Кіріспе
Ньюман Хейнс Клэнтон (шамамен 1816 – 13 тамыз, 1881), сондай-ақ "Қарлығаш" Клэнтон деп белгілі, мал өсіруші және төрт ұлының әкесі еді, олардың біреуі О.К. Корралдағы атыс-шабыста қаза тапты. Оның екі ұлы Аризона аймағындағы Кочиз округіндегі бірнеше қақтығыстарға қатысты, оның ішінде дилижанстарды тонау және мал ұрлау. Оның ұлы Айк Клэнтонды бір куәгер Морган Эрптің қанына қан жұғыстырған деп көрсетті. Билли Клэнтон мен Айк екеуі де Биллидің қаза тапқан О.К. Корралдағы атыс-шабыста болды. "Қарлығаш" Клэнтонның мексикалық шаруалардан мал ұрлап, оны АҚШ-қа қайта сатқандығы айтылады. Мұрағаттарға сәйкес, ол мексикалық контрабандашыларды өлтірген Скелет каньоны қырғынына қатысқан. Қарымта ретінде мексикалық руралдары Гуадалупе каньоны қырғынында оны және ковбойлар тобын аңдып өлтірген.
Newman Haynes Clanton (c. 1816 – August 13, 1881), also known as "Old Man" Clanton, was a cattle rancher and father of four sons, one of whom was killed during the Gunfight at the O. K. Corral. Two of his sons were involved in multiple conflicts in Cochise County, Arizona Territory including stagecoach robbery and cattle rustling. His son Ike Clanton was identified by one witness as a participant in the murder of Morgan Earp. Billy Clanton and Ike were both present at the Gunfight at the O. K. Corral in which Billy was killed. "Old Man" Clanton was reportedly involved with stealing cattle from Mexican ranchers and re selling them in the United States. Records indicate he participated in the Skeleton Canyon Massacre of Mexican smugglers. In retaliation, Mexican Rurales are reported to have ambushed and killed him and a crew of Cowboys in the Guadalupe Canyon Massacre.
Ерте өмір
Ньюман Клэнтон 1816 жылы Теннесси штатының Дэвидсон округінде дүниеге келді және 1840 жылдың 5 қаңтарында Миссури штатының Каллавей округінде Мария Секстон Келсоға үйленді. Ньюман мен Марияның бес ұлы мен екі қызы болды: Джон Уэсли, Финес "Фин" Фей, Джозеф "Айк" Исаак, Мэри Элси, Эстер Энн, Питер Алонзо және Уильям "Билли" Харрисон. Осы көптеген көші-қон кезінде Клэнтондар заңмен жиі келіспеушіліктерге ұшырады. Ньюман да, оның үлкен ұлы Джон Уэсли де Азамат соғысы кезінде дезертирлік жасағаны үшін сотталды. Олар ұрылық және қарақшылықпен танылып, осы репутация Аризонаға дейін соңынан ерді. Үй Клэнтон ранчосының бас кеңсесіне айналды. Пин жүк тасымалдаушы болып жұмыс істеді. Сол жылы кен іздеуші Эд Шиффелин Сан-Педро өзенінің шығысындағы төбелерде, Гуз Флэтс деп аталатын платода күміс тапты, бұл орын Клэнтон ранчосынан 15 миль (24 км) қашықтықта орналасқан. Отбасы Томбстоун қаласының қарқынды өсуіне байланысты ірі қара етіне деген сұранысты қанағаттандыруға өте қолайлы жағдайда болды. 1879 жылдың наурыз айында құрылған Томбстоун қаласы он жыл ішінде 100 тұрғыннан 15 000-ға жуық азаматқа дейін өсті. 1879 жылы Томбстоун фрезери және тау-кен компаниясы Клэнтон ранчосынан 8 км жерде сумен қамтамасыз етілетін штамптау фрезериін ашты. Көп ұзамай тағы бір фрезери ашылды, екеуі де 1879 жылы жұмыс істей бастады. Клэнтон ранчосы көптеген себептерге байланысты табысты кәсіпорынға айналды. Клэнтондар Бисби және басқа да жақын маңдағы қалаларды да ірі қара етімен қамтамасыз етті. О.К. Корралдағы атыс-шабуылдан кейін Айк Клэнтон куәлік беру кезінде өткен жылы 700-ге жуық ірі қара мал өсіріп, сатып алғанын мәлімдеді, ал Клэнтон ранчосы аймақтағы ең табысты ірі қара фермаларының бірі болды. Дегенмен, Клэнтондар Кочиз немесе Пима округтерінде ірі қара малын тіркеуге қажетті марканы тіркеген жоқ. Сол кездегі Мексика үкіметі шекарадан тасымалданатын тауарларға жоғары салықтар салғандықтан, контрабанда пайдалы бизнеске айналды. Жылдам дамитын кендерде жұмыс істеуге қажетті адамдардың көп саны ірі қара малға деген сұраныстың өсуіне әкелді. Мал шаруашылығының кейбір түрлері заңды болғанымен, Клэнтондар Мексика шекарасынан мал ұрлады. Клэнтон мен оның ұлдары ұрланған малды АҚШ-та сатты. Генри Хукер сияқты аймақтағы басқа фермерлер Томбстоун маңындағы құрғақ жерде өздерінің ірі қара малын өсірді, бірақ олардың санына пропорционалды түрде көбірек еңбек күші қажет болды және оларды өсіру кезінде үнді шабуылдарынан қорғау керек болды. Джон және Пин Клэнтон ағайындылары отбасылық ранчода жұмыс істеді. Пин бірнеше рет мал ұрлағаны үшін және бір рет тонау үшін тұтқындалды, бірақ ешқашан сотталмады. 1880-жылдардың басында Клэнтон ранчосында бірнеше заңсыз ковбойлар жұмыс істеді, олардың ішінде Пони Диль, "Кері Билл" Брокус, Франк және Том Маклорилер болды, бірақ Маклорилер өздерінің ранчоларын сатып алғанға дейін. Мейсон округі соғысына қатысқан Джонни Ринго, Техас рейнджері және қарулы адам Скотт Кулидің жағында болды, ол Клэнтондармен байланыс орнатты.
Бірінші скелет каньоны қырғыны
1879 жылы шілдеде Мексиканың солтүстігіндегі Сонора аймағындағы ранчоға бірнеше мал ұрлығы жасағандар шабуыл жасап, бірнеше тұрғынын өлтірді. Осы қылмыскерлерді іздеу кезінде, командир Франсиско Нери басқаратын Мексиканың ауылдық қарулі күштері Аризона шекарасын заңсыз кесіп өтіп, тықсыруға түсті. Топ жетекшісі атылып өлтірілді. Джонни Ринго кейіннен ол кісі өлтірушілердің арасында болғанын айтты, солардың ішінде Ескі Клэнтон, оның ұлдары Айк және Билли, "Бұйра Билл" Бросиус, Индиан Чарли, ағайындылар Франк және Том МакЛори, Джим Хьюз, "Жылан Билл", Джо Хилл, Чарли Сноу, Джейк Гейдж және Чарли Томас болды. Клэнтон ұлдарын Сан-Педро өзені бойындағы ранчоны басқаруға тастап, АҚШ-Мексика шекарасына бір шақырымдай жақын, Нью-Мексиконың Анимас аңғарындағы жаңа ранчоға көшіп кетті. Бұл ранчо Сонораға мал ұрлығы жасау үшін жиналатын орын болды.
Екінші скелет каньоны қырғыны
Екі жыл өткен соң, 1881 жылдың шілдесінде "Бұйра Билл" бірнеше мексикалық контрабандистердің күміс тасып, Скелет каньоны арқылы АҚШ-қа бара жатқандарын естіді. Ол Джонни Ринго, Қарлығаш, Айк және Билли Клэнтон, ағайынды Фрэнк және Том Маклори, Билли Граундс және Звинг Хантпен бірге жолдың үстіндегі тастардың арасына тығылды. Контрабандистер каньоннан өтіп бара жатқанда, заңнан тыс Ковбойлар оқ атып, он тоғыз адамның алтауын өлтірді. Қалғандарын қашуға тырысқанда өлтірді.
Гуадалупе каньонында өлім
1881 жылғы 12 тамызда Клэнтон және тағы алты адам Мексика шекарасына жақын Гуадалупе каньоны арқылы Керли Биллге сатқан ұрланған малдарды айдап әкете бастады. Жолдағы алғашқы күн мен түннен кейін таңертең олар комендант Фелипе Нери жіберген мексикалықтардың шабуылына ұшырады, бұл оқиға кейін Гуадалупе каньоны қырғыны деп аталды. Шабуылда бес адам қаза тапты. Клэнтон, оны атып өлтірген кезде таңғы ас дайындап жатқанда, отқа құлап қайтыс болды. Гарри Эрншоу мен Билли Байерс аман қалды. Өлгендерді жерлеуге көмектескен Дик Греймен бірге барлығы шабуылдаушылар мексикалықтар екенін айтты. Байерс отбасы Айк пен Пин Клэнтоннан Ескі Клэнтонның суретін алды, оның артына олар: "Мистер Клэнтон 13 тамызда мексикалықтармен бірге Гуадалупе каньонында 4 басқа американдықпен бірге қаза тапты. Нью-Мексико" деп жазды. Екеуі де жазуға қол қойды. Қырғында қаза тапқан Уилл Г. Лэнгтің тағы бір суретінде де ұқсас жазу бар: "Уилл Г. Лэнг мексикалықтардың қолынан Анимас аңғарында, Нью-Мексикода 13 тамыз 1881 жылы қаза тапты, Грей, Крантон, Клэнтон және Сноу жараланды, ал Байерс қаза тапты". Беханның Кингтің қашуына қатысы бар екендігімен бірге, бұл Ерп және Каубой топтары арасындағы жаман сезімнің күшеюінің бастауы болды. Сноу күйіп кеткендіктен, құлаған жеріне көмілді. Ал қалғандары арбамен әкелініп, Нью-Мексико штатының Кловердейл қаласынан шығысқа қарай он шақырым жерге жерленді.
Қалпына келтіру
1882 жылы Айк пен Пин Клэнтон әкесінің денесін қаздырып алып, Томбстондағы Бут Хилл зиратына көшіріп, кіші ұлы Билли Клэнтонмен бірге қайта жерледі. Билли Клэнтон әкесінің қайтысынан екі ай өткен соң О.К. Коралдағы атыста қаза тапқан болатын. 1887 жылдың жазында Айк Клэнтон мал ұрлығына айыпталып, қамауға қарсылық көрсеткенде заң сақшыларымен атыс кезінде қаза тапты. Оның белгісіз қабірі, қазіргі Аризона штатының Гринли округіне жақын жерде орналасқан, 1996 жылы оның ұрпақтарының бірі тауып алған болуы мүмкін. Ол Томбстоун қалалық әкімдеріне дене қалдықтарын қазып алып, Бут Хиллдегі Ньюман Хейнс пен Билли Клэнтон қабірлерінің жанына қайта жерлеуді ұсынды. Ньюманның екінші ұлы Финес ("Фин") Клэнтон мал соғысынан аман қалды. Ол мал ұрлығы үшін сотталып, он жеті ай түрмеде отырды. Түрмеден босатылғаннан кейін ешкі шаруашылығын жүргізіп, үйленді. Ол вагон апатына ұшырады және суыққа ұшырағаннан кейін 1905 жылы пневмониядан қайтыс болды. Ол Аризона штатындағы Глоб қаласына жерленген.
Танымал мәдениетте
1946 жылы Генри Фонданың "Менің сүйікті Клементинам" фильмінде "Қарт Клэнтон" рөлін Уолтер Бреннан сомдады. Тарихи деректерге сәйкес келмейтіні, ол ОК Коррал атысының соңында қаза табады (бірақ шындығында Клэнтонның өлімінен екі ай кейін оқиға болған). 1958 жылдан 1961 жылға дейін актер Тревор Бардет ABC/Desilu телеарнасының "Уайетт Эрптің өмірі мен аңызы" атты көркем батыс телесериалының жиырма бір эпизодында Клэнтон рөлін ойнады, онда Уайетт Эрп рөлін Хью О'Брайан сомдады. Кэрол Турстон оның қызы Эмманы бейнеледі, алайда нағыз Клэнтонның қыздары Мэри Элис және Эстер Энн деп аталған.