1844 жылға дейінгі Англия мен Уэльс округтерінің бөлінген жерлері

Кіріспе

1844 жылдан кейін Англия және Уэльс округтерінің бөлінген аумақтары

1844 жылға дейін Англия мен Уэльстегі көптеген округтерде басқа округтермен толықтай қоршалған бөлінген аумақтар (эксклавтар) болды. 1844 жылғы Округтер (Бөлінген Бөліктер) заңына сәйкес, осы эксклавтардың көпшілігі олар орналасқан округтерге қосылды. Бұл процесс 1832 жылғы Парламент шекаралары заңына қосылған кестеге негізделген, оны геодезист Томас Драммонд басқарған шекара комиссиясы жасаған. Дегенмен, бірнеше эксклавтар қалды, олар ондаған жылдар бойы кезең-кезеңімен қарастырылды. 1894 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару заңы жергілікті басқаруды тиімді ету үшін әкімшілік округтердің округтік кеңестеріне аудандарды алмасуға рұқсат берді. 1888 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару заңы лейтенанттық және шривалды әкімшілік округтерге негізделген деп қайта анықтағандықтан, өзгерістер оларға да, сот шекараларына да әсер етті. Осыған сәйкес, келесі үш жылда округ шекараларындағы көптеген аномалиялар жойылды, соның ішінде Дербишир және Хантингдонширдің шеткі аймақтары да. Аймақтардың соңғы ірі ауысуы 1931 жылы болды, онда Глостершир, Уорвикшир және Ворчестерширдің шекаралары қайта қарастырылды. 1965 жылы Хантингдон және Питербороның жаңа әкімшілік округі құрылғаннан кейін және 1966 жылы Дадлидегі шекаралық өзгерістерден кейін Ланкашир және Флинтшир бөлінген аумақтары бар жалғыз округтер болып қалды; олар 1974 жылы тиісті округтік кеңестер таратылғанға дейін сақталды.

Терминология

Эксклав – басқа округтің немесе округтердің аумағымен толық қоршалған, өзінің негізгі аумағынан бөлінген округтің бөлігі. Спутниктік эксклав – көптеген эксклавтарға кішірек эксклавтар ілесіп отыратын, бір акрдың бір бөлігінен (Дербиширдегі Донисторп мысалы, төменде) бірнеше жүз акрлық шаруашылықтарға дейін (Баккингемширдегі Каверсфилд мысалы) ауқымды. Кіші эксклавтар көбінесе негізгі эксклавқа немесе округтің негізгі шекарасына жақын орналасқан; оларды өз округтеріне тиесілі аумақтардан қашықтап табу сирек (мысалы, Гэмпширдегі Борден Вуд мысалы). Контрэсклав – эксклавтың ішінде орналасқан, оны қоршаған округтің эксклавы. Екінші реттік эксклав деп те аталады. Контр-контрэсклав – бір округтің басқа округте эксклавы бар, ал оның ішінде сол округтің, бірінші эксклавқа ұқсас эксклавы орналасқан. Үшінші реттік эксклав деп те аталады. Уэльсте мұндай эксклавтың бірі (қараңыз, тізімдегі Кернарвоншир) және Шропширдегі Хейлесоуэн эксклавында ондайы болған. Энклав – басқа округтің эксклавымен құрылған округ аумағындағы «бөлік». Барлық эксклавтар анклавтар емес екенін ескеріңіз, себебі біріншісі басқа екі округтің шекарасында орналасуы мүмкін. Контр-анклав – анклавтың аумағындағы, оны қоршаған округтің бөлігі. Жартылай эксклав – құрлықпен негізгі аумағынан бөлінген, бірақ соңғысына да жақын орналасқан, теңіз жағалауындағы округтің бөлігі. Жағалаулық жартылай эксклав – өзен немесе өзен сағасы екі округтің арасындағы шекараны құрайтын жерде кездеседі, ал бір округтің аумағы өзеннің «бұрыс» жағында орналасқан, оған тек сол округтен қайықпен тікелей қол жеткізуге болады. Мұндай жағдай көбінесе, бірақ әрқашан емес, өзеннің арнасының өзгеруінен (мысалы, бұқа көлін құру үшін иілімді кесіп тастау арқылы) туындайды. Алайда, Кентте екі және Корнуоллде біреуі орналасқан, су ағысы сағасы арқылы өтетін округ шекарасында үш мысал бар. Бұл жартылай эксклавтар заңды түрде эксклавтар емес, өйткені өзендер мен сағалар ағылшын заңдары бойынша округтердің аумағы болып саналады. Саллиент – бір округтің аумағының басқа округке немесе округтерге енуі. Pene exclave – басқа округ арқылы ғана қоғамдық жолмен қол жетімді емес саллиент. Мұндай жерлерде көбінесе басты аумаққа тар «мойын» арқылы қосылыс болады. Англияда оларды «көліктік» (жаяу және атты жолмен ғана қол жетімді), «аттық» (жаяу жолмен ғана қол жетімді) немесе «жаяу» (тікелей кіру жоқ) деп ажыратады. Бөлінген приход – округ шекаралары көбінесе приходтармен сәйкес келеді, бірақ әрқашан емес. Округтік эксклавтар мен саллиенттердің көптеген түрлері приходтарды осылайша бөліп отырады. Приходтық эксклав – приходтарға тиесілі эксклавтар округтерге қарағанда жиі кездеседі. Үлкен округтік эксклавтарда бір немесе бірнеше приходтар болуы мүмкін, сондай-ақ приходтық эксклавтар да болуы мүмкін. Шағын округтік эксклавтар көбінесе приходтық эксклавтар болып табылады, бірақ әрқашан емес: Дарем округіндегі «Монкс Хаус» мысалын қараңыз. Округ корпорациясы – Англия мен Уэльстегі жиырма қала мен қаланың тарихи мәртебесі округ корпорациясы болып саналды, олар округтерге теңестірілді. Көпшілігі 1888 жылы округтік округтерге айналды. Олардың 13-і өздерінің округтерінде анклавтар болды. Олардың бірнешеуі, мысалы Честер мен Норвич, өздерінің округтерінің қарсы анклавтарын қамтыды, олардың әкімшілік орталықтары болып табылды.

Exclave – part of a county completely detached from its main territory, and surrounded by territory of another county or counties. Satellite exclave – many exclaves were accompanied by smaller ones, ranging from field strips of a fraction of an acre (see Donisthorpe under Derbyshire, below) to farms of a couple of hundred acres (see Caversfield under Buckinghamshire). Small exclaves were usually close to the main exclave or to the main county boundary; it was rare to find them at a substantial distance from other territory belonging to their county (see Borden Wood under Hampshire for an example). Counter exclave – an exclave of the surrounding county within an exclave. Also known as a second order exclave. Counter counter exclave – a county had an exclave in another county which had a counter exclave within it, and within this was an exclave of the same county as the first exclave. Also known as a third order exclave. There used to be one in Wales (see Caernarvonshire in the list), and ten in the Shropshire exclave of Halesowen. Enclave – a "hole" in a county's territory created by an exclave of another county. Note that not all exclaves are enclaves, as the former might be on the border between two other counties. Counter enclave – a portion of the surrounding county within the territory of an enclave. Semi exclave – part of a county detached by land from its main territory, but on a marine coastline which the latter also abuts. Riparian semi exclave – found where a river or river estuary forms the boundary between two counties, and one county has territory on the "wrong" side of the river which is only accessible directly from that county by using a boat. These are usually, but not always, caused by the river changing course (for example, by cutting off a meander to create an oxbow lake). However, there were three examples on the other side of a tidal estuary through which a county boundary ran, two in Kent and one in Cornwall (q. v.). These riparian semi exclaves are not legally true exclaves, because rivers and estuaries are county territory in English law. Salient – a protrusion of a county's territory into that of another county or counties. Pene exclave – a salient which cannot be accessed by public right of way except through another county. These usually have a narrow "neck" joining the salient to the main territory. In England they can be distinguished as "vehicular" (bridlepath and footpath access only), "equestrian" (footpath access only) or "pedestrian" (no direct access). Divided parish – county boundaries usually coincided with parish ones, but not invariably. The former could run through parishes, and many county exclaves and salients divided parishes in this way. Parish exclave – exclaves belonging to parishes used to be more common than those of counties. A county exclave might contain one or more parishes if large, but might also include parish exclaves. Small county exclaves were usually parish exclaves as well, but not invariably: see "Monks House" under County Durham below. County corporate – Twenty towns and cities in England and Wales had the historical status of County corporate, making them equivalent to counties. The majority became county boroughs in 1888. Thirteen of them were enclaves within their counties. Several of them which were county towns, for example Chester and Norwich, contained counter enclaves of their counties which comprised the administrative headquarters of the latter.

Эксклавтардың жалпы саны

Келесі тізімде барлығы 204 эксклав бар, оның ішінде 11 жартылай эксклав, жағалауы бар және 76 құқықтық мәселе тудырған. Жартылай эксклавтар Кернарвоншир, Денбигшир, Девон, Дурхам графтығы және Ланкаширде орналасқан. Жағалауға шығатын жартылай эксклавтар есепке алынбады. 1844 жылдан кейін 106 эксклав сақталды, бұл 28 сақталған құқықтық мәселеге тең болды (бірнеше приходқа тиесілі эксклавтар жеке-жеке есептелді). 1844 жылғы Актінің нәтижесінде шекаралық аномалияларға бағытталған жекелеген заң актілерінің тізімі құрылды. Ол бір приходқа немесе қалашыққа тиесілі эксклавтар жиынтығын бір құқықтық мәселе деп санады. Керісінше, екі приходтың аумағын қамтитын бір эксклав екі құқықтық мәселе ретінде қарастырылды. Контр-эксклавтар жеке құқықтық мәселелер ретінде қарастырылмады, себебі олар тиісті эксклав жойылған кезде жоғалып кетті. Алайда, 1844 жылдан кейін эксклавтарға қатысты құқықтық мәселелер біріктіріліп, бір құқықтық бұйрықпен қарастырылуы мүмкін болды, мысалы, 1931 жылы Глостершир, Ворстершир және Уорвикшир шекараларын қайта реттеу кезінде болғандай.

Лестершир

Контиде эксклавтар болған жоқ, тек Дербиширдің үлкен анклавында он алты кішкентай қарсы эксклавтар болды (қ.б.) (1844 жылға дейін барлығы 16, заңды 0; 1844 жылдан кейін барлығы 16, заңды 0): Appleby Magna (4). Donisthorpe (12).

Лондон қаласы

Лондон Сити өзінің ежелгі шекараларын сақтап келген, онда эксклавалар жоқ. Дегенмен, 1831 жылы бұзылғанға дейін, Ескі Лондон көпірінің барлық ұзындығы оның аумағында орналасқан. Техникалық тұрғыдан алғанда, бұл Саутворктегі Темза өзенінің жағалауының қысқа бөлігін, қазіргі Лондон көпірінің шығысында, қаланың жартылай эксклавы ретінде қалдырды.

Норфолк

Ауданның басқа аудандарда эксклавы болған жоқ, және шекарасы өте тығыз болды. Дегенмен, оның қарсы анклавы болды: Норвич қамалы Норвич қаласы ішінде Норфолк графтығының анклавы еді, ал қаланың өзі тарихи түрде дербес графтық болып саналғандықтан, Норфолк ішіндегі анклав еді. Оған Норвич қамалы және оған жапсарлас аумақ кірді.

Нортумберленд

Каролингтерде Ньюкасл-апон-Тайндағы Моут-холлдан басқа, округтың ішкі аймағы болған жоқ, ол бұрынғы округтік әкімшілік штаб-квартирасы еді.