Кіріспе
Канададағы қоғамдастық
Далмуир (/d//æ//l/'/m//j//ʊər/; Dail Mhoire) – Шотландияның Глазго қаласынан солтүстік-батысқа қарай 9 миль (14 км) қашықтықта, Клайдбанктің батыс жағында орналасқан және Батыс Данбартоншир кеңесі аумағының бір бөлігі. Атауы гаэль тілінен шыққан, шотланд жазық тілінде «үлкен дала» деген мағынаны білдіреді. Бұл аймақ бастапқыда екі жеке ауылдан тұрды: Далмуир Шор 1886 жылы Клайдбанкпен, ал Далмуир ауылы 1906 жылы қарқынды индустрияландыру және кеңейту кезеңінде бірікті. Далмуир батысында Олд Килпатрик ауылымен, солтүстігінде Маунтблоу және Паркхолл тұрғын үй кешендерімен, ал шығысында Клайдбанк қаласының орталық бөлігімен шектеседі. Оңтүстігінде Клайд өзені орналасқан.
География
Далмуир негізінен Клайд өзенінің аллювиалды жазықтарында, бұрынғы жанартаулық Килпатрик тауларының оңтүстігінде орналасқан. Килпатрик таулары Клайд үстірт лаваларының бір бөлігі болып табылады. Батыс шекарасына жақын жерде Дунточер Бёрн өзені орналасқан, ол ауданның солтүстік шекарасын құрайтын биік жерлерден Клайдқа қарай ағып түседі. 1790 жылға дейін Бридж-стрит Далмуир-Шордан тікелей Думбартон-роудқа дейін созылған. Ауылдың басты көшесі – Думбартон-роуд, ол бастапқыда Йокер көпірінен Олд Килпатрикке және одан Думбартонға дейінгі ақылы жол болған. 1777 жылы Дунточер-роудтан шамамен басталатын екінші жол Бокуханран мен Килбоуиді солтүстік-шығысқа қарай байланыстырды, қазіргі Екінші Авеню бойымен өтеді. Аушентошан иелігінің солтүстігіндегі жерлерде ежелгі Рим жолы және Ұлы Батыс жолының ізі болған.
1768 жылы Парламент қабылдаған заң "Далмуир Бернфут деп аталатын жерде немесе оның жанында, Думбартон графтығында" басталатын Форт және Клайд каналын салуға рұқсат берді. Сэр Лоуренс Дандас, 1-ші баронеттің бастапқы инвестициясымен канал 1790 жылғы 28 шілдеде аяқталды. Екі тар, ағаштан жасалған, екі жапырақты айналмалы көпір Думбартон-роудта және Дунточер Бёрн өзенінің жанындағы Далмуир фермасында орналасқан. Думбартон-роудтағы көпір 1915 жылы айналмалы көпірге, ал 2010 жылы каналды жаңғырту және қайта ашу аясында Еуропадағы жалғыз құлау шлюзіне алмастырылды. Теміржол 1858 жылы Глазго, Думбартон және Хеленсбург теміржолының ашылуымен келді, ол Глазгодағы Квин-стрит станциясын Боулингтегі Каледония және Думбартоншир қосылыс теміржолымен байланыстырды. Далмуирге 1904 жылдан бастап Глазго көше трамвайлары да қызмет көрсетті, бірақ 1915 жылы айналмалы көпір салынысқанға дейін қызметі каналда аяқталып, Dalmuir West жаңа аялдамасына дейін созылды. Канал көпірінің екінші жағынан бастап, Далмуирден Думбартондағы Бонхиллге дейінгі қызмет 1908 жылдан 1928 жылға дейін жүрді. 1915 жылға дейін Глазгодан Думбартонға трамваймен саяхаттайтын жолаушылар трамвайды ауыстырып, Думбартон-роудтағы айналмалы көпірден өтуі керек болды. Бұл саяхат "Найн Далмуир Вест" фильмінде көрсетілген – "Глазго трамвайларының соңғы демалысы" туралы деректі фильм. No 9 Далмуир – Аушеншуггл бағытындағы қызмет No 64 автобусқа алмастырылды.
Демография
Батыс Данбартонширдегі Далмуир және Маунтблоу қоғамдық кеңесі ауданында 8933 адам тұрады. 2001 мен 2014 жылдар аралығында Далмуир мен Маунтблоудағы жалпы халық саны 7%-ға төмендеді, ең көп азаю 16 мен 44 жас аралығындағы адамдардың санында болды – олардың саны 15%-ға азайды. Ер адамдардың орташа өмір сүру ұзақтығы 73,7 жыл, әйелдердікі – 75,0 жыл. 1997 жылдан бері өткен 14 жылда ер адамдардың өмір сүру ұзақтығы 6 жылға, ал әйелдердікі 1 жылға ұлғайғанмен, бұл көрсеткіш Батыс Данбартоншир мен Шотландияның орташа көрсеткіштерінен төмен қалып отыр. Халықтың 0–15 жас аралығындағы бөлігі 18%, 16–64 жас аралығындағылар – 65%, 65–74 жас аралығындағылар – 8%, ал 75 жастан асқандар – 9% (Батыс Данбартонширдің жалпы көрсеткішінен 13% жоғары). Халықтың 1% қара және басқа ұлт өкілдерін құрайды. Тұрғын үйлердің 44% жеке меншікте, 4% жеке жалға алынған, ал 52% кеңес жалға алынған. Халықтың 59% жұмыспен қамтылған, 22% жұмыссыздыққа байланысты жәрдемақы алуда, табыстан айырылу деңгейі 21%, кедейлікте өмір сүретін балалардың саны 24%. Жастар арасындағы жұмыссыздық деңгейі 39%.
Лоретоның біздің әйелінің негізгі мектебі
1974 жылы ашылған католик бастауыш мектебі Касл алаңында орналасқан және қазіргі күні 225 оқушы оқиды. Далмуир бастауыш мектебі 1993 жылы жабылып, сөгіліп, орнына Hill View Nursing Home салынды. Қалған жалғыз нәрсе – бұрынғы күзетшінің үйі. Ал Далмуир орта мектебі 1971 жылы жабылып, Клайдбанк орта мектебі жалпы білім беретін мектепке айналды. Бұл ғимараттар қазір Далмуир қоғамдық орталығы болып табылады.
Кино
Далмуирдің жалғыз арнайы салынған кинотеатры, Думбартон жолындағы "Регал" кинотеатры, 1916 жылы "Далмуир кино үйі" иелерімен ашылды. Алғашқыда ол тек нұсқаусыз фильмдерді көрсетті және 1966 жылы жабылды.
Далмуир саябағы
1906 жылы ашылған және бастапқыда Овертун паркі деп аталған бұл саябақ, гольф алаңы, боулинг алаңы, теннис корты және балалар ойын алаңдары бар көгалдандырылған және ашық кеңістіктен тұрады. Саябақтың негізгі кіреберістері Маунтблоу және Овертун жолдарында орналасқан, ал бастапқыда Бэрдмор үйлері мен Далмуир ауылына жақын Коллинз Миллге баратын теміржол өткелі болған. 1907 жылы оның орнына жер асты туннелі салынды, ол 1908 жылы саябақ құрамына енген Далмуир үйінің жеріне қол жеткізуге мүмкіндік берді. Саябақ 2013 жылы жаңартылды. Овертун жолындағы Далмуир саябағының солтүстік жағында қалалық гольф алаңы орналасқан. Бұл 18 лункадан тұратын, 5349 метрлік, 68 парлы алаң. Далмуир Парк боулинг клубы Овертун жолындағы саябақта орналасқан. Стивенсон көшесінде 1883 жылы құрылған Далмуир боулинг клубы тағы бір боулинг клубы болып табылады.
Далмуир алаңы
Далмуир алаңы – 1970 жылдардың соңында Свиндон мен Данн көшелері арасындағы Дамбартон жолындағы Беардмор үйлерінің бұзылуынан кейін пайда болған ашық кеңістік. Бұл сауда және қоғамдық қызметтердің орталығы, сонымен қатар көлік түйіні қызметін атқарады. Алаңның төңірегінде негізгі сауда дүкендері, қоғамдық кафе және қалалық кітапхана орналасқан. 2017 жылы алаңды жаңғырту жұмыстары басталды, оның аясында ойын алаңы, көгалдандыру, жергілікті мәдени ақпарат, отыруға арналған орындар, жарықтандыру және көрсеткіштер қосылды.
Қоғамдық үйлер
Бұл аймақта бес паб бар: Маунтблоу Бар, Макинтош Бар (Macs), Ат және Барж, Кэбин Инн және Парк Бар. Олардың бәрі Думбартон жолы бойында орналасқан. Скотт көшесіндегі Маунтблоу бары 1900 жылдардың басында ашылған және жақында 2019 жылы жаңартылған. Макинтош Бар (Macs) бастапқыда 20-ғасырдың басында Френш Роудтың қарсысындағы үйлердің бірінде орналасқан және 1980 жылдардың басында Суиндон Стритке көшірілген. Horse and Barge, бұрын O'Kanes және Ace of Spades деп аталған, Далмуирдегі ең үлкен паб. "Дроп Инн" пабы да жақында жаңартылды. 1920 жылдары ашылған Park Bar Клайдбанкке жасалған бомбалау шабуылында қиратылды, және уақытша шара ретінде 1941 жылы Думбартон жолындағы қазіргі орнына көшірілді. 1980 жылдардың басында ашылған Пепперминт Парк Данн көшесіндегі Далмуир Кооптың үстіндегі түнгі клуб болды. Түнгі клуб 1990 жылдардың ортасында жабылды және жоғарғы қабаты сол кезден бері бос тұр.
Тарих
Бұл аймақ Рим империясының ең солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Батысқа қарай, Ескі Килпатрикте және солтүстікке қарай Дунтохерде Антонин қабырғасының бекіністері 142 жылдан 162 жылға дейін, тасталғанға дейін сақталды. 208 жылдан бастап бірнеше жылға созылған қысқа мерзімді қайта басып алу болды. 1281 жылы жер алғаш рет "Далмуир немесе Далмор жерінің жарғылық тізімінде" Левенэкс графы Малкольмның стюарды Уолтер Спреулге тиесілі деп тіркелді. 13-ғасырдан 19-ғасырдың басына дейін жер Спреулл отбасының меншігінде болды. 1750 жылдары бұл аймақ Дамур немесе Дальмар деп, ал 1768 жылы Дальмур Бернфут деп аталды. 18-ғасырда аймақ көбінесе егістік жер болып табылды, 266 қой жаюға жарамды, бөлінбеген жайылым болды, Дунточер Бёрнның жанындағы шағын сарай "Даллмуир үйі" деп аталды. Дунточер диірменінің, Файфли диірменінің және Маунтблоу жерлерінің иесі Уильям Данн 1828 жылы Далмюр жерлерін сатып алды. Бастапқы Даллмуир үйі мен иелігінен басқа, солтүстікке қарай Аушентошан және Маунтблоу иеліктері орналасқан. Аушентошан иелігі 1612 жылға дейін Джеймс Гамильтон, Аберкорн графының меншігінде болды. 17-ғасырда салынған Аухинтошан үйі 1941 жылдың наурыз айында Клайдбанкке жасалған бомбалау шабуылында қирады. Соңғы тұрғындардың бірі – Джон Браун & Co компаниясының басқарушы директоры сэр Томас Белл болды. Бастапқыда 24 акр Аушентошан иелігінің бөлігі болған Маунтблоу иелігі 1767 жылы құрылды және Маунтблоу үйін темекі саудагері Роберт Дональд салған. Үй де 1941 жылдың наурыз айында Клайдбанкке жасалған бомбалау шабуылында қирады.
Далмуир Глен
Алғашқы индустрияландыру 1747 жылы Эдвард Коллинз ашқан қағаз фабрикасы болды. Ол 1784 жылдың қаңтарында қайтыс болды. Думбартон жолы бойындағы диірмендер маңында жұмысшыларға арналған сабанмен жабылған, әктелген тас үйлер пайда болды, осылайша Далмуир ауылы құрылды. 1890 жылы Далмуир ауылын Клайдбанкке қосу туралы ұсыныс қабылданбады, бірақ 1906 жылы қабылданды. Бұл жерді Уильям Данн сатып алды, ал 1908 жылы Клайдбанк қалалық кеңесі осы аумақты Овертун паркіне қосты. Ғимарат 1929 жылы бұзылды.
Далмуир жағалауы
Далмуир Шор, екінші елді мекен және өз алдына ауыл ретінде қалыптасқан, 1800 жылы Лорд Дундастың әкесі, Дундональд графының бақылауымен бұрыннан бар кемежайда сода зауыты құрылуының нәтижесінде өсті. Сода зауыты аптасына 30 тонна күкірт қышқылы, сондай-ақ хлорлы әк және витриол майы өндірді, онда 100-ге жуық адам, барлығы ер адамдар, күн сайын екі 12 сағаттық сменада жұмыс істеді, аптасына 11 шиллинг табыс тапты. Ол Клайдқа қараған қараңғы, төменгі ғимараттар қатарымен көзге жағымсыз көрініс тудырды. Ауыл 1859 жылы жабылды. Клайд Навигациялық Тресі 1858 жылғы Клайд Навигациялық заңының нәтижесінде өзенді тереңдету және күтіп-ұстау үшін жауапкер болды. 1860 жыл шамасында Трест Далмуир Шордағы ескі кемежайды кеңейтіп, айналасындағы 8 акр жерді өздерінің тереңдету жабдықтарын күтіп-ұстау үшін шеберханалар салуға дамытты. Шаңырақтағы жұмыс істегендердің саны ең жоғары шақта 13 000 адамды құрады, нәтижесінде Думбартон жолы бойында тұрғын үйлердің қарқынды түрде кеңеюіне әкелді. Соғыстан кейінгі экономикалық төмендеу фирмаға ауыр соққы берді, және кеме жасау зауыты 1930 жылы жабылуға мәжбүр болды. 1939 жылы учаскенің бір бөлігі және кейбір қолданыстағы ғимараттар ROF Dalmuir құрамына енді, ал бір бөлігі Бас Пошта мекемесі кабель тарту кемелері үшін пайдаланды. 1957 жылы учаске Бэбкок & Уилкокс компаниясына сатылды және 1969 жылға дейін олардың меншігінде болды. 1970 жылдары бұл жер Клайдбанк өнеркәсіптік аймағына айналдырылды, ал соңғы жылдары Алтын юбилей ауруханасы мен Бирдмор қонақ үйі орналасқан.
Овертун саябағы
Далмуир Глендегі ескі Коллинз қағаз фабрикасы қоғамдық саябаққа айналдырылды, биік бөгет үйректерге арналған көлге айналдырылып, жоғарғы бөлімдері парктің гүл бақтарын құрады. Ол 1906 жылы жергілікті кәсіпкер және қайырымдылық жасаушы Лорд Овертунның құрметіне Овертун паркі деп аталды, ол Уильям Данннің ұрпағы В. П. Макиндоудан жерді сатып алуға қажетті 5000 фунт стерлинг сыйлаған еді (осыған ұқсас қайырымдылықты оның туған жері Ратгерглендегі сол аттас саябаққа да жасаған).