Курт Вальдхайм: Саяхатшы, дипломат және Аустрия президенті
Kurt Waldheim
Курт Вальдхайм – австриялық саяхатшы, дипломат, БҰҰ бас хатшысы (1972-1981) және Австрия президенті (1986-1992). Екінші дүниежүзілік соғыстағы рөлі дау тудырды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австриялық саясаткер және дипломат (1918–2007)
Austrian politician and diplomat (1918–2007)
Курт Йозеф Вальдхайм (21 желтоқсан 1918 – 14 маусым 2007) – австриялық саясаткер және дипломат. Вальдхайм 1972 жылдан 1981 жылға дейін Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы, ал 1986 жылдан 1992 жылға дейін Австрия президенті болды. 1986 жылғы сайлауда осы лауазымға кандидат болған кезде, оның Грекия мен Югославиядағы қызметі, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германияның Вермахтында барлау офицері ретінде нацистік қылмыстарға қатысқандығы халықаралық деңгейде қызу пікір-таластарға себеп болды.
Kurt Josef Waldheim (; 21 December 1918 – 14 June 2007) was an Austrian politician and diplomat. Waldheim was the Secretary General of the United Nations from 1972 to 1981 and president of Austria from 1986 to 1992. While he was running for the latter office in the 1986 election, the revelation of his service in Greece and Yugoslavia, and participation in Nazi atrocities, as an intelligence officer in Nazi Germany's Wehrmacht during World War II, raised international controversy.
Ерте өмір және білім
Вальдхайм 1918 жылғы 21 желтоқсанда Венаға жақын орналасқан Санкт-Андра-Вёрдерде дүниеге келді. Ол чех тегінен шыққан мектеп мұғалімі Вальтер Вацлавик пен оның әйелі Жозефина Петраштың үлкен баласы еді. Вацлавик (түпнұсқа чехше Václavík) сол жылы Габсбург монархиясы құлаған кезде өзінің тегін "Вальдхайм" деп өзгертті және ақырында Тулльн округінің мектептерді басқарушысы болып, Regierungsrat (үкімет кеңесшісі) шеніне жетті. Ол Христиандық-әлеуметтік партияның белсенді мүшесі болды және берілген католик отбасының адал азаматы ретінде жақсы танымал еді. Вальдхайм мен оның екі кіші туысы – ағасы Вальтер мен әпкесі Герлинде – жайлы орта тапта өсті. Жастығынан Вальдхайм ерекше бойымен көзге түсті. Клостернеубург гимназиясында оқығанда ол тілдерді жақсы меңгерді, мектеп оркестрінде шебер скрипкашы болды, сондай-ақ жүзу, қайықпен жүзу және теннис ойнауды ұнатып жүрді. Әкесі оның медицинаны оқығанын қаласа да, Вальдхайм қанға қарсы болды және сыртқы істер қызметіне түсуге шешім қабылдады. 1936 жылдың наурыз айында Шушниг үкіметі болашақ мемлекеттік қызметкерлерге әскери қызметті міндеттейтін заң қабылдады. Осының салдарынан, бітіргеннен кейін Вальдхайм 12 айлық әскери қызметке ерікті түрде жазылды және 18 жасқа толған күні 1-ші драгун полкіне жіберілді. 1937 жылдың күзінде, енді әскер резервінде болған Вальдхайм стипендия бойынша Венадағы беделді Консулдық академияға түсті, онда ол құқық және дипломатияны оқуға кірісті. Вальдхайм 1938 жылы Германияның Австрияны аннексиялауына қарсы болды және Венада оған қарсы белсенді түрде күрескен кезде австриялық нацистердің шабуылына ұшырап, жарақат алды. Аннексиядан кейін Вальдхаймның әкесі Гестапомен қысқа мерзімге тұтқындалды және жұмысынан босатылды, ал Вальдхаймның стипендиясы тоқтатылды. Ол латын және грек тілінен сабақ беріп, туыстарынан ақша қарыздап алып, оқуын жалғастыра алды. Вальдхайм нацистік партияның бөлімшесі – Ұлттық-социалистік неміс студенттер лигасына (NSDStB) мүшелікке үміткерлік етті. Біраз уақыттан кейін ол нацистік партияның алғашқы жарымәскери қанаты – Штурмбаттюлинге (SA) мүше болды. 1944 жылдың 19 тамызында Вальдхайм Венада Элизабет Ритшельге үйленді; олардың алғашқы қызы Лизелот келесі жылы дүниеге келді. Кейіннен Герхард және Криста есімді ұлдары мен қыздары дүниеге келді.
