың шілдесінде Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты тоқтатылды, содан кейін жарыстар туралы ешқандай хабарлама жарияланбады. 1930 жылы Луи Харди ханым Оңтүстік Австралиядағы Сент-Питер колледждік қыздар мектебінде және Гиртон Хаус мектебінде қыздарға лакросс сабақтарын берді. 1931 жылы Оңтүстік Австралия лакросс қауымдастығы штатта әйелдер лакросын енгізуді талқылады. 1936 жылы Виктория әйелдерінің аматорлық лакросс қауымдастығы құрылды. Ойындар YWCA және Уильямстаун командаларының арасында өтті. 1940 жылы соғыс жағдайы спорттың дамуын тежеді.

Қайта құру

1962 жылы Викторияда әйелдер лакросы қайта жанданды. Уильямстаун лакросс клубының Мал Тейлордың қолдауымен 4 команда құрылды (Уильямстаун 2, Футскрей және Малверн). Джой Паркер ханым (Виктория әйелдерінің әуесқой лакросс қауымдастығының бұрынғы хатшысы) жаңадан құрылған әйелдер қауымдастығының президенті болды. Оңтүстік Австралия әйелдер лакросс қауымдастығы да шамамен сол кезде құрылды, ал жарыс 1962 жылы басталды. Австралияда лакросс таяқтары жетіспегендіктен, Оңтүстік Австралия әйелдер лакросс қауымдастығы Виктория қауымдастығына 12 әйел таяғын 4 фунт стерлингке сатты. 1962 жылы Мал Тейлор Аделаида газетінде әйелдерге лакросс ойнауға шақыратын жарнаманы көрді. Мал осы мүмкіндікті пайдаланып, штаттар аралық матч ұйымдастырды. Джой Паркердің жетекшілігімен Австралия әйелдер лакросс кеңесі (AWLC) құрылды. Паркер ханым Виктория мен Оңтүстік Австралия арасындағы алғашқы штаттар аралық матчтан кейін кеңестің алғашқы президенті болды, ал Титтер ханым хатшы, Л. Ролли ханым қазынашы болып тағайындалды. 1965 жылы Батыс Австралияның Перт қаласында ерлер лакросы фестивалі өтті, және AWLC осы фестиваль аясында Виктория мен Оңтүстік Австралия арасындағы жылдық штаттар аралық матчты ойнауға шақырылды. Батыс Австралиялықтар қауымдастық құруға және AWLC-ге қосылуға көндірілді. (Сәйкес келіп, олар сондай-ақ бірінші әйелдер лакросы чемпионатында бақ сынасты).

Өсу

1975 жылы Хобартта Тасмания әйелдер лакросс қауымдастығы құрылды. 1978 жылы Тасмания AWLC толық құрамына қабылданды және 1978 жылы Пертте өткен чемпионатта алғашқы ресми командасын қатыстырды. 1978 жылдан бері Аға ұлттық чемпионат жыл сайын өткізіліп келеді, Оңтүстік Австралия 1985 жылдан 1996 жылға дейін үстемдік құрды, одан кейін Виктория 12 жылдан кейін финалда оларды жеңіп, тарихи жеңіске жетті; бұл Виктория үшін маңызды жеңіс болды және Оңтүстік Австралияның 12 жылдық сәтті жеңіс тізбегіне нүкте қойды. 1970 жылы алғашқы 16 жасқа дейінгі ұлттық чемпионат өткізілді, ал 1982 жылы Аделаидадағы Аға ұлттық чемпионатта Оңтүстік Австралия мен Виктория арасында алғашқы U19 штаттартаралық матчы өтті.

Жергілікті байқаулар

Қазіргі уақытта лакросс ойналатын негізгі орталықтар Мельбурн, Аделаида және Перт қалаларында. Әрбір қала өздерінің қалалық аймақтарында көп дивизионды клубтық жарыстарды ұйымдастырады. Осы қалалардың әрқайсысында ерлер мен әйелдер арасындағы штаттық лига жарыстары өткізіледі, олар шетелден келген ойыншыларды (көбінесе АҚШ-тан) тартады. Жергілікті клубтар оларды өз командаларын күшейтуге және жасөспірімдер лакросс бағдарламаларын дамытуға шақырады. Австралия бойынша лакросс жарыстарындағы командалардың көпшілігі клуб командаларынан тұрады, ал клубтық жарыстарға қатысатын мектептер мен университеттердің командалары аз ғана.