Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Молдова этнолингвистикалық дауларының бір қыры
Aspect of Moldovan ethnolinguistic controversy
Молдовалық – бұл Молдованың өзге этностық топтардан, әсіресе румындардан тәуелсіз, жеке молдовалық ұлттық ерекшелігі мен мәдениетін, соның ішінде молдова тілін саяси түрде қолдау және насихаттауды сипаттайтын термин. Бұл термин көбінесе Молдавиядағы этникалық және тілдік идентичность туралы кең ауқымды даудың аясында осы идеяларға қарсылар тарапынан қарапайымдау үшін қолданылады. Оның жақтастарының кейбіреуі бұл ұлттық ерекшелікті орта ғасырлық Молдавия княздығымен байланыстырады. Ал басқалары Прут өзенінің екі жағалауындағы румын тілінде сөйлейтін тұрғындар арасындағы қазіргі айырмашылықтарды Бессарабияның Ресей империясы мен Кеңес Одағының құрамына ұзақ уақыт кіргенімен түсіндіреді. Керісінше, қарсыластар молдавандар мен румындар – бір ұлттық топ және молдовалық идентичностьты кеңестік билік Молдавия КСР-інде жасанды түрде құрастырды деп мәлімдейді. Молдавияның жеке ерекшелігін жақтаушылар "румын" ұғымы кеңінен таралғанға дейін Молдавия халқының өзін "молдаван" деп танығандығын айтады. Кеңес Одағы да Бессарабия мен Молдавия АССР-індегі румындар мен молдавандар екі бөлек этноұлттық топты құраған, әр түрлі тілдерде сөйлеген және ерекше тарихи-мәдени ерекшеліктерге ие болған деген пікірді қолдады.
Moldovenism is a term used to describe the political support and promotion of a Moldovan identity and culture, including a Moldovan language, independent from those of any other ethnic group, the Romanians in particular. It is primarily used as a pejorative by the opponents of such ideas as part of the wider controversy over ethnic and linguistic identity in Moldova. Some of its supporters ascribe this identity to the medieval Principality of Moldavia. Others, in order to explain the current differences between Romanian speaking inhabitants of the two banks of the Prut River, ascribe it to the long incorporation of Bessarabia in the Russian Empire and the Soviet Union. The opponents, on the contrary, claim that Moldovans and Romanians are a single ethnic group and that the Moldovan identity was artificially created by the Soviet authorities in the Moldavian SSR. Supporters of a separate Moldovan identity contend that the people of Moldavia historically self identified as "Moldavian" before the notion of "Romanian" became widespread. The belief that Romanians and Moldovans in Bessarabia and the Moldavian ASSR (MASSR) formed two separate ethnonational groups, speaking different languages and possessing separate historical and cultural traits was also endorsed by the Soviet Union.
Молдавия АССР-ін құру
1812 жылы Ресей империясы мен Осман империясы Бухарест шартын (1812) қол қойды, осы арқылы Ресей ортағасырлық Молдавия княздығының шығыс бөлігін аннексиялады. Бұл аймақ Бессарабия деп аталды. 1859 және 1866 жылдар аралығында Молдавия княздігі мен көршілес Валахия княздығы Румыния деген бір мемлекетке бірікті. 1917 жылы Ресей империясы ыдыраған кезде Бессарабияда Молдавия Демократиялық Республикасы құрылды. 1918 жылы румын әскері аймақты бақылауға алғаннан кейін, Сфатул Țării Молдавия Республикасының тәуелсіздігін жариялады, содан кейін Румыниямен бірігуге дауыс берді. Кеңес Ресейі бұл оқиғалардың нәтижесіне қарсы шықты және 1919 жылдың мамырында Бессарабия Советтік Социалистік Республикасын эмиграциядағы үкімет деп жариялады. Кеңес ұйымдастырған Татарбунар көтерілісі сәтсіз аяқталғаннан кейін, 1924 жылы Украина КСР құрамында Молдавия Автономдық Советтік Республикасы (МАССР) құрылды. МАССР-ға Румыниядан ерекшелену үшін, Кеңес билігі молдаванның көпшілігі сөйлейтін тілді "молдаван тілі" деп жариялады. МАССР-дің зиялылары румын тіліне ұқсас МАССР-дің жергілікті диалекттеріне негізделген молдаван әдеби тілін стандарттауға шақырылды. 1920 жылдарға дейін ресейліктер молдаван және олардың румын княздықтағы көршілерінің қандай да бір жолмен ұлттарды құрады деп таласпады. 1846 жылы Ресей Сыртқы істер министрлігінің журналында бір бақылаушы былай деп жазды: "Жоғарғы Бессарабия тұрғындары негізінен румындар, яғни славяндар мен римдіктердің қосындысы, сондай-ақ грек православиесінің ұлдары". Подолия және Херсон облыстарында тұратын румын тілінде сөйлейтін халықтың өкілдері 1917 және 1918 жылдың басында Бессарабия ұлттық қозғалысына қатысып, Днестрден арғы аймақты Үлкен Румын Корольдігіне қосуға үгіттеді. Румын үкіметі бұл талаптарға елеулі назар аударған жоқ, себебі бұл кең ауқымды әскери операцияларды талап ететін еді, және Ресей Азамат соғысынан кейін Кеңес Украинасының құрамына кірген аймақтарды қалдыруға келісім берді. Транснистриялық эмигранттардың шақырулары 1920 жылдарға дейін жалғасты, олар Румыниядан аймақтағы мектептерді қаржыландыруды сұрады, себебі Балқандағы латын тілдерінде сөйлейтін халықтар тұратын аймақтарда мектептер мен мәдени ұйымдар болды. Днестрден босқындар ағылып келді және тұрғын үй мен білім беру үшін арнайы қаражат бөлінді. КСРО-ның халықтық білім комиссары Павел Чиору әдеби румын тілінің 19 ғасырда француз тілінде стандартталған кезде тым көп француз сөздерін қабылдағанын айтты. Чиордың пікірінше, бұл оны МАССР және Румыниядағы шаруаларға түсініксіз етіп, "үстем тап" пен "құғынға ұшыраған тап" арасындағы айырмашылықты көрсетті. Кеңес лингвисті М.В.Сергиевский МАССР-дегі тілдік айырмашылықтарды зерттеді және екі диалектті анықтады. Бессарабияда қолданылатын тілге ұқсас біреуі стандарт ретінде таңдалды, бұл "бессарабтарды азат етуге" жол ашты. Румыниямен бірігуге қарсы болған Sfatul Țării мүшесі, Социалистік-революционер Габриэль Бучушкану 1925 жылы жаңа грамматикалық жинақ жазды, бірақ ол стандартты румын грамматикасына тым ұқсас деп танылды және тез арада айналымнан шығарылды. "Автохтондықтар" әдеби молдаван тілін Днестрдің сол жағалауындағы жергілікті диалекттерге негіздеуге тырысты. Неологизмдер негізінен орыс тілінен алынды, олар жергілікті эквиваленті жоқ техникалық салаларды қамту үшін жасалды. 1932 жылдың ақпанында МАССР-дегі коммунистер Украина Коммунистік партиясынан молдаван жазуын латын әліпбиіне ауыстыру туралы директива алды. Бұл КСРО-дағы аз ұлттардың тілдерін латыншалау науқанының бір бөлігі болды, бұл кеңес лингвисті Николай Маррдың болашақта сыныпсыз қоғамда (коммунизм) қарым-қатынас құралы болатын бір ғаламдық тілге жақындасу теориясына негізделген. Бұл директиваны "автохтондықтардың" көпшілігі Станислав Косьор (Украина Коммунистік партиясының Бас хатшысы) және бірнеше МАССР коммунистері Иосиф Сталинге келгенге дейін пассивті саботаж жасады. Ол Молдова мен Румыния мәдениеттерінің бірігуін соңғы мақсат деп мәлімдеді, сондай-ақ Молдова мен Румынияның Кеңес мемлекеті аясында болашақта қайта бірігу мүмкіндігін айтты. Дегенмен, романшалауға қарсылық коммунистік белсенділер арасында сақталды, ал 1933 жылдан кейін бірқатар көрнекті "автохтондықтар" қуғынға ұшырады, олардың кітаптары жойылды және олардың неологизмдеріне тыйым салынды.
In 1812 the Russian Empire and the Ottoman Empire signed the Treaty of Bucharest (1812), by which Russia annexed the eastern part of the medieval Principality of Moldavia. This territory became known as Bessarabia. Between 1859 and 1866, Principality of Moldavia and the neighbouring Principality of Wallachia united into a single country called Romania. In 1917, when the Russian Empire was disintegrating, a Moldavian Democratic Republic was formed in Bessarabia. In 1918, after the Romanian army gained control of the region, Sfatul Țării proclaimed the independence of the Moldavian Republic and, later, voted for the union with Romania. Soviet Russia contested the outcome of these events and, in May 1919, proclaimed the Bessarabian Soviet Socialist Republic as a government in exile. After the Soviet organized Tatarbunary Uprising failed, in 1924 a Moldavian ASSR (MASSR) was created within the Ukrainian SSR, just east of the river Dniester that then marked the boundary between the Kingdom of Romania and the Soviet Union. For the purpose of giving MASSR its own identity separate from Romania, Soviet authorities declared the variety spoken by the majority of Moldavians to be "Moldavian language". The intellectual elites of the MASSR were asked to standardise a Moldovan literary language based on the local dialects of MASSR, which are similar to Romanian. Until the 1920s the Russians did not argue that Moldovans and their neighbors in the Romanian Principalities somehow formed nations. One observer wrote in 1846 in the journal of the Russian foreign ministry that “the inhabitants of upper Bessarabia are essentially Romanians, that is, a mixture of Slavs and Romans, and sons of the Greek Orthodox Church". Representatives of the Romanian speaking population living in Podolia, and Kherson participated in the Bessarabian national movement in 1917 and early 1918, agitating for incorporation of the territory across Dniester into the Greater Romanian Kingdom. The Romanian government never took significant interest in these demands, which would have implied large scale military operations, and settled in the end to leave behind those areas, which became part of Soviet Ukraine after the Russian Civil War. The calls from Transnistrian émigrés continued into the 1920s asking for Romania to fund schools in the region as there were schools and cultural organizations in regions inhabited by speakers of cognate Latin languages in the Balkans. Refugees flooded across the Dniester and special funds were put aside for housing and education. Pavel Chioru, the MASSR People's Commissar of Education, argued that literary Romanian borrowed too many French language words during its standardization in the 19th century. According to Chior, this made it incomprehensible to the peasants both in the MASSR and Romania, demonstrating the division between the "ruling class" and the "exploited class". Soviet linguist M. V. Sergievsky studied linguistic variation in the MASSR and identified two dialects. One, similar to the spoken variety in Bessarabia, was chosen as the standard, to pave the way for the "liberation of the Bessarabians". Gabriel Buciușcanu, a Socialist Revolutionary member of Sfatul Țării who opposed the union with Romania, wrote a new grammar compendium in 1925, but it was considered too similar to standard Romanian grammar, and was quickly pulled out of circulation. The "autochthonists" strove to base the literary Moldovan on local dialects from the left bank of the Dniester. Neologisms, mostly from Russian, were created to cover technical areas that had no native equivalent. Then in February 1932, communists in the MASSR received a directive from the Communist Party of Ukraine to switch Moldovan writing to the Latin alphabet. This was part of the massive Latinization campaign of minority languages in the USSR, based on the theory of Soviet linguist Nikolai Marr postulating the convergence to a single world language, expected to be a means of communication in the future classless society (Communism). This directive was passively sabotaged by the "autochthonist" majority, until Stanislav Kosior (General Secretary of the Ukrainian Communist Party) and several MASSR communists visited Joseph Stalin — who reportedly insisted on faster Latinization with the ultimate goal of the convergence of Moldavian and Romanian cultures, hinting at the possibility of a future reunion of Moldova and Romania within the Soviet state. Nevertheless, resistance to Romanization among communist activists persisted, and after 1933, a number of prominent "autochthonists" were repressed, their books destroyed, and their neologisms banned.
Молдованың Совет Молдавиясындағы молдавандары
1940 жылдың маусым айында Бессарабияны Кеңес Одағы басып алды. Бессарабияның көп бөлігі және МАССР-нің шамамен жартысы жаңа құрылған Молдаван КСР-іне біріктірілді, ол КСРО-ның он бесінші одақтық республикасы болды. Бір жыл өткен соң, 1941 жылдың маусымында Румыния Барбаросса операциясы аясында Кеңес Одағына шабуыл жасап, Бессарабияны қайтарып алды (Мюнхен операциясына қараңыз). 1941 және 1944 жылдар аралығында Румыния Днестр және Буг өзендері арасындағы аумақты (тарихи Приднестровье) да басып алды. 1944 жылдың тамызына қарай Кеңес әскері 1941 жылы жоғалтқан барлық аумақтарды қайтарып алды, және олар 1991 жылы Совет Одағы тарағанға дейін Совет Одағының құрамында қалды. Совет оккупациясының алғашқы жылдарында "румын тілі" терминіне тыйым салынды. Сталиндік кезеңде Молдаван мектептерінде (Бессарабияда да, Приднестровьеде де) қолданылатын ресми тіл, бұрынғы МАССР-дің кейбір аймақтарында сөйленетін жергілікті диалектке негізделген. Молдовадағы коммунистік диктатураны зерттеу комиссиясы осы кезеңді бағалап жатыр. 1956 жылы, Никита Хрущев сталиндік репрессиялардың құрбандарын ақтаған кезде, Молдаван тілінің жағдайы туралы арнайы есеп жарияланды. Есепте 1920-1930 жылдардағы екі бағыт арасындағы пікірталас көбінесе ғылыми емес болды, себебі республикада тіл мамандары жеткіліксіз болды; сондай-ақ, әдеби румын және молдаван тілдерінің грамматикасы мен негізгі сөздік қоры бірдей, ал айырмашылықтар екінші және маңызды емес. Румыния Халық Республикасының саяси жағдайы кеңестікке бейімделгендіктен, румын және молдаван тілдерін жақындастыру жоспары қайтадан мақұлданды. Кеңес үкіметі кезінде молдаван тілінде сөйлейтіндер жоғары білім алу, әлеуметтік мәртебе және саяси билікке қол жеткізу үшін алдымен орыс тілін үйренуге ынталандырылды. Аумақтардың ауысуы және халықтың қозғалысы, оның ішінде жергілікті тұрғындардың депортациясы және КСРО-ның қалған бөлігінен көші-қонды ынталандыру, республиканың этникалық және тілдік құрамын өзгертті. 1970 жылдардың соңына қарай Молдаван КСР-інде орыс тілінде сөйлейтіндердің саны күрт өсті. Бұл өзгерістер молдаван тіліне орыс тілінен алынған сөздердің көбеюіне әкелді. Кейбір кеңестік тіл мамандары молдаван тілінің жеке тіл екенін жоққа шығарса, 1970 жылдары кеңестік тіл мамандарының жаңа буыны бұл пікірталасты қайта жандандырды. Мысалы, бір тіл маманы, Ильяшенко, Леонид Брежневтің орыс тілінен жасалған сөзін румын және молдаван тілдеріне аударды және оны екі түрлі тілдің бар екенін дәлелдеу үшін пайдаланды. Михаил Брухис бұл пікірді талдап, екі аудармадағы барлық сөздердің екі сөздікте де кездесетінін анықтады. Сонымен қатар, Ильяшенко "молдаван" тілі синтетикалық синтагмаларды, ал "румын" тілі аналитикалық синтагмаларды артық көретінін айтты. Алайда, бұл мәлімдеме де дұрыс емес болып шықты, өйткені Николае Чаушескудің (сол кездегі Румынияның саяси көшбасшысы) кітабында көбінесе "молдавандық" синтетикалық синтагмалар қолданылса, Иван Бодиулдың (Молдаван КСР-інің хатшысы) кітабында көбінесе "румындық" аналитикалық синтагмалар қолданылды. Брухис екі аударманың да румын тілінің шегінде екендігіне қорытынды жасады.
In June 1940 Bessarabia was occupied by the Soviet Union. Most of Bessarabia and about half of the MASSR were merged into a newly created Moldavian SSR, which became the fifteenth union republic of the USSR. A year later, in June 1941, Romania attacked the Soviet Union as part of Operation Barbarossa and retook Bessarabia (see Operation München). Between 1941 and 1944, Romania also occupied the territory between the Dniester and Bug rivers (historic Transnistria). By August 1944 the Soviets had taken back all the territories they lost in 1941, which remained in the Soviet Union until the latter's dissolution in 1991. During the first years of Soviet occupation, the term "Romanian language" was forbidden. The official language for use in Moldovan schools throughout the entire MSSR (both in Bessarabia and Transnistria) during Stalinist period was based on a local variety spoken in some areas of the former MASSR. The Commission for the Study of the Communist Dictatorship in Moldova is assessing this period. In 1956, during the Nikita Khrushchev's rehabilitation of the victims of Stalinist repressions, a special report was issued about the state of the Moldavian language. The report stated, in part, that the discussions of 1920 30s between the two tendencies had been mostly non scientific, since there were very few linguists in the republic; and that the grammar and the basic lexicon of the literary Romanian and Moldovan languages are identical, while differences are secondary and nonessential. Because the political situation in the People's Republic of Romania was now pro Soviet, the planned convergence of the Romanian and Moldovan languages was once again approved. During the entire period of Soviet rule, Moldovan speakers were encouraged to learn the Russian language as a prerequisite for access to higher education, social status and political power. Transfers of territory and population movements, including deportations of locals and state encouraged immigration from the rest of the USSR, shifted the ethnic and linguistic makeup of the republic. By the late 1970s, the number of Russian speakers in the Moldavian SSR had greatly increased. These changes contributed to the proliferation of Russian loanwords in the spoken Moldovan. While some Soviet linguists continued to deny the existence of a distinct Moldovan language, a new generation of Soviet linguists revived the debate in the 1970s. For example, one linguist, Iliașenco, compared the Romanian and Moldovan translations of a Leonid Brezhnev speech from Russian and used them as a proof for the existence of two different languages. Mikhail Bruchis analysed this claim, and noticed that all the words of both translations are found in both dictionaries. Also, Iliașenco implied that "Moldovan" preferred synthetic syntagms, while "Romanian" preferred analytic ones. However, this claim was also proven wrong, as a book of Nicolae Ceaușescu (the political leader of Romania at the time) uses mostly "Moldovan" synthetic syntagms, while a book by Ivan Bodiul (the secretary of the Moldavian SSR) uses mostly "Romanian" analytic syntagms. Bruchis' conclusion was that both translations were within the limits of the Romanian language.
Тәуелсіз Молдовадағы пікірталастар
КСРО құлағаннан кейін молдаван этносы туралы пікірталас қайта жанданды. Бір тарап, Григоре Виеру, Евгений Дога немесе Константин Тăнасе сияқты көптеген белгілі молдаван зиялыларын біріктіре отырып, молдаван әрқашан румындар болған, тіпті қазіргі тарих оларды басқа румындардан бөліп көрсетсе де, деп санайды. Сондықтан молдавенизм – бұл кеңестік одақта тұратын румындарды этникалық ассимиляциялау мақсатымен жасалған жасанды ұлтты құруға бағытталған кеңестік әрекет ретінде қарастырылады. Екінші тарап молдаванның ерекшелігін атап көрсетеді, мысалы, молдаван тарихшысы және саясаткері Виктор Степанюк молдаван әрқашан румындардан өзгеше болған десе, ал кейбіреулер Бессарабия молдавандары үшін румындардың қалған бөлігінен ұзақ оқшаулану (1812–1918 жылдар аралығында, 1940 жылдан кейін) «өздерінің жеке ұлттық санасын қалыптастыру үшін жеткілікті уақыт болды» деп мәлімдейді. Бірнеше жыл бойы Молдованың жалпырумын халық фронтымен ынтымақтастықтан кейін, президент міндетін атқарушы Мирча Снегур молдавандық үлгіні қатты қолдайтын Молдованың аграрлық партиясына жақындады. 1991 жылдың ақпан айында Бухарестке сапары барысында ол «Прут өзенінің екі жағалауындағы румындар» туралы айтты, бірақ 1994 жылғы президенттік науқанында Снегур «Біздің үйіміз» сөзінде мемлекеттің негізі ретінде ерекше молдаван ұлтының бар екенін баса көрсетті. Бұл сөзді зиялылар бірден айыптады. Жазушылар одағының, Тіл білімі институтының, Тарих институтының, Кишинев мемлекеттік университетінің және басқа да институттардың өкілдері бұл сөзді республиканың этникалық көпшілігінің нағыз кім екендігіне қарсы келгендігі және «коммунистік режимнің туындысын» одан әрі дамытуға, «нағыз румын мәдениетіне кедергі келтіруге» жасалған әрекет деп жариялады. Дегенмен, Снегурдың ұстанымы Молдованың аграрлық партиясына парламентте абсолютті көпшілікке ие болуға көмектесті.
The debate surrounding the ethnicity of Moldovans has resurfaced after the collapse of the USSR. One side, rallying many prominent Moldovan intellectuals, such as Grigore Vieru, Eugen Doga or Constantin Tănase, argues that Moldovans have always been Romanians, even if the modern history separated them from the rest of Romanians. Moldovenism is thus regarded as a Soviet attempt to create an artificial nationality with the goal of ethnic assimilation of Romanians living in the Soviet Union. The other side emphasizes the distinctiveness of Moldovans such as Moldovan historian and politician Victor Stepaniuc states that Moldovans have always been different from Romanians. Some claim that, for Bessarabian Moldovans, the long isolation from the rest of Romanians (between 1812–1918, after 1940) was "more than ample time [ ] to develop [their] own separate national identity". After collaborating for several years with the Pan Romanian Popular Front of Moldova, acting president Mircea Snegur moved close to the Agrarian Party of Moldova, a strong supporter of the Moldovan identity. During his visit to Bucharest in February 1991, he talked about "Romanians on both banks of the Prut River", however, during the presidential campaign in 1994, Snegur stressed in the speech Our Home the existence of a distinct Moldovan nation as the foundation of the state. The speech was immediately condemned by the intellectuals. Representatives of The Writers' Union, the Institute of Linguistics, the Institute of History, Chișinău State University, and other institutions declared the speech an affront to the true identity of the republic's ethnic majority and an attempt to further “an invention of the Communist regime” by erecting a “barrier to authentic Romanian culture”. Nevertheless, Snegur's stance helped the Agrarian Party of Moldova win an absolute majority in the Parliament.
Молдованың өзін-өзі тануы
2009 жылдың қазан айында IMAS Inc Chișinău компаниясы Молдова Республикасында жүргізген сауалнама толыққанды картина ұсынды. Респонденттерден молдавандық және румындық ұғымдарын 1 (толығымен бірдей) дейін 5 (толығымен әртүрлі) шкаласы бойынша бағалау сұралды. Сауалнама нәтижесінде барлық этникалық топтарды қамтыған үлгідегі 26% респондент екі ұғым да бірдей немесе өте ұқсас екенін, ал 47% – әртүрлі немесе толығымен әртүрлі екенін айтты. Нәтижелер әртүрлі топтардағы респонденттер арасында айқын айырмашылықтарды көрсетті. Мысалы, 18-29 жас аралығындағы жас респонденттердің 33% бірдей немесе өте ұқсас деп, ал 44% – әртүрлі немесе өте әртүрлі деп жауап берсе, 60 жастан асқан егде жастағы респонденттер арасында бұл көрсеткіштер тиісінше 18,5% және 53% болды. Румын/молдаван тілінде сөйлейтіндер арасында орташа көрсеткіштен жоғары үлес (30%), сондай-ақ қала тұрғындары (30%), жоғары білімі барлар (36%) және астана тұрғындары (42%) осылай жауап берді. 1998 жылдың мамырында Молдова Республикасында жүргізілген зерттеуде өздерін молдаван деп жариялағандарға румын және молдаван ұғымдарын салыстыру сұралып, 55%-ы оларды біршама әртүрлі, 26%-ы – өте әртүрлі, ал 5%-дан азы – бірдей деп санайтынын көрсетті. 1992 жылы Уильям Кроутер Молдова Республикасында жүргізген сауалнамада румын/молдаван тілінде сөйлейтіндердің 87%-ы өздерін «румындар» емес, «молдаван» деп тануды жөн көргенін көрсетті. 2004 жылғы халық санауының нәтижесінде Транснистрияны есептемегенде, Молдавияда тұратын 3 383 332 адамның 75,81%-ы өздерін молдавандықтар деп, ал 2,17%-ы – румындар деп жариялады. Халықаралық байқаушылар тобы санаудың жалпы алғанда кәсіби деңгейде жүргізілгенін атап өтті, бірақ санаушылардың респонденттерді румындар емес, молдаван деп жариялауға итермелеген бірнеше жағдайды тіркеді. 2014 жылғы халық санауының нәтижесінде Транснистрияны есептемегенде, Молдавияда тұратын 2 998 235 адамның 75,1%-ы өздерін молдавандықтар, ал 7,0%-ы – румындар деп жариялады. Олардың күнделікті қолданатын тілі туралы мәліметтерге сәйкес, 54,6% оны молдаван тілі, ал 24,0% – румын тілі деп санайды.
A poll conducted in the Republic of Moldova by IMAS Inc Chișinău in October 2009 presented a detailed picture. The respondents were asked to rate the relationship between the identity of Moldovans and that of Romanians on a scale between 1 (entirely the same) to 5 (completely different). The poll showed that 26% of the entire sample, which included all ethnic groups, claimed the two identities were the same or very similar, whereas 47% claimed they were different or entirely different. The results varied significantly among different categories of subjects. For instance, while 33% of the young respondents (ages 18–29) chose the same or very similar and 44% different or very different, among the senior respondents (aged over 60) the corresponding figures were 18.5% and 53%. The proportion of those who chose the same or very similar identity was higher than the average among the native speakers of Romanian/Moldovan (30%), among the urban dwellers (30%), among those with higher education (36%), and among the residents of the capital city (42%). According to a study conducted in the Republic of Moldova in May 1998, when the self declared Moldovans were asked to relate the Romanian and Moldovan identities, 55% considered them somewhat different, 26% very different and less than 5% identical. A survey carried out in the Republic of Moldova by William Crowther in 1992 showed that 87% of the Romanian/Moldovan speakers chose to identify themselves as "Moldovans", rather than "Romanians". The 2004 census results reported that out of the 3,383,332 people living in Moldova (without Transnistria), 75.81% declared themselves Moldovans and only 2.17% Romanians. A group of international observers considered the census was generally conducted in a professional manner, although they reported several cases when enumerators encouraged respondents to declare themselves Moldovans rather than Romanians. The 2014 census results reported that out of the 2,998,235 people living in Moldova (without Transnistria), 75.1% declared themselves Moldovans and 7.0% Romanians. The information about the language they usually speak indicate that 54.6% consider the language to be Moldovan and 24.0% consider it to be Romanian.