Waldheim was born in Sankt Andrä Wördern, near Vienna, on 21 December 1918. He was the eldest child of Walter Watzlawik, a schoolmaster of Czech origin, and his wife Josefine Petrasch. Watzlawik (original Czech spelling Václavík) changed his name to "Waldheim" that year as the Habsburg monarchy collapsed and eventually rose to become superintendent of schools for the Tulln District, attaining the rank of Regierungsrat (government councillor). Active in the Christian Social Party, he was well regarded as a devoutly Catholic family man. Waldheim and his two younger siblings, a brother, Walther, and a sister, Gerlinde, enjoyed a comfortable middle class upbringing. From his youth, Waldheim was distinguished by his unusual height of As a gymnasium student in Klosterneuburg, he excelled at languages and was a competent violinist in the school orchestra, also enjoying swimming, boating and tennis. Although his father wanted him to study medicine, Waldheim had an aversion to the sight of blood, and had already decided to enter the foreign service. In March 1936, the Schuschnigg government passed a law mandating a period of military service for prospective civil servants. Consequently, following his graduation Waldheim volunteered for a 12 month term of enlistment in the Austrian Army, and was posted to the 1st Dragoon Regiment on his 18th birthday. In the autumn of 1937, now an army reservist, Waldheim entered the prestigious Consular Academy in Vienna on a scholarship, where he began his studies in law and diplomacy. Along with his family, Waldheim opposed the German annexation of Austria in 1938, and while actively campaigning against it in Vienna was attacked and injured by Austrian Nazis. Following the annexation, Waldheim's father was briefly arrested by the Gestapo and dismissed from his post, while Waldheim's scholarship was cancelled. He managed to continue his studies by working as a Latin and Greek tutor and borrowing funds from relatives. Waldheim applied for membership in the National Socialist German Students' League (NSDStB), a division of the Nazi Party. Shortly thereafter he became a member of the Sturmabteilung (SA), the Nazi Party's original paramilitary wing. On 19 August 1944, he married Elisabeth Ritschel in Vienna; their first daughter, Lieselotte, was born the following year. A son, Gerhard, and another daughter, Christa, followed.
Екінші дүниежүзілік соғыстағы әскери қызмет
1941 жылдың басында Вальдхайм нацистік Германияның қарулы күштеріне, атап айтқанда, Heer (Армияға) әскерге шақырылды және Шығыс майданына жіберілді, онда ол взвод командирі болып қызмет етті. Желтоқсан айында ол жараланды, бірақ 1942 жылы қызметке қайта оралды. Оның 1942-1945 жылдар аралығындағы қызметі 1985 және 1986 жылдары халықаралық сараптамаға түсті. 1985 жылғы автобиографиясында ол майданнан босатылғанын және соғыс аяқталғанға дейін Вена университетінде заң білімін аяқтағанын, сондай-ақ 1944 жылы үйленгенін мәлімдеді. Жарияланғаннан кейін Вальдхаймнің әскери қызметі 1945 жылға дейін жалғасқанын, осы кезеңде ол Oberleutnant шеніне дейін көтерілгенін көрсететін құжаттар мен куәліктер жарыққа шықты.
In early 1941, Waldheim was drafted into the Wehrmacht, the armed forces of Nazi Germany, specifically to the Heer (Army), and posted to the Eastern Front where he served as a squad leader. In December, he was wounded but returned to service in 1942. His service from 1942 to 1945 was the subject of international review in 1985 and 1986. In his 1985 autobiography, he claimed that he was discharged from further service at the front and, for the remainder of the war, finished his law degree at the University of Vienna, in addition to marrying in 1944. After publication, documents and witnesses came to light that revealed Waldheim's military service continued until 1945, during which time he rose to the rank of Oberleutnant.
Дипломатиялық мансап
Вена университетінде құқық білімін аяқтағаннан кейін Вальдхайм 1945 жылы Австрияның дипломатиялық қызметіне қабылданды. 1948 жылдан бастап Париждегі елшіліктің бірінші хатшысы, ал 1951 жылдан 1956 жылға дейін Венадағы Сыртқы істер министрлігінде қызмет етті. 1956 жылы ол Канададағы елші болып тағайындалды, 1960 жылы министрлікке қайтып оралды, содан кейін 1964 жылы Австрияның Біріккен Ұлттар Ұйымындағы тұрақты өкілі болды. 1968 жылдан бастап екі жыл бойы ол Австрия Халық партиясының Сыртқы істер министрі қызметін атқарды, ал 1970 жылы БҰҰ-ға тұрақты өкіл ретінде қайта оралды. Одан кейін 1971 жылғы Австрия президенттік сайлауына қатысып, жеңіліске ұшырады.
After finishing his studies in law at the University of Vienna Waldheim joined the Austrian diplomatic service in 1945. He served as First Secretary of the Legation in Paris from 1948, and in the Ministry for Foreign Affairs in Vienna from 1951 to 1956. In 1956 he was made Ambassador to Canada, returning to the Ministry in 1960, after which he became the Permanent Representative of Austria to the United Nations in 1964. For two years beginning in 1968, he was the Federal Minister for Foreign Affairs for the Austrian People's Party, before going back as Permanent Representative to the U. N. in 1970. Shortly afterwards, he ran and was defeated in the 1971 Austrian presidential elections.
Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы
Президент сайлауында жеңілгеннен кейін, Вальдхайм 1971 жылғы сайлауда Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы лауазымына үміткер болды. Вальдхайм 11 дауыспен, соның ішінде Кеңес Одағының қолдауымен, дауыс берудің алғашқы екі раундында көш бастады. АҚШ пен Ұлыбритания бастапқыда оны екінші турда қолдады. Алайда, екінші турда Қытай оған вето салды. Вальдхайм үшінші турда кездейсоқ жеңіске жетті, себебі осы үш тұрақты мүше өздерінің ветоларын үйлестіре алмады және барлығы дауыс беруден бас тартты. Фин дипломаты Ристо Хиверьиненнің айтуынша, Вальдхаймның бұрынғы нацистік байланыстары сайлауда Макс Якобсонды Бас хатшы ретінде қолдаған фин шенеуніктеріне белгілі болған. Алайда бұл ақпарат Вальдхаймға қарсы қолданылмады, өйткені финдер АҚШ-тың оған вето қоюға уәде бергені үшін ол қалай болғанда да таңдалмас деп сенді. 1972 жылдан бастап бас хатшы ретінде Вальдхайм Біріккен Ұлттар Ұйымының қолдауымен өткізілген бірқатар ірі халықаралық конференцияларды ашып, сөз сөйледі. Бұлардың ішінде БҰҰ-ның сауда және даму жөніндегі конференциясының үшінші сессиясы (Сантьяго, 1972 жылдың сәуір айы), БҰҰ-ның адам ортасы жөніндегі конференциясы (Стокгольм, 1972 жылдың маусымы), БҰҰ-ның теңіз құқығы жөніндегі үшінші конференциясы (Каракас, 1974 жылдың маусымы), үшінші дүниежүзілік халықтық конференция (Бухарест, 1974 жылдың тамызы) және Дүниежүзілік азық-түлік конференциясы (Рим, 1974 жылдың қарашасы), сондай-ақ 1975 жылғы әйелдер жөніндегі дүниежүзілік конференция (Мексико қаласы, 1975 жылдың маусымы) кірді. Кейінірек, БҰҰ-ның 3379 қарары, сионизмді расизмнің бір түрі деп қарастырып, оны Оңтүстік Африкадағы апартеидпен теңестірді. Бұл қарар араб елдерінің, Кеңес блогының және одақтаспаушы елдердің ықпалымен қабылданды. Оның дипломатиялық күш-жігері, әсіресе Таяу Шығыста, сол кездегі АҚШ Мемлекеттік хатшысы Генри Киссинджердің дипломатиясымен көлеңкеленді. 1972 жылдың 11 қыркүйегінде Уганданың диктаторы Иди Амин Вальдхаймға жеделхат жіберді, оның көшірмелері Ясир Арафат пен Голда Меирге жіберілді. Телеграммада Амин "Мюнхендегі Израиль олимпиадалық спортшыларының қырғынын мақтап, Германияның бұл үшін ең қолайлы орын екенін айтты, себебі сол жерде Гитлер алты миллионнан астам еврейді өртеп жіберген". Амин сондай-ақ "Израильді Біріккен Ұлттар Ұйымынан шығарып тастауға және барлық израильдіктерді еврей мемлекетін құруда кінәлі болған Ұлыбританияға жіберуге" шақырды. Халықаралық наразылықтардың арасында "БҰҰ өкілі [күнделікті баспасөз конференциясында] үкімет басшылары жіберген телеграммаларға пікір білдіру бас хатшының әдеті емес екенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ бас хатшы кез келген түрдегі нәсілдік кемсітушілік пен геноцидті айыптайтынын қосты". 1976 жылы БҰҰ Бас хатшысы лауазымына сайлауда Вальдхайм екінші мерзімге үміткер болды. Алайда Қытай әлі де Вальдхаймге қарсы болды және үшінші әлемнің бірнеше елдеріне қарсыластар іздеп келді. Мексиканың шығып бара жатқан президенті Луис Эчеверрия ақыры 1976 жылдың қазанында жарысқа қатысты, бұл Вальдхаймды қайта сайлау науқанына тап болған жалғыз бас хатшы етті. Вальдхайм дауыс берудің бірінші кезеңінде Эчеверрияны айқын басымдықпен жеңді. Қытай бірінші турда Вальдхаймға қарсы бір ғана символдық вето салды және екінші турда оған дауыс берді, осылайша ол Қауіпсіздік Кеңесіндегі 15 дауыстан 14-інің қолдауымен жеңіске жетті. 1977 жылы Вальдхайм "Вояджер" ғарыш кемесімен ғарышқа ұшырылған, Жердегі тіршілік пен мәдениеттің әртүрлілігін бейнелейтін дыбыстар мен суреттер бар екі дискке "Вояджер" алтын жазбаларына сәлемдеме жазды. Сондай-ақ, ұшақтарға АҚШ президенті Джимми Картердің хаттары жазылды. 1979 жылы Вальдхайм Солтүстік Кореяға сапар шекті, ол БҰҰ Бас хатшысының алғашқы сапары болды. 1980 жылы Вальдхайм Тегеранда ұсталған американдық тұтқындарды босату туралы келіссөздер жүргізу үшін Иранға ұшты, бірақ аятолла Хомейни оны қабылдаудан бас тартты. Вальдхайм 1981 жылы Бас хатшы лауазымына үшінші толық мерзімге үміткер болды. Қытай оны осы жолы құлатуға бел буып, Танзанияның Салим Ахмед Салимді мықты кандидат ретінде ұсынды. Бірінші турда Вальдхайм Салимнен бір дауыспен жеңілді. Алайда Салимге АҚШ, ал Вальдхаймге Қытай вето қойды. Қытай мен АҚШ арасындағы вето күресі рекордтық 16 раундқа созылды. Алты апталық тоқтап тұрудан кейін Вальдхайм мен Салим екеуі де жарыстан бас тартты. Перулық Хавьер Перес де Куэльяр таңдауда жеңіске жетіп, Вальдхаймнан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы болды. 1981 жылғы оқиғалар басшылық лауазымда екі мерзімге шектеу қою дәстүрін қалыптастырды, және Вальдхаймнан кейін ешбір бас хатшы үшінші мерзімге үміткер болған жоқ.
After losing the presidential election, Waldheim ran for Secretary General of the United Nations in the 1971 selection. Waldheim was supported by 11 votes, including the Soviet Union, and led the first two rounds of voting. The United States and United Kingdom initially supported him in the second round of voting. However, he was vetoed by China in the second round. Waldheim won an accidental victory in the third round of voting when those three permanent members failed to coordinate their vetoes and all abstained. According to Finnish diplomat Risto Hyvärinen, Waldheim's former Nazi connections were already known to the Finnish officials who supported Max Jakobson for Secretary General in the election. However, this knowledge was not used against Waldheim, because the Finns believed he would not be chosen anyway due to the United States having promised to veto him. As secretary general from 1972 onward, Waldheim opened and addressed a number of major international conferences convened under United Nations auspices. These included the third session of the U. N. Conference on Trade and Development (Santiago, April 1972), the U. N. Conference on the Human Environment (Stockholm, June 1972), the third UN Conference on the Law of the Sea (Caracas, June 1974), the Third World Population Conference (Bucharest, August 1974) and the World Food Conference (Rome, November 1974), and the World Conference on Women, 1975 (Mexico City, June 1975). During the later, UN Resolution 3379, which considered Zionism as a form of racism and equated it with South African Apartheid, was approved by impulse of Arab countries, the Soviet bloc, and Non Aligned Movement countries. His diplomatic efforts particularly in the Middle East were overshadowed by the diplomacy of then U. S. Secretary of State, Henry Kissinger. On 11 September 1972, Ugandan dictator Idi Amin sent a telegram to Waldheim, copies of which went to Yasser Arafat and Golda Meir. In the telegram, Amin "applauded the massacre of the Israeli Olympic athletes in Munich and said Germany was the most appropriate locale for this because it was where Hitler burned more than six million Jews". Amin also called "to expel Israel from the United Nations and to send all the Israelis to Britain, which bore the guilt for creating the Jewish state". Amidst international protest, "the UN spokesman said [in his daily press conference] it was not the secretary general's practice to comment on telegrams sent him by heads of government. He added that the secretary general condemned any form of racial discrimination and genocide." Waldheim ran for a second term in the 1976 UN Secretary General selection. However, China was still opposed to Waldheim and approached several Third World countries seeking challengers. Outgoing Mexican President Luis Echeverría finally entered the race in October 1976, making Waldheim the only Secretary General to face a contested re selection campaign. Waldheim resoundingly defeated Echeverría in the first round of voting. China cast a single symbolic veto against Waldheim in the first round and voted for him in the second round, handing him an easy victory with 14 of 15 votes on the Security Council. In 1977, Waldheim recorded a greeting for the Voyager Golden Records, a pair of discs containing sounds and images representing the diversity of life and culture on Earth, which were launched into deep space on the Voyager spacecraft. The craft were also inscribed with a written message from then U. S. President Jimmy Carter. Waldheim was the first Secretary General to visit North Korea, in 1979. In 1980, Waldheim flew to Iran in an attempt to negotiate the release of the American hostages held in Tehran, but Ayatollah Khomeini refused to see him. Waldheim ran for an unprecedented third full term as Secretary General in the 1981 selection. China was determined to unseat him this time and lined up a strong candidate in Salim Ahmed Salim of Tanzania. In the first round of voting, Waldheim lost to Salim by one vote. However, Salim was vetoed by the United States, while Waldheim was vetoed by China. The veto duel between China and the United States lasted a record 16 rounds. After six weeks of deadlock, Waldheim and Salim both withdrew from the race. Javier Pérez de Cuéllar of Peru won the selection and succeeded Waldheim as Secretary General of the United Nations. The events of 1981 established a customary two term limit on the office, and no Secretary General since Waldheim has run for a third term.
Сайлау және Валдхайм ісі
Вальдхайм 1971 жылы Австрия президенті болып сайлануға талпынып, сәтті болмады, бірақ екінші рет 1986 жылдың 8 маусымында сайланды. 1985 жылы президенттік науқаны кезінде халықаралық жайдарлы «Вальдхайм ісі» басталды. Президенттік сайлауға дейін тергеу журналисі Альфред Ворм Австрияның «Profil» апталық журналында Вальдхаймның жақында жарық көрген өмірбаянында 1938 және 1945 жылдар аралығындағы өміріне қатысты бірнеше маңызды мәліметтердің жоқ екенін жариялады. Вальдхайм 1942 жылдың қысында жарақат алғаннан кейін медициналық құрылымнан босатылғанын бұрын мәлімдеген еді. Біріккен Ұлттар Ұйымындағы оның кеңесшілері тіпті Израиль миссиясын нацистерді қолдады деген қаңқуды таратуда айыптады. Израиль елшісі Йегуда Цви Блум бұл айыптауларды жоққа шығарып: «Біз Вальдхайм нацистерді қолдаған деп есептемейміз және оның осылай істегенін ешқашан айтпадық. Біздің онымен көптеген келіспеушіліктеріміз бар, бірақ бұл солардың бірі емес», – деді. Бірақ көп ұзамай, 1986 жылдың 4 наурызынан бастап Дүниежүзілік еврей конгресі Вальдхаймнің SA атты корпусындағы қызметі туралы жалған мәлімдеме жасағанын және 1942 жылдан 1944 жылға дейін Германияның «E» армия тобының Югославия мен Грекиядағы арнайы тапсырмалар офицері (Ordonnanzoffizier) ретінде қызмет еткенін жасырғанын мәлімдеді. Бұл мәлімет негізінен Вашингтондағы АҚШ Ұлттық мұрағатында және басқа мұрағаттарда сақталған неміс соғыс құжаттарына негізделген. 1986 жылдың 23 наурызында Дүниежүзілік еврей конгресі ұйымның соғыстан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымының соғыс қылмыстары жөніндегі комиссиясы Вальдхаймның нацистік жаппай қырғынға қатысқандығын және оны тұтқындау керектігін анықтағанын жариялағаннан кейін «Вальдхайм ісі» соғыстан кейінгі ең сенсациялық нацистік дауға айналды. Вальдхайм келесі айларда күшейген айыптауларды «таза өтірік және қастандық» деп сипаттады. Дегенмен, ол немістердің кек алу шаралары туралы білгенін мойындады: «Иә, білдім. Мен қорқып қалдым. Бірақ мен не істей аламын? Қызметімді жалғастырамын, әлде өлім жазасына кесілемін бе?» Вальдхайм ісінен кейін еврейлердің ұрланған өнері бір буын бойына қоғамдық меншікте қалды. «Вальдхайм ісіне» әкелген жарияланымдар президенттік сайлауға аз уақыт қалғанда пайда болғандықтан, оның артында қандай оқиғалар тұрғаны туралы әртүрлі болжамдар айтылды. АҚШ Орталық барлау агенттігінің құпиясы ашылған құжаттары ЦРУ 1945 жылдан бері оның соғыс жылдарындағы өмірінің кейбір егжей-тегжейін білгенін көрсетті. Вальдхаймның соғыс жылдарындағы өмірі туралы ақпаратты 1971 жылғы президенттік сайлау науқаны кезінде Германияға жақын Австрияның «Salzburger Volksblatt» газеті де жариялаған, оның ішінде SS мүшесі болғаны туралы мәлімдеме де болды, бірақ бұл мәселе сол кездегі кандидат үшін маңызды емес немесе тіпті тиімді деп есептелді. Халықаралық даудың жалғасуын ескере отырып, Австрия үкіметі Вальдхаймның 1938 және 1945 жылдар аралығындағы өмірін зерттеу үшін халықаралық тарихшылар комитетін тағайындады. Олардың есебінде оның қылмыстарға жеке қатысқандығына ешқандай дәлел табылмады. Вальдхайм қылмыстар туралы білмейтінін айтса да, комитет Вальдхаймның соғыс қылмыстары туралы білуі мүмкін екенін көрсетті. 1988 жылдың ақпан айында Халықаралық комитет Вальдхаймның «нацистердің кейбір қылмыстарына жақын болғанын, олардың болып жатқанын білгенін және оларды тоқтатуға тырыспағанын» мәлімдеді. Комитет сондай-ақ «оның орын алып жатқан әділетсіздікке қарсы әрекет ету мүмкіндігі өте шектеулі болғанын» атап өтті.
Waldheim had unsuccessfully sought election as President of Austria in 1971, but his second attempt on 8 June 1986 proved successful. During his campaign for the presidency in 1985, what became known internationally as the "Waldheim affair" began. Before the presidential elections, investigative journalist Alfred Worm revealed in the Austrian weekly news magazine Profil that Waldheim's recently published autobiography had several omissions about his life between 1938 and 1945. Waldheim had previously claimed to have received a medical discharge after being wounded in winter 1942. His aides at the United Nations even accused the Israeli mission of spreading rumors that he supported the Nazis. Israeli ambassador Yehuda Zvi Blum denied the charges, saying, "We don't believe Waldheim ever supported the Nazis and we never said he did. We have many differences with him, but that isn't one of them." A short time later, beginning on 4 March 1986, the World Jewish Congress alleged that Waldheim had lied about his service in the mounted corps of the SA and had concealed his service as a special missions staff officer (Ordonnanzoffizier) for Germany's Army Group E in Yugoslavia and Greece, from 1942 to 1944, based primarily on captured German wartime records held at the United States National Archives in Washington, DC, and in other archives. The 23 March 1986 public disclosure by the World Jewish Congress that the organization had unearthed the fact that the United Nations War Crimes Commission concluded after the war that Waldheim was implicated in Nazi mass murder and should be arrested arguably transformed the Waldheim affair into the most sensational of all post war Nazi scandals. Waldheim called the allegations, which grew in magnitude in the ensuing months, "pure lies and malicious acts". Nevertheless, he admitted that he had known about German reprisals: "Yes, I knew. I was horrified. But what could I do? I had either to continue to serve or be executed." Stolen Jewish art remained public property a generation after the Waldheim affair. Because the revelations leading to the Waldheim affair came shortly before the presidential election, there has been speculation about the background of the affair. Declassified documents from the U. S. Central Intelligence Agency show that the CIA had been aware of some details of his wartime past since 1945. Information about Waldheim's wartime past was also previously published by a pro German Austrian newspaper, Salzburger Volksblatt, during the 1971 presidential election campaign, including the claim of an SS membership, but the matter was supposedly regarded as unimportant or even advantageous for the candidate at that time. In view of the ongoing international controversy, the Austrian government decided to appoint an international committee of historians to examine Waldheim's life between 1938 and 1945. Their report found no evidence of any personal involvement in those crimes. Although Waldheim had stated that he was unaware of any crimes taking place, the committee cited evidence that Waldheim must have known about war crimes. The International Committee in February 1988 concluded that Waldheim had been "in close proximity to some Nazi atrocities, knew they were going on and made no attempt to stop them". The committee also noted that "he only had very minor possibilities to act against the injustices happening".
Соғыс қылмыстары туралы айыптаулар
1987 жылғы 27 сәуірде АҚШ Әділет және Мемлекеттік департаменттері Әділет департаментінің Арнайы тергеулер кеңсесінің (OSI) жүргізген тергеуі нәтижесінде жиналған дәлелдер Уолдхаймның Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер ұйымдастырған қудалауға қатысқандығын көрсеткенін, демек оның АҚШ-қа кіруіне федералды заңмен тыйым салынғанын мәлімдеді. Бұл иммиграциялық тізімге енгізілген алғашқы мемлекет басшысы болды. Әділет департаментінің 1987 жылғы 9 сәуірдегі 232 беттік ішкі тергеу есебі 1994 жылы осы агенттік тарапынан жарияланды және агенттіктің веб-сайтында қолжетімді. Есепте Уолдхаймның басқа іс-әрекеттерге қатысқандығын көрсететін дәлелдер келтірілген, АҚШ үкіметінің қорытындысы бойынша, ол мыналарға қатысты: азаматтық тұтқындарды құл еңбегі үшін СС-ке тапсыру; грек аралдарынан және Югославияның Баня-Лука қаласынан, еврейлерді қоса алғанда, азаматтық тұрғындарды жаппай депортациялау – концентрациялық және өлім лагерлеріне; антисемиттік насихатты пайдалану; одақтас тұтқындарды қатыгездікпен ұстау және өлім жазасын беру; кешірімсіз жазалау ретінде тұтқындар мен басқа да азаматтарды атқылау. Нацистік қылмыстарға қатысу туралы қосымша айыптаулар, тұтқынға алынған нацистік құжаттар мен басқа да мәліметтерге сілтемелермен, 1993 жылы Дүниежүзілік еврейлер конгресінің тергеуін басқарған, бұрынғы АҚШ федералды прокуроры Эли Розенбаумның 1993 жылғы кітабында жарияланды. Кітапта сондай-ақ, КСРО-ның Уолдхаймның нацистік қылмыстарға қатысы туралы мәлімдемесі және 1972 жылы оны БҰҰ Бас хатшысы етіп тағайындау үшін басқа кандидаттарға вето қойып, осы ақпаратты Біріккен Ұлттар Ұйымында КГБ-ның АҚШ-тағы тыңшылық қызметін жеңілдету үшін пайдаланғаны, ал ЦРУ-дың бұл мүмкіндікті болжамауы – барлау агенттігі үшін үлкен сәтсіздік болды деп айтылған. Розенбаумның кітабы жарық көргеннен кейін екі жыл өткен соң «Foreign Affairs» журналында жарияланған редакторға жолданған хатында, БҰҰ-дағы бұрынғы фин елшісі Макс Якобсон (КСРО вето салған кандидаттардың бірі) «Советтер Уолдхайм туралы барлығын білді. Сондықтан олар оны қалайтындарын білдірді» деп жазды. Президенттік қызметін атқарған жылдары (1986–1992) Уолдхайм АҚШ тарапынан және ресми немесе бейресми түрде, араб әлемінен басқа, әлемнің барлық елдері үшін persona non grata деп танылды.
On 27 April 1987, the United States Departments of Justice and of State announced that evidence amassed in an investigation conducted by the Justice Department's Office of Special Investigations (OSI) had established a prima facie case that Waldheim participated in Nazi sponsored persecution during World War II and therefore that his entry into the United States was prohibited by federal statute. This marked the first time that a head of state had been put on an immigration watchlist. The 232 page internal Department of Justice 9 April 1987 investigative report was released in 1994 by that agency, and it is available at the agency's website. The report catalogues evidence that, the U. S. government concluded, proved that Waldheim had taken part in, among other actions: the transfer of civilian prisoners to the SS for exploitation as slave labor; the mass deportation of civilians—including Jews from Greek islands and the town of Banja Luka, Yugoslavia—to concentration and death camps; the utilization of antisemitic propaganda; the mistreatment and execution of Allied prisoners; and reprisal executions of hostages and other civilians. Additional allegations of participation in Nazi crimes, with citations to captured Nazi documents and other records, were leveled in a 1993 book by Eli Rosenbaum, the former U. S. federal prosecutor who had directed the World Jewish Congress investigation that led to the New York Times initial exposure of Waldheim's hidden Nazi era past in 1986. The book also alleged that the Soviet Union was aware of Waldheim's alleged involvement in Nazi crimes and that, after vetoing other candidates in order to get Waldheim installed as U. N. Secretary General in 1972, used that information to extract concessions at the United Nations that facilitated KGB espionage in the United States, and that the CIA's failure to anticipate this possibility was a major failure for the intelligence agency. In a letter to the editor published in Foreign Affairs magazine two years after Rosenbaum's book was released, former Finnish ambassador to the U. N. Max Jakobson (one of the candidates whom the USSR had vetoed) wrote, "The Soviets knew everything about Waldheim. That is why they preferred him." Throughout his term as President (1986–1992), Waldheim was officially deemed persona non grata by the United States and, officially or informally, by nearly every other nation in the world outside the Arab world.
Кейінгі жылдар және өлім
1992 жылы оның өкілеттігі аяқталғаннан кейін Вальдхайм қайта сайлануға ұмтылмады. Сол жылы ол Австрия Картеллвербан құрамындағы Рим-католик студенттік бауырластығының мүшесі болған К. Х. В. Вельфия Клостернойбургтың құрметті мүшесі аталды. 1994 жылы Папа Иоанн Павел II Вальдхаймге Пий IX орденінің рыцарь атағын берді, ал оның әйеліне папалық құрмет көрсетілді. Ол 2007 жылдың 14 маусымында 88 жасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. 23 маусымда оның жерлеу рәсімі Венадағы Святого Стефана соборында өтті және ол Zentralfriedhof ("орталық зират") президенттік мазасына жерленді. Федералдық президент Хайнц Фишер собордағы сөзінде Вальдхаймды соғыс қылмыстары жасады деген жаламен айыпталудан бұрынғы "ұлы австриялық" деп атады. Фишер Вальдхаймның халықаралық дағдарыстарды шешуге жасаған күш-жігері мен әлемдік бейбітшілікке қосқан үлесін де жоғары бағалады. Вальдхаймнің жеке өтініші бойынша, Лихтенштейн князі Ханс Адам II-ден басқа, оның жерлеу рәсіміне ешқандай шетелдік мемлекет басшылары немесе үкіметтері шақырылмады. Сондай-ақ, Италияның Оңтүстік Тироль провинциясының губернаторы Луис Дурнвальдер де қатысты. Жапония мен Сирия ғана оның қабіріне гүл шоқтарын қойды. Біріккен Ұлттар Ұйымының бас хатшысы Пан Ги Мун "қайғылы жағдайға түскенін" білдіретін хабарлама жариялады. Ол қайтыс болғаннан кейін Австрия баспасөз агенттігі жариялаған екі беттік хатында Вальдхайм "қателіктер" жасағанын мойындады ("бірақ бұл әрі қарай қылмыстық режимнің ізбасары, тіпті серігі болған жоқ") және сыншыларынан кешірім сұрады.
After his term ended in 1992, Waldheim did not seek re election. The same year, he was made an honorary member of K. H. V. Welfia Klosterneuburg, a Roman Catholic student fraternity part of the Austrian Cartellverband. In 1994, Pope John Paul II awarded Waldheim a knighthood in the Order of Pius IX and his wife a papal honor. He died on 14 June 2007, at the age of 88 from heart failure. On 23 June, his funeral was held at St. Stephen's Cathedral, Vienna, and he was buried at the Presidential Vault in the Zentralfriedhof ("central cemetery"). In his speech at the cathedral, Federal President Heinz Fischer called Waldheim "a great Austrian" who had been wrongfully accused of having committed war crimes. Fischer also praised Waldheim for his efforts to solve international crises and for his contributions to world peace. At Waldheim's own request, no foreign heads of states or governments were invited to attend his funeral except Hans Adam II, the Prince of Liechtenstein. Also present was Luis Durnwalder, governor of the Italian province of South Tyrol. Japan and Syria were the only two countries that laid wreaths on his grave. Ban Ki moon, the secretary general of the United Nations, issued a message 'voicing sadness'. In a two page letter, published posthumously by the Austrian Press Agency the day after he died, Waldheim admitted making "mistakes" ("but these were certainly not those of a follower let alone an accomplice of a criminal regime") and asked his critics for forgiveness.