Кіріспе
Жылан туысы Dasypeltis – жылан тұқымдасының бір туысы. Бұл, жұмыртқамен ғана қоректенуге бейімделген жыландардың белгілі екі таксономиялық тобының бірі (екіншісі – Elachistodon туысы). Dasypeltis улы емес және Африка құрлығының ішінде, көбінесе орманды және ағаш өсетін жерлерде кездеседі, мұндай жерлерде көптеген құс түрлері де мекендейді.
Dasypeltis is a genus of colubrid snakes. It is one of only two taxonomic groups of snakes known to have adapted to feed exclusively on eggs (the other being the genus Elachistodon). Dasypeltis are non venomous and found throughout the continent of Africa, primarily in forested or wooded habitats that are also home to numerous species of birds.
Этимология
Ганси деген атау американдық герпетолог Карл Гансқа (1923–2009) арналған.
Сипаттама
Dasypeltis туысына жататын түрлер өрнек пен түсте әртүрлілік көрсетеді, қоңыр және жасыл түстердің қоспаларынан бастап, толығымен қара түске дейін. Нақты бір жердегі жекелеген өкілдер ұқсас түс және өрнектерге ие болады. Олардың мөлшері де кең ауқымды, жалпы ұзындығы (құйрығын қоса есептегенде) әртүрлі болады.
Мінез-құлық
Dasypeltis түрлері көбінесе жүйкелі болады, және қорқынышқа ұшырағанда, олар "шашақтау" деп аталатын әрекетті жасайды, онда қабыршақтарын жылдам үйкеп, сызықтағандай естілетін дыбыс шығарады, ол әлсіз сызылуға ұқсайды. Олар епті өрмелеушілер және жұмыртқаның шірігенін немесе жеуге ыңғайлы болу үшін тым көп дамығанын анықтау үшін күшті иіс сезу қабілетіне ие. Бастарынан әлдеқайда үлкен жұмыртқаларды жеу үшін олардың жақтары мен мойындары өте икемді, тістері жоқ, бірақ омыртқаларының ішкі жиегінде жұмыртқа қабықтарын сындыруға көмектесетін сүйекті өскіндер бар. Жұмыртқаны жеу процесінде олар аузымен орап, жұмыртқаны жұтқыншаққа тартып, содан кейін бұлшықеттерін иіп, жұмыртқаны омыртқаларындағы сүйекті өскіндерге итеріп, осылайша жұмыртқаның ішіне құлауына себеп болады. Содан кейін жылан жұмыртқаның ішіндегі барлық сұйықтықты сақтап алып, толықтай ұсатылған жұмыртқа қабығын қайтадан құсып шығарады. Олар өте тиімді және жұмыртқаның ішіндегінің аз бөлігін ғана ысыраптайды.
Галерея
Таулық жұмыртқа жейтін жыланның, Dasypeltis atra, бөдене жұмыртқасын жеу тізбегі: жұмыртқаны ұстау, жұмыртқаны жұту, жұмыртқаны сындырып ішін жеу, қабығын қайтару.
Тұтқында
Dasypeltis түрлері экзотикалық үй жануарлары саудасында кеңінен қол жетімді, бірақ олардың ерекше тамақтану қажеттіліктеріне байланысты оларды тұтқында ұстау қиынға соғуы мүмкін. Жұмыртқа жейтін жыландардың көпшілігі әдеттегі тауық жұмыртқаларын жеуге жеткілікті үлкеймейді, сондықтан оларға кішкентайрақ жұмыртқалар ұсыну керек, мысалы, қарға немесе бөдене жұмыртқалары. Тамақтың сенімді көзі табылып, қамтамасыз етілгеннен кейін, Dasypeltis түрлерін ұстау оңай және төзімді. Тұтқында көбейтуге қатысты мәліметтер жоқтың орнына, нарықтағы барлық жеке даналар табиғаттан ауланған. Көптеген иелері өздерінің Dasypeltis жыландарын күшпен тамақтандыруға мәжбүр болған, себебі жануар тамақ жемейтіндей көрінеді. Алайда, зерттеулер көрсеткендей, ірі жыландар сияқты, бұл жыландар да мол тамақтанғаннан кейін ұзақ уақыт (айлар бойы) тамақтанбай қалуы мүмкін. Егер жылан қалыпты мінез-құлық танытып, денсаулығына қатысты ешқандай мәселе байқалмаса, күшпен тамақтандыруға болмайды. Егер жылан тамақтан бас тартса, ай сайын жұмыртқа ұсыну жеткілікті. Егер жылан тамақ ішпесе де, су ішіп, белсенді болып, терісін жаңартса, күшпен тамақтандырудың қажеті жоқ.