Кіріспе

Гемас (Negeri Sembilan Malay: Gomeh; Jawi: ڬمس) – Малайзияның Негери Сембилан штатының Тампин ауданындағы шағын қала және муким. Ол Негери Сембилан штатының әкімшілік орталығы Серембаннан солтүстік-шығысқа қарай 101 км, ал Джохор штатындағы Сегамат қаласынан солтүстікке қарай 32 км қашықтықта орналасқан. Гемас Малайзияның батыс және шығыс жағалауларын байланыстыратын темір жол торабында жатқандықтан ерекше атаққа ие. Осы себепті, Гемас өз өлшемдеріне қарағанда қыжылдаған қала. Гемасқа Сингапур мен Куала-Лумпурдан пойызбен баруға болады. Гемас қаласының аумағы Негери Сембиланнан басталып, Джохор штатының шекарасына дейін созылады. Гемастың Джохор тарапы Сегамат ауданындағы Гемас Бахару деп аталады, ол Гемас қаласының орталық бөлігінен шамамен 1 км қашықтықта орналасқан, яғни Гемас қаласының түпкілікті орталық бөлігі Негери Сембилан жағында екенін көрсетеді. Оңтүстік-батыс жағында 1276 метр биіктіктегі танымал Леданг тауы (Офир тауы деп те аталады) орналасқан.

Демография

Малайлар халықтың басым бөлігін құрайды – 83%, одан кейін қытайлар 8%, үндістер 5% және басқа ұлт өкілдері 4%.

Темір жол

Gemas Keretapi Tanah Melayu (KTM) темір жол желісінің Батыс және Шығыс жағалау бағыттарының қиылысында орналасқан. Барлық бағыттан келген пойыздар Гемас темір жол станциясында тоқтайды, бұл оны маңызды темір жол торабына айналдырады. Гемас Батыс жағалау желісінің электрлендірілген және екі рельстік бөлігінің оңтүстік шегін де көрсетеді. Электрлендіру және екі рельстік жолдарды салу жұмыстары 2013 жылы аяқталды. 2015 жылдың қазан айында KTM Komuter және ETS электр пойыздары Гемасқа дейін ұзартылды, бұл қызметтерді көбейтіп, Куала-Лумпур және Батыс жағалаудың басқа да солтүстік аймалдарына саяхат уақытын қысқартты.

Жол

Гемас 1-ші және 10-шы федералды тас жолдар арқылы басқа қалалармен байланысты. 1-ші федералды тас жол Гемасты Негери Сембиланның астанасы Серембанмен, сондай-ақ Тампинмен және тікелей Джохор Бахрумен байланыстырады. 10-шы федералды тас жол Гемасты Паханг штатындағы Темерлохпен байланыстырады. Бұл жол КТМ Шығыс жағалау темір жол желісіне жақын салынған, Бахау мен Трианг қалаларынан өтеді, бұл екі маңызды темір жол қаласы.

Малайя шайқасы кезінде Геменче көпірі

Екінші дүниежүзілік соғыстағы Малайя шайқасы кезінде Гемас маңындағы Геменче көпірі Жапон императорлық армиясы мен Австралия императорлық күштерінің (АИФ) 8-ші дивизиясының 2/30-шы батальоны арасындағы қаһарлы шайқасқа куә болды. Батальон командирі подполковник Фредерик "Блэк Джек" Галлеган болды. Геменче көпірі – Келама өзені (малай тілінде Сунгай Келама) арқылы өтетін көпір, ол Гемас пен ірі көршілес Тампин қаласын байланыстырды. Жапондықтар Тампин арқылы өтіп, Гемасқа жету үшін осы көпірден өтуі керек еді. 1942 жылдың 14 қаңтарында 2/30-шы батальонның "В" ротасы жапондықтардың оңтүстікке қарай жылжуын тоқтату мақсатымен оларға қарсы шабуылға белсенді дайындалды. Жапон сарбаздары шабуыл орнынан өтіп бара жатқанда көпір жарылды. Шабуылдан кейінгі шайқас және Гемасқа жақын жерде болған тағы бір шайқас екі күнге созылды. Нәтижесінде австралиялықтар Гемас арқылы Форт-Роуз-Эстейт жеріне шегінді. Төрт күннен кейін Малайя шайқасы аясында Парит Сулонг маңында жапондықтар мен одақтас әскерлер арасында тағы бір кездесу болды. Одақтас әскерлер, оның ішінде Австралияның 2/19-шы және 2/29-шы батальондары қоршалып, жеңіліске ұшырады. Бүгінде 1-ші федералды тас жолдағы қираған Геменче көпірінің жанында қаза тапқан австралиялықтарға арналған ескерткіш орнатылған. Жақында Тахан Рата Филем мен AVI бірлесіп "Гемас шайқасы" атты деректі фильмін жасады, онда Малайя шайқасы мен Сингапурдың құлауы контекстінде осы шайқастың маңыздылығы кеңінен жарылған.

Саясат

Гемас Негери Сембилан мемлекеттік заң шығарушы жиналысында өз сайлау округін құрайды. Бұл орынға қазіргі уақытта УМНО/БН-нің Абдул Разақ Бин Аб Саид төрағалық етеді. Ұлттық деңгейде Гемас Малайзия Парламентінің Тампин сайлау округінің құрамына кіреді, оны қазіргі уақытта Parti Amanah Negara партиясынан, федералды биліктегі Pakatan Harapan коалициясының мүшесі Хасан Бахаром өкілдік етеді. 1988 жылдан бері Гемас сондай-ақ автономды шағын аудан (daerah kecil) мәртебесіне ие, ол Гемас және Эйр Кунинг Адат Перпатих әдет-ғұрыптық аудандарынан тұрады. Коммуналдық қызметтер және парламенттік өкілдік әлі де Тампинге қарасты. Қазіргі таңда Гемас штаттың жалғыз автономды шағын ауданы болып табылады.