Суару жүйесіндегі су таралуының біртектілігі (DU) – судың қаншалықты тең таралатынын көрсететін маңызды көрсеткіш. Ең төменгі ширек DU (DUlq) жоғары болса, жақсы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Суландырудағы үлестіру біркелкілігі немесе ҮБ – суармалы аумаққа судың қаншалықты біркелкі таратылатынының өлшемі, әдетте пайыздық көрсеткішпен беріледі және тиімділікпен шатастырылмауы керек. Үлестіру біркелкілігі көбінесе суландыру аудитін жүргізу кезінде есептеледі. ҮБ-ні үстіңгі қысымды жүйелердің жұмысын сипаттауға жиі қолданылатын біркелкілік коэффициентімен (БК) шатастыруға болмайды. ҮБ-нің ең көп қолданылатын өлшемі – төменгі ширек ҮБ, ол DUlq деп белгіленеді және барлық сынамалардың орташасына бөлінген ең төменгі ширектің орташа мәнін көрсетеді. DUlq жоғары болса, өлшенген аумақтың жабуы соғұрлым біркелкі болады. Егер барлық сынамалар тең болса, DUlq 1,0 немесе 100% болады. Жүйенің қанағаттанарлық жұмыс істеуі үшін DUlq-ның жалпыға ортақ мәні жоқ. >0,80 немесе 80% мәні орташадан жоғары деп саналады. Үлестіру біркелкілігі суландыру кестесін жасау үшін бастапқы нүкте ретінде пайдалы болуы мүмкін. Мысалы, суарушы суармалы аумаққа кемінде бір дюйм су қолдануды қалайды. Егер ҮБ 75% (0,75) болса, онда қолданылатын судың жалпы көлемі қажетті су мөлшерін ҮБ-ға бөлу арқылы есептеледі. Бұл жағдайда 1,33 дюйм су қажет болады, сонда ғана өте шағын аумаққа бір дюймнен кем су жетеді. ҮБ төмен болған сайын, деректерді жинау жазықтығында судың таралуы біркелкі болмайды және ең төменгі талапты орындау үшін көбірек су қажет болуы мүмкін. Спринклерлердің ҮБ-ін анықтау үшін жинағыштар жиі қолданылады және деректерді жинау көбінесе өсімдіктердің сіңіретін деңгейінен жоғары және тамыр аймағынан жоғары жүргізілетінін ескеру қажет. Судың таралуына немесе қайта таралуына көптеген факторлар әсер етуі мүмкін: еңіс, өсімдік жапырағы, шөп, мульча, сіңіру жылдамдығы және т.б. Топырақтың түрі мен тамыр горизонті жоғары DUlq спринклерлерінің қажеттілігін жоюы мүмкін. Төменгі спринклерлік DUlq тиімсіздіктің кепілі емес, ал жоғары DUlq тиімділіктің кепілі емес. Балама ретінде Кристиансеннің біркелкілік коэффициенті (БК) қолданылады, ол суару суының орташа тереңдігінен осы тереңдіктен орташа абсолютті ауытқуды алып тастау арқылы, барлық қолданылған орташа тереңдікке бөлінеді (ASAE, 1998).
Distribution uniformity or DU in irrigation is a measure of how uniformly water is applied to the area being watered, normally expressed as percentage, and not to be confused with efficiency. The distribution uniformity is often calculated when performing an irrigation audit. The DU should not be confused with the coefficient of uniformity (CU) which is often preferred for describing the performance of overhead pressurized systems. The most common measure of DU is the low quarter DU expressed as DUlq, which is a measure of the average of the lowest quarter of samples, divided by the average of all samples expressed as percentage. The higher the DUlq, the more uniform the coverage of the area measured. If all samples are equal, the DUlq is 1.0 or 100%. There is no universal value of DUlq for satisfactory system performance. A value of >.80 or 80% is considered above average. Distribution uniformity may be helpful as a starting point for irrigation scheduling. For example, an irrigator might want to apply not less than one inch of water to the area being watered. If the DU were 75% (0.75), then the total amount to be applied would be the desired amount of water, divided by the DU. In this case, the required irrigation would be 1.33 inches of water, so that only a very small area received less than one inch. The lower the DU, the less uniform the distribution at the plane of data collection and the more water that may be needed to meet the minimum requirement. Catchments are commonly used to determine sprinkler DU and one must be reminded that data collection most often occurs above grade and above the root zone where plant uptake normally occurs. Many factors may affect water distribution or redistribution between catchment plane and root zone; slope, plant canopy, thatch, mulch, infiltration rate, etc Soil type and root horizon may nullify the need for high DUlq sprinklers. Low sprinkler DUlq does not guarantee inefficiency, nor does high DUlq guarantee efficiency. An alternative is Christiansen's uniformity coefficient (CU), defined as the average depth of irrigation water applied minus the average absolute deviation from this depth, all divided by the average depth applied (ASAE, 1998).