Кіріспе

Ганешаға табынатын индуизмнің бағыты – Ганапатия. Ганапатия – Ганешаға (Ганапати деп те аталады) Сагуна Браман ретінде табынатын индуизмнің бағыты.

Нанымдар

Ғанешаға табыну басқа да құдайларға табынумен үйлесімді деп есептеледі. Индуизмнің барлық бағыттары дұғаларын, маңызды істерін және діни рәсімдерін Ғанешаның бастама беруші ретіндегі рөліне байланысты Ғанешаны шақырудан бастайды. Бірақ көптеген индуистік бағыттар Ғанешаға құлшылық көрсетсе де, Ганапатия бағыты одан да әрі барып, Ғанешаны жоғарғы мәңгілік деп жариялайды. Ганапатия – Шиваға бағытталған шаивизм, Шактиге бағытталған шактизм, Вишнуға бағытталған вайшнавизм және Сурьяға бағытталған саурамен қатар, белгілі бір құдайға назар аударатын бес негізгі индуистік бағыттың бірі. Ганапатия басқа төрт бағыттан кіші болғанымен, оның да әсері зор. Адвайта философиясын ұстанатын және Шанкарачарья тарапынан кеңінен таратылған «бес түрге табыну» (pañcāyatana pūjā) жүйесін қолданатын смартизм бағыты да бар. Бұл жүйеде бес құдай – Ғанеша, Вишну, Шива, Деви және Сурья бір Ниргуна Брахманның бес тең формасы ретінде қарастырылады.

Тарих

Ганапати кем дегенде V ғасырдан бері шивизмнің бір бөлігі ретінде құлшылыққа ие болған. VI-IX ғасырлар аралығында Ганапатья сектасы қалыптаса бастады деп есептеледі: Анандигиридің «Шанкара дигвиджаясы» (Ади Шанкараның өмірі) еңбектерінде алты секта туралы айтылған. Ол Х ғасырда өркендеп, Ганешаға арналған храмдар салынды, олардың ең ірісі – Тамил Надудағы Тиручирапалли тас қамалындағы Уччи Пиллаяр Коил (Мың бағандар залы). Осы сектада Ганеша Жоғарғы Құдай (Пара-Брахман) ретінде құлшылыққа ие. Бұл индуизмнің басты құдайы болғандықтан, ол әдетте Шиваға арналған «Парамешвара» (Жоғарғы Құдай) атауымен белгілі.

Морайя Госави

Кейіннен бұл сектаны Мория Госави танымал етті. Бір дерекке сәйкес, ол адам қолымен жасалмаған Ганапати мүсінін тауып, 14 ғасырда Пуна қаласының жанында Морагао ғибадатханасын салған. Тағы бір дерек бойынша, ол Моргаун қасиетті орнында Ганапатидің көріністерін көрген және 1651 жылы Шыңғысвадтағы туған жеріндегі Ганеша ғибадатханасында тірідей жерленген (джиева самадхи). Одан кейін Ганапатия сектасы 17-19 ғасырларда Үндістанның оңтүстік-батысындағы Махараштрада, Синчвадқа ортақтасып, кеңінен танымал болды. Оның орталығы бүгінге дейін Маратхи тілінде сөйлейтін Махараштрадағы индуистер арасында және Оңтүстік Үндістанның басқа аймақтарында да маңызды. Адепттер жыл сайын Чинчвад пен Морагао арасында қажылық сапар жасап тұрады. Сектаның белгілеріне маңдайдағы қызыл шеңбер немесе иықтағы пілдің беті мен тісінің іздері жатады.