Кіріспе
Ұшу ақпаратын басқару құрылғысы
Электрондық ұшу қалтасы (EFB) – ұшу экипаждарына ұшуды басқару міндеттерін оңайлатуға және тиімдірек орындауға көмектесетін электрондық ақпаратты басқару құрылғысы. Ол ұшқыштың жеке қалтасындағы анықтамалық материалдарды, соның ішінде ұшу экипажының пайдалану нұсқаулығын, навигациялық карталарды және т.б. қамтиды. Бұдан өзге, EFB-де әдетте қолмен орындалатын басқа функцияларды автоматтандыруға арналған, мақсатты бағдарламалық жасақтамаларды орнатуға болады, мысалы, ұшып көтерілу есептеулері. EFB өз атауын дәстүрлі ұшқыштың ұшу сөмкесінен алған, ол әдетте ауыр (немесе одан да ауыр) құжаттардан тұратын сөмке, оны ұшқыштар пилот кабинасына алып жүреді. EFB негізінен пилот кабинасы/ұшу палубасы немесе кабинада пайдалануға арналған. Ірі және турбиналық ұшақтар үшін FAR 91.503 ережесі ұшақта навигациялық карталардың болуын талап етеді. Егер оператордың навигациялық карта туралы ақпараттың жалғыз көзі EFB болса, оператор EFB-ның қысымның төмендеуі кезінде және одан кейін, биіктікке қарамастан жұмыс істеуін жалғастыратынын дәлелдеуі керек.
Тарих
EFB-ның алғашқы дамуы 1990-шы жылдардың басында FedEx компаниясының жеке ұшқыштарынан бастау алды. Олар ұшақта ұшу көрсеткіштерін есептеу үшін жеке ноутбуктерін қолданды, бұл құрылғы «Әуежай өнімділігінің ноутбугі» деп аталды (бұл коммерциялық, тікелей сатылатын компьютер және портативті саналды). Ұшқыштың барлық құрал-жабдығын алмастыруға арналған бірінші нағыз EFB 1999 жылы Анжела Массонмен «Электрондық құрал-жабдық жиынтығы» (EKB) деген атпен патенттелді. 2003 жылдың қазанында KLM Airlines компаниясы Boeing 777 ұшағына орнатылған алғашқы EFB-ны қабылдады. Boeing EFB аппараттық құралын Американың Astronautics Corporation компаниясы жасады, ал бағдарламалық қамтамасыз етуді Jeppesen және Boeing ұсынды. 2005 жылы Avionics Support Group, Inc. компаниясына бірінші коммерциялық 2-сыныпты EFB, оның тұрақты сүйреуіш орнатуымен (cfMount) бірге EFB құрамында берілді. Орнату Miami Air Boeing B737NG ұшағында жүзеге асырылды. AMM қосымшасы аэропорттың карталарын динамикалық түрде көрсету үшін жоғары ажыратымды деректер базасын пайдаланады. Әуе күштерінің арнайы операциялар басқармасы (AFSOC) 2011 жылдың желтоқсанында іске қосылған 3000-нан астам iPad негізіндегі EFB-нің бастапқы партиясын сатып алды. Осыған ұқсас сатып алу кезінде Air Mobility Command 18000-ға дейін iPad негізіндегі EFB-ге келісімшарт жасады. Әуе күштерінің арнайы операциялар басқармасы Ұлттық геокеңістік барлау агенттігінің (NGA) ай сайынғы ұшу ақпараттық жарияланымдарының (FLIP) деректер жиынтығын әлемдегі барлық пайдаланушыларына берудің қауіпсіз әдісін ішкі түрде әзірледі. 2011 жылы пилот кабинасындағы iPad-тарды EFB ретінде сынақтан өткізгеннен кейін, Delta Air Lines 2013 жылдың тамызында пилоттарға жеке планшеттерді EFB ретінде пайдалануға рұқсат беру саясатын өзгертетінін хабарлады. Delta 2014 жылдың мамырына дейін барлық пилоттарына жаңа сертификатталған EFB-ны ұсынуды жоспарлады, ол ақпан айында FAA мақұлдауынан кейін іске асырылды. EFB ретінде пайдаланылатын iPad-тардың зақымдану қаупін арттырылған беріктіктегі корпус дизайны арқылы шешілді. Алайда, 2012 жылдың ақпанында қауіпсіздік алаңдауларына байланысты AFSOC-тен iPad сатып алу тоқтатылды, себебі ресейлік бағдарламалық қамтамасыз етуді сатып алу мәселелері соңғы пайдаланушылар үшін қауіп тудыруы мүмкін.
Еуропалық авиациялық қауіпсіздік агенттігі
Еуропадағы операторларға арналған электрондық ұшу құралдарының (EFB) авиациялық қауіпсіздігі және пайдалану талаптары бойынша басшылық үшін EASA AMC 20 25 қолданылады.
Ұлыбританияның әскери авиация басқармасы
Ұлыбритания Қорғаныс министрлігі, реттеуші 1340-бапта сипатталғандай, электрондық ұшу жөнелтілгіштердің (EFB) нақты әуе кемелерінің типтерінде "Әуе жүйесіне негізгі емес жабдық (ENBAS)" ретінде ұшуға жарамдылығын растау тәсілін қолданады. Ұшуға жарамдылық жөніндегі орган (TAA) және оған көмекші жеткізу топтары осы растау үшін жауапты, соның арқасында EFB құрылғысының өзі аталған әуе кемесінің ұшуға жарамдылығына теріс әсер тигізбейтінін қамтамасыз етеді. Нақты қолданбаларды мақұлдау жауапкершілігі авиациялық міндетті ұстаушылар (ADH) тізбесінде жатыр.