Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық психолог (туған 1944 жылы)
American psychologist (born 1944)
Кэрол Энн Таврис (17 қыркүйек 1944 жылы туған) – американдық әлеуметтік психолог және феминист. Ол өмірін психологиялық ғылымның адамдардың өмірін басшылыққа алатын сенімдері мен тәжірибелеріне тигізген үлесі туралы жазуға және лекция оқуға, сондай-ақ "психобаббл", "биобаббл" және жалған ғылымды сынауға арнады. Оның көптеген жазбалары сыншыл ойлау, когнитивтік диссонанс, ашу, гендер және психологияның басқа да тақырыптарына арналған. Таврис Брандейс университетінің салыстырмалы әдебиет және социология мамандығы бойынша бакалавр және Мичиган университетінің әлеуметтік психология бойынша философия докторы ғылыми дәрежесін алды. Ол Калифорния университетінде (Лос-Анджелес) және Жаңа әлеуметтік зерттеулер мектебінде психология пәнінен сабақ берді. Ол Америкалық психