Оңтүстік Африкалық Рагби Ойыншысы Пол Йоханнес Рус

Кіріспе

Оңтүстік Африкалық регбиші Пол Йоханнес Рус (30 қазан 1880 – 22 қыркүйек 1948) (сонымен қатар Ом Полла деп те белгілі – африкаанс тілінде "Шырақты Пол" деген мағынаны береді, "Полла" – Пол есімінің лақап аты) – Оңтүстік Африканың Спрингбок регби одағының алғашқы капитандығын алғандардың бірі және 1906 жылы Ұлыбританияға жасалған алғашқы Оңтүстік Африка регби командасын басқарды. Рус 1880 жылғы 30 қазанда Оңтүстік Африканың Стелленбош қаласының жанында дүниеге келді және білімін сол жерде аяқтады. Діңгелі христиан болған Рус, танымал регби ойыншысы болды және оның командаластары оны 1906 жылғы турның капитаны етіп таңдады. Тур барысында ол бұл жорықты Екінші Бур соғысынан кейін отандастары мен британдықтар арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға бағытталған күш-жігер ретінде қарастырды.

Регби мансабы

Рустың регбидегі алғашқы ойындары Виктория колледжінде болды, онда ол 1897 жылы үшінші командада ойнады және 1899 жылға дейін командалар арқылы өтіп, бірінші команданың көрнекті мүшесі болды. Аймақта бірінші лига командасы болмағандықтан, ол 1900 жылы «Villagers» клубына қосылды, ал 1901 жылы Стелленбош университетінің құрамына қайта оралды. Бұл 1904 жылғы Керри кубогында Батыс провинция командасы үшін ойнаудан бас тартуына әкелді, себебі бұл оған жексенбі күні саяхаттау қажеттігін білдіретін еді. Батыс провинциясының капитаны Рустың сабақ оқитын Стелленбош университетінің профессорына ойнауға көндіру үшін хат жазды. Бірінші халықаралық матчына дейін Рус 1903 жылы Батыс провинциясынан Британ аралдарының турнесіне қатысты; ойын Ньюлендсте 3–3 есебімен тең аяқталды. Батыс провинциясы үшін өнер көрсеткеннен кейін Рус 1903 жылы Оңтүстік Африка ұлттық құрамасының Британ аралдарына қарсы соңғы сынақ матчына қатысуға шақырылды. Алғашқы екі сынақ матчы тең аяқталды, ал оңтүстік африкалықтар жеңіске жеткенде, олар британдық командаға қарсы алғашқы серияны жеңіп алды. 1906 жылы Рус Оңтүстік Африканың алғашқы шетелдік турнесіне қатысқан команданың құрамында болды. Команданың көп бөлігі жақында Керри кубогын жеңіп алған Батыс провинциясының ойыншыларынан құралған. Рус команданың құрамында болуы сөзсіз деп есептелгендіктен, матчқа сынақтан өтпеген жалғыз ойыншы болды және қалған ойыншылар оны команда капитаны етіп сайлады. Команданың алғашқы халықаралық матчы Шотландияға қарсы болды, бұл матч 30 000 көрерменнің алдында өтті. Рус Оксфорд университетімен болған ойында жақын сүйегіне жарақат алғаннан кейін ойынға қатыса алмады, ал капитандық Пэдди Кэролинге берілді; матч Оңтүстік Африканың алғашқы жеңілісімен аяқталды, Шотландия екінші таймда екі рет ұтып алды. «Спрингбокс» командасы келесі ойында жеңіске жетіп, Солтүстік Шотландияға қарсы ойнады, содан кейін Ирландиямен кездесу үшін Белфастқа сапарлады. Рус команданы Балморал шоу-саласына жетектеді. Бірінші таймнан кейін «Рус» командасы 3–12 есебімен алда тұрды, бірақ Ирландия есепті 12–12 теңестірді, ал қанаттан жасалған әрекет ойынды оңтүстік африкалықтардың пайдасына шешті. Уэльске қарсы матч турнедегі ең күтілетін матч болды. Уэльс 1905 жылы «Үштік тәжді» жеңгеннен кейін және «Ғасыр ойынында» «Барлық қараларға» жеңіске жеткеннен кейін әлемнің ең үздік командасы деп жарияланды. Турне барысында оңтүстік африкалықтарға қарсы жақын тартыс өткізген Гламорган командасының құрамында 12 халықаралық ойыншы болды, ал уэльстіктер кек алуға құштар болды. Осыған қарамастан, Рус Уэльсте танымал болды және оның терең әсерлі дауысы мен «айқын голландтық акцентімен» ол турне бойы шіркеу жиналыстарында сөйледі; Рус Ньюпорттың капитаны Чарли Притчардтан сұрады, оңтүстік африкалықтардан жеңіл болған Ньюпорттың алдыңғы қатарлары қалай көп рет допты ұрлап алды. Притчард пен Рус ашық түрде талқылады, Уэльс командасы атақты Жаңа Зеландиялық командасына қарсы қолданған тактиканы, ал оңтүстік африкалықтар келесі күні кеткенде Рус Поезд станциясында Притчардтың қолын беріп, оған алғыс айтты. Бұл аян Уэльс баспасөзіне жеткенде, даулы мәселеге айналды. Уэльске қарсы матч 1906 жылдың 1 желтоқсанына белгіленді және Суонсидегі Сент-Хеленс-Граундта өтті. Уэльс күшті команданы таңдады, қанаттарда Тедди Морган мен Джонни Уильямс болды, ал капитандық үш тоқсандық Гвин Николз басқарды, ол Уэльсті жетектеу үшін зейнеткерліктен шықты. Рус ойынды жарақат алған иығын қорғау үшін қатты таңғышпен бастады, ал оның командасының бірнеше мүшесі ағылшын қысынан туындаған жөтел мен тамақ ауыруынан зардап шекті. Оңтүстік Африка үш рет жауапсыз ұтып, 11–0 есебімен жеңіске жетті. Финалда Оңтүстік Африканың жанкүйерлері, уэльстік жанкүйерлердің көмегімен алаңға шығып, Русты алаңнан көтеріп әкетті. Кейінірек Рус «жеңілген қарсыластарының жақтастарымен жеңіске жетуді өмірінің ең үлкен құрметі деп санайды» деді. Бір аптадан кейін Оңтүстік Африка командасы Англиямен «Кристалл Палас» стадионында кездесті және Рус үшінші рет халықаралық қарсыластарға қарсы командасын жетектеуге жете білді. Матчтың жағдайы нашар болды; алаң батпаққа ұқсады және ойын басталғанға дейін жарты сағат бұрын басталган жаңбыр бүкіл ойын бойы жалғасты. 20 минуттан кейін допты ұстап тұру өте қиын болды және екі команданың да қорғаушылары ойын барысында бір-бірімен тиімді түрде қарым-қатынас жасай алмады. Турның соңында Франциямен кездесу жоспарланғанымен, ойын ресми түрде танылмады, ал Англиямен болған матч Рус үшін соңғы халықаралық ойын болды, ол төрт ойын ойнап, үшеуін жеңіп, біреуін тең аяқтады. Турнесінің соңына жақындаған Оңтүстік Африка командасы матчтарды қайтадан бақылауға алды, Ланкаширді тартысты жеңіп, бірақ Камберленд, Саррей және Корнуоллға қарсы шешуші жеңіске жетті. Содан кейін команда турнесінің британдық бөлігінің соңғы үш матчы үшін Уэльске оралды. Өздерінің әсерлі формаларын сақтап, Оңтүстік Африка Мономмутшир командасын жеңіп, содан кейін Рус командасын Лланеллиге қарсы жеңіске жетектеді. Францияға кетіп бұрынғы соңғы матч Кардиффке қарсы болды, оның капитаны Перси Буш болды. Кардифф ойыншыларының бірнешесі турне барысында командалар кездескенде Уэльстің құрамында болды, ал Кардифф құрамында Уэльс жеңілісіне көп кінә тартқан Гвин Николз болды. Кардифф Армс Паркіндегі жағдай Англиямен болған ойыннан нашар болды, ал Рус лотереяны ұтырғаннан кейін уэльстіктер ауа райынан пайдаланып, допты оңтүстік африкалықтардың артында ұстап, допты ұстаудың орнына итеруді жөн көрді. Серияның соңғы матчы Франция XV-ке қарсы болды және 1907 жылдың 3 қаңтарында Париждің Парк де Пренс стадионында, Кардиффтен жеңіліске ұшырағаннан екі күн өткен соң өтті. Жағдайды сарқып қалдырған жеңілістен кейін Пол Рус командасы француздық команданы 55–6 есебімен жеңді.

Roos earliest recorded games of rugby were for Victoria College, for whom he played in the third team in 1897, progressing through the squads until by 1899 he was a prominent member of the first team. With no first class team in the area, he joined the Villagers in 1900, before returning to the Stellenbosch University side in 1901. This led to Roos refusing to play for the Western Province team in the Currie Cup of 1904 as it would mean he would need to travel on a Sunday. The Western Province captain wrote to a professor at Stellenbosch University, where Roos lectured, to convince Roos to play. Before his first international match Roos faced the 1903 touring British Isles while representing Western Province; the game ending in a 3–3 draw at Newlands. After his performance for Western Province, Roos was selected to represent the South African national team in 1903 in the final Test against the British Isles. The first two Test matches had both ended in draws, and when the South Africans won, they took their first series against a British team. In 1906 Roos was part of the first overseas touring South African team. The bulk of the team was made up of Western Province players, who had recently won the Currie Cup. Roos, who was the only player not to have undertaken a trial for the match as he was seen as a certainty for the team, was elected by the rest of the players to be the team captain. The first international encounter for the team was against Scotland, played in front of a record crowd of 30,000. Roos was forced to miss the game after he injured his collarbone in the encounter with Oxford University, and the captaincy was handed over to Paddy Carolin; the match ended in the first defeat for the South African's with Scotland scoring two tries in the second half. The Springboks were back on winning form the very next game against the North of Scotland, then travelled to Belfast to face Ireland. Roos lead his team out at the Balmoral Showgrounds. After the first half, Roos men were leading 3–12, but Ireland levelled the scores to 12–12 before a try from the wing settled the game in the South Africans' favour. The game against Wales was the most anticipated of the tour. Wales had been unofficially crowned the World's best team after a Triple Crown winning season in 1905 and a win over the All Blacks in the 'Game of the Century'. The Glamorgan team that had run the South Africans close earlier in the tour had contained twelve internationals, and the Welsh were keen for revenge. Despite this, Roos was a popular figure in Wales, and with his deep impressive voice and "pronounced Dutch accent", he had spoken at church meetings throughout the tour; Roos asked Charlie Pritchard, the Newport skipper, how the Newport forwards, who were lighter than the South Africans, had stolen the ball away so many times in the scrums. The tactic, which the Welsh team had used to counter the famous New Zealand scrum, was discussed with great openness between Pritchard and Roos, and when the South Africans left the next day Roos shook Pritchard's hand at the train station and thanked him. This revelation became a controversial talking point when the Welsh press heard of it. The match against Wales was set for 1 December 1906, and was played at St. Helen's Ground in Swansea. Wales selected a strong team, with Teddy Morgan and Johnnie Williams on the wings, and captained by talismanic three quarter Gwyn Nicholls, who had come out of retirement to lead the Welsh. Roos started the match with heavy strapping to protect an injured shoulder, and several of his team were suffering from coughs and sore throats brought on by the British winter weather. South Africa scored three tries without reply, dominating the game 11–0. At the final whistle the South African supporters, assisted by Welsh fans, rushed onto the pitch and carried Roos from the field. Roos later stated that 'he considered it to be the greatest honour of his life to be borne triumphant from the ground by supporters of his beaten opponents'. A week later the South Africans faced England at Crystal Palace and Roos was fit enough to lead his team out against international opposition for the third time. Conditions for the match were poor; the pitch resembled a morass and a drizzle that began half an hour before the kick off continued throughout the game. After 20 minutes the ball was extremely difficult to handle and the backs from both teams found themselves unable to interact in the game with any real purpose. Although a match against France was planned at the end of the tour, the game was not officially recognised, and the England encounter was Roos' final international game, ending with a record of played four, won three, drawn one. As the tour headed towards its end, the South African's took control of the matches once again, beating Lancashire narrowly, but with decisive wins over Cumberland, Surrey and Cornwall. The team then returned to Wales for the last three games of the British leg of their tour. Continuing their impressive form, South Africa beat a Monmouthshire team and then Roos lead his team in a victory over Llanelli. The final game, before leaving for France, was against Cardiff, captained by Percy Bush. Several of the Cardiff players had represented Wales when the teams had met earlier in the tour, and amongst the Cardiff squad was Gwyn Nicholls, who had received much of the blame for the Welsh defeat. The conditions at the Cardiff Arms Park were worse than the England game, and after Roos lost the toss, the Welsh took advantage of the weather, using the wind to keep the ball behind the South Africans and choosing to dribble rather than handle the ball. The final match of the series was against a France XV, and was played at the Parc des Princes in Paris on 3 January 1907, just two days after the Cardiff defeat. Despite coming from a bad defeat played in sapping conditions, Paul Roos' team beat the French side 55–6.

Спрингбокстар

Бұл тур кезінде Оңтүстік Африка ұлттық регби құрамасының «Спрингбокс» деген лақап аты алғаш рет пайда болды. Кездейсоқ жиналған отырыста тур менеджері Сесил Карден, вице-капитан Каролин және Пол Рус британдық баспасөздің өздері лақап ат ойлап табуына бөгет жасайтын мақсатта «Спрингбок» лақап атын ойлап тапты. Ол 1948 жылдың 22 қыркүйегінде қайтыс болды.