Кіріспе

Тон Пентре – Уэльстегі Ронда аңғарындағы Ронда Синон Таф округінің ауданындағы ауыл. Тарихи тұрғыдан Гламорганның бір бөлігі болған Тон Пентре – бұрынғы өнеркәсіптік көмір өндіруші ауыл, қазір Пентре қауымының бір бөлігі. Ескі Истрадифодуг ауданы Тон Пентредегі шіркеудің құрметіне аталған. Тон Пентре, әсіресе, 1924 жылғы оқиғасымен танымал, сол кезде Йорк герцогы (кейіннен Ұлыбританияның VI Георгий патшасы) кәсіби одақ жетекшісі Фрэнк Ходжеспен гольф ойнаған еді.

Ерте және өнеркәсіптік тарихы

Тон Пентредегі ең ерте тіркелген қоныстардың бірі – Майнди лагерінде орналасқан темір дәуіріне жататын бекініс. Бастапқыда қола дәуірінен қалған деп есептелгенмен, лагерь периметрі ішінде қола дәуіріне тән обадан табылған заттарға байланысты қате анықталған. Тон Пентре қазір тұрған жері бұрын платформалы үйлер немесе хафодилер шоғыры болған – жаз айларында ғана пайдаланылатын шағын шаруашылық құрылыстары. Кейіннен бұл жерге "Y Ton" ("шалғын") деп аталған шаруашылық және бірнеше коттедждер салынды. Жердің иесі – қатыспайтын жер иесі Кроушей Бейли болды. Бұл аймақты жақын орналасқан Тонипандиден ажырату үшін оны Тон Пентре деп атады. 19 ғасырдың ортасында терең шахталарда антрацит көмірін өндіруге мүмкіндік туғанда, Ронда аңғарында көптеген шахталар ашылды, соның бірі Тон Пентредегі Майнди шахтасы болды. Аймақтағы негізгі жұмыс берушілер болған жеке шахталар, аңғар төңірегінде пайда болған жеке "ауылдардың" ортасында тұрды. Кен өндірісінің қарыштап дамыған кезеңінде Тон Пентреде бірнеше мың адам тұрды, олар бүкіл аңғарды жабатын тығыз салынған қабатты үйлерде өмір сүрді.

Дэвид Дэвис және оның соңғы жартысы

Аймақтағы ең ірі кеніш, Майнди кеніші, 1864 жылы Дэвид Дэвис & Партнерс алғашқы шахтасын қазғанда Тон Пентреде салынды. Дэвис Ронда-Фаурда жерді жалға алып, 15 ай бойы пайдалы қабатты іздеді. Ақыры ақшасы бітіп, жұмысшыларын жинап, соңғы жалақыларын берді. Ол қалтасына қолын салып, бір жарты тәжін шығарып, "Міне, менде барлығы осы ғана" деді. Көрершілердің бірі: "Бізге де соны беріңіз" деді, ал Дэвис импульсивті түрде соңғы монетасын көпшілікке лақтырып жіберді. Бұл әрекетке қызыққан жұмысшылар, жалақысыз жұмыс істеуге келісті. Жеті күн қазғаннан кейін, "көрнекті сапалы бу көмірінің үлкен қабаты" табылған еді. 1866 жылы жаңа Алты Фут қабаты ашылғанда кеніш жабылуға жақын болды. Бұл көмір өндірісін 1948 жылға дейін сақтап тұрды, ол кезде кеніштегі кен қазу тоқтатылды, бірақ ол басқа кеніштер үшін желдету шахтасы ретінде ашық қалды.

Қазіргі күн Ton Pentre

Ауылдың өзі көмір өнеркәсібінің тоқтатылуынан бері, аймақпен байланысты сауда және өнеркәсіпте айқын төмендеу байқалды. Бұл, сондай-ақ, аймақты қамқын қылған әлеуметтік қиындықтардың туындауына да себеп болды, нәтижесінде Оңтүстік Уэльс аңғарларында жоғары жұмыссыздық деңгейі сақталып тұр. Дегенмен, жақында жүргізіліп жатқан жаңару шаралары аймақтың жағдайын жақсартуда. М4 дәлізінің ықпалы және Кардиффтегі экономикалық өркендеу Ронда аңғарларын Кардифф және Суонси аймақтарына жұмысқа барып-келушілердің аймағына айналдыруда.

Белгілі ғимараттар мен құрылыстар

Тон Пентре жұмысшыларының залы мен институты – ІІ санаттағы ғимарат, бұрын кеншілер институты болған, бірақ қазір «Феникс» деп аталатын кинотеатр. Алғашқы ғимарат 1895 жылы Черч-роудтағы Кроушей Бейлидің кеңсесінің жанында салынған. Институт Майнди және Шығыс шахталарынан түскен жарналар есебінен салынды, ал бастапқыда институт екі шахтаның да атын алған. Ғимарат кітапхана, жаңалықтар залы, тамақтану залы және комитет залы, сондай-ақ басқа да қосымша бөлмелерден тұрды. 1904 жылы архитектор Джейкоб Холл жобалаған театр залы институтқа қосылды. 1908 жылы зал жеке компанияға үнсіз фильмдер көрсету үшін жалға берілді. 1931 жылы зал дыбысты фильмдер көрсетуге бейімделді және 1971 жылға дейін кинотеатр ретінде жұмыс істеді, содан кейін бинго залы болды. 1989 жылы жабылып, 1991 жылы «Феникс» ретінде қайта ашылғанға дейін екі жыл бойы пайдаланылмады. Прайс көшесіндегі Бетеста шіркеуі – 1877 жылы салынған, ал 1906 жылы қайта салынған және кеңейтілген конгрегациялық шіркеу. Бұл ғимаратта бір кезде 1000-нан астам адам отыруға болатын, бірақ 1988 жылы қауымдастықтың саны 11 адамға дейін азайды. Қазіргі уақытта шіркеу қалпына келтірілуде. Сент-Дэвид шіркеуінің, қазір Уэльс шіркеуінің іргетасы 1880 жылы қаланды.

Көлік байланыстары

Ауылға Тон Пентре теміржол станциясы қызмет етеді, ол бастапқыда Тафф Вейл темір жолының бір бөлігі болған, қазір Ронда желісінде орналасқан және ауылды Кардифф қаласына байланыстырады.