Кіріспе
Папа Пий XII-нің Апостольдық конституциясы Munificentissimus Deus (Ең жомарт Құдай) – Папа Пий XII жазған апостольдық конституция. Ол Қасиетті Мариямның Көкке көтерілуі догмасын ex cathedra анықтайды. Бірінші Ватикан кеңесінде (1869–1870) паптың қатесіздігі туралы ресми шешім қабылданғаннан бері бұл алғашқы ex cathedra қатесіз мәлімдеме болды. 1854 жылы Папа Пий IX Қасиетті Мариямның Таза ұғымы туралы Ineffabilis Deus деген қатесіз мәлімдеме жасады, ол осы догманың негізі болды. Жарлық 1950 жылғы 1 қарашада жарияланды.
Munificentissimus Deus (The most bountiful God) is the name of an apostolic constitution written by Pope Pius XII. It defines ex cathedra the dogma of the Assumption of the Blessed Virgin Mary. It was the first ex cathedra infallible statement since the official ruling on papal infallibility was made at the First Vatican Council (1869–1870). In 1854 Pope Pius IX made an infallible statement with Ineffabilis Deus on the Immaculate Conception of the Virgin Mary, which was a basis for this dogma. The decree was promulgated on 1 November 1950.
Тарихи негіздер
Папа Пий XII-нің барлық католик епископтарына жолданған Deiparae Virginis Mariae (1 мамыр 1946) энциклопедиясында бұрынғы уақыттан бері кардиналдардан, патриархтардан, архиепископтардан, епископтардан, дін қызметкерлерінен, екі жынысты дін қызметкерлерінен, қауымдастықтардан, университеттерден және көптеген жеке тұлғалардан Мәриямның денесімен бірге жұмаққа көтерілуінің сенім догмасы ретінде анықталып, жариялануы туралы көптеген өтініштер келіп түскенін мәлімдеді. Бұл туралы Ватикан кеңесінде (1869–1870) шамамен екі жүз әке де ынталы түрде сұраған. Мәселе Мәриямның көтерілуіне сенуде емес, оның догма ретінде бекітілуінде болды. 1950 жылдың тамызына дейін 1191 епископ жауап берді. Munificentissimus Deus құжатта осы замандағы епископтардың кең қолдауы және "демеушілік білдіргендердің көптігі" туралы баяндалған. 1950 жылы догмалық тойға қатысқан епископтардың есімдері Әулие Петр базиликасының кіреберісінде тізімделген.
Католиктік нанымдарды қайта қарау
Католик христиан дәстүріндегі осы сенімнің тарихын зерделеуде Папа Пий XII: "қасиетті Әкелер мен Шіркеу ғибраткерлері осы фактіден нұр алудан ешқашан жалыққан емес" деп жазады. "Munificentissimus Deus" кітабы католик литургиясының тарихын және "Бақытты Мариямның ұйықтауы немесе Көкке көтерілу мерекесі туралы" көптеген литургиялық кітаптарды қарастырады. "Munificentissimus Deus" сонымен қатар бұрынғы папалар мен епископтардың, сондай-ақ Иоанн Дамаскилік, Франциск де Саль, Роберт Беллармин, Антоний Падуандық және Альберт Ұлы сияқты авторлардың ілімдерін келтіреді. Джордж Тавард былай деп жазды: "Папа Пий XII-нің теологиясында Мариямның тәні мен жанының Көкке көтерілуі оның Таза ұғымынан басталады. Соңы бастаманы теңестіреді, екеуінің де терең себебі Мариямның Теотокос ретіндегі миссиясында".
Адалдарға қатысты
Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан жазылған бұл энциклопедиялық хат, Мәриямның көкке көтерілуі туралы ойлардың, сенушілерді адамзат отбасының ортақ қадір-қасиетін жақсырақ сезінуге жетелеуіне үміт білдіреді. Догматикалық мәлімдемеде "жердегі өмірін аяқтаған" деген тіркес, Мәриямның көтерілуінен бұрын қайтыс болған-болмағаны, немесе Пайғамбар Илия сияқты, өлімнен бұрын көтерілгені туралы сұрақтарды ашық қалдыру үшін мұқият таңдалған; екі мүмкіндік те қабылданады. Дегенмен, догматикалық жарлықтың 14, 17 және 20-тармақтарында Мәриямның шын мәнінде қайтыс болғаны айтылады: "Бақытты Мариямның денесі шірімеді, бірақ ол өлімнен жеңіс алып, жалғыз Ұлы Иса Мәсіхтің үлгісімен, көкте даңққа ие болды". Жарлықтың барлығы (және атауы да) Мәриямның көтерілуінің ешқандай логикалық қажеттілік емес, Құдай анасы ретінде Мәриямға сыйланған құдайлық нығмат екенін көрсетеді. Munificentissimus Deus Мәриямның адамзатқа жарқын үлгі ретінде өмір сүргенін және өмірін аяқтағанын көрсетеді. Оның көтерілуінің сыйы барлық сенушілерге ұсынылады және уақыт соңында күтуге болатын нәрсені білдіреді. Оның көтерілуі, Құдайдың барлық сенушілерге арналған ниетін көрсетеді.
Мариандық көрушілер және Успень догмасы
1950 жылы 1 мамырда Жиль Буурс (мариялық көруші) Пьос XII-ге Қасиетті Марияның оны Рим папасына Қасиетті Марияның Көкке Көтерілуі догматы туралы хабарлауға бұйырғандығы туралы хабарлады. Пий XII 1950 жылы қасиетті жыл кезінде Құдайдан Қасиетті Марияның Көкке Көтерілуі догматының Құдайдың еркінен туғанын растайтын белгі сұрады. Жиль бұл хабарды Пий XII-ге жеткізгенде, папа оны күткен белгі деп есептеді. Пий XII Гилльге жеке аудиенция өткізгеннен алты ай өткен соң, өзі Қасиетті Марияның денесі мен жанының Көкке Көтерілуі догматын жариялады.
Католик емес пікір
Пол Тиллих 1950 жылдың наурыз айында, жарлық жарияланғанға дейін сегіз ай бұрын, протестант теологы Рейнхольд Нибурдан Рим папасының Марияның аспанға көтерілуі туралы ex cathedra мәлімдеме жасауын күтетінін сұрады. Нибур: "Мен олай ойламаймын, ол тым салмақты, бұл бүкіл қазіргі әлемге соққы болар еді және Рим шіркеуі үшін бүгінде қауіпті болар еді", - деп жауап берді. Шығыс православиелік және миафизит копттар, армянтар, эфиопиялықтар, эритреялықтар арасында Құдай ананың ұйықтауы туралы доктрина Аспанға көтерілуден өзгеше. Карл Юнг 1952 жылғы "Иовқа жауап" кітабының соңғы тарауларында бұл догманы "Реформациядан бергі ең маңызды діни оқиға" деп атады. Ол протестант сыншыларын оның нақты психологиялық мағынасын елемегені үшін айыптады. Атап айтқанда, Юнг мұны христиандық санадағы толықтыққа ұмтылыстың белгісі ретінде қарастырды; құдайлықтың әйелдік жағын мойындау Киелі Рухтың адамзатқа түсуін жеңілдетеді.