Кіріспе

Жылан түрлері

Қара құйрықты сілкінді жылан (Crotalus molossus) – Америка Құрама Штаттарының оңтүстік-батысы мен Мексикада кездесетін улы жылан. Қазіргі таңда төрт түрше танылған, оның ішінде осы жерде сипатталған негізгі түрше де бар.

Таксономия

2012 жылғы қайта қарау Техас штатының шығыс аймақтары мен Нью-Мексико штатының орталық және шығыс бөліктеріндегі популяциялардың C. molossus-тан ерекше түр құрайтынын көрсетті: Crotalus ornatus Hallowell 1854. Басқа да қолданылатын атаулары – жасыл сілкімжол және солтүстік қара құйрықты сілкімжол.

Иілгіштік және қорғаныс

Crotalus molossus тыныш мінезі мен табиғатының қызығушылығының арқасында ең қайратты жыландардың бірі саналады. Осы себепті, шағу жағдайлары салыстырмалы түрде сирек болады. Жылан көбінесе өзін жасыру арқылы анықталмауға тырысады. Әдетте ол қоршауға түскенде қашып кетуге ұмтылады, бірақ бұрышталып қалғанда ескертеді.

Уыт

C. molossus улысы көбінесе кроталидтерге тән гемотоксикалық болып келеді. Дегенмен, оның улылығы батыс алмас жыланың улысынан шамамен екі есеге төмен және жалпы алғанда адам үшін қауіпті емес. Шалуға қарсы CroFab сарысуы жиі тістің салдарынан туған жағдайларды емдеу үшін қолданылады. Crotalus molossus өңірдегі көптеген жыландарға қарағанда ірі улы бездерге ие. Оның улысы көптеген басқа кроталидтерге қарағанда аз токсинді болғандықтан, ол тиімді болу үшін құрбанына үлкен мөлшерде енгізуі қажет.

Көбею

Көбею көктемде жүзеге асады, осы кезде еркектер ұрғашылардың феромондық іздерін қуады. Жұптасу кейде бірнеше сағатқа созылуы мүмкін және бірнеше күн бойы бірнеше рет қайталанып, жүзеге асуы мүмкін. Жұптасқаннан кейін еркек көбінесе басқа еркектердің онымен жұптасуына жол бермес үшін бірнеше күн бойы ұрғашының жанында қалады. Ұрғашы жазда тірі туады, ал балалар өздігінен кеткенше ғана анасымен бірге болады, әдетте бір-екі күн ішінде. Ұрғашылардың әр жыл сайын көбейетініне сенімді, және олар 10-12 баладан тұратын ұрпақтар туғызуы мүмкін, бірақ әдетте төрт-алты бала туады. Олардың өмір сүру ұзақтығы шамамен 15-20 жылды құрайды.

Қорғау мәртебесі

Бұл түр IUCN Қауіпті жануарлар мен өсімдіктердің Қызыл тізімінде «Қауіпсіз» санатында тіркелген (v3.1, 2001). Түрлердің кеңінен таралуына, көп санды популяциясына немесе олардың қысқа мерзімде күрт азаймайтынына байланысты олар осылай тізімге алынады. 2007 жылы сараланған кезде популяцияның өсу динамикасы тұрақты болды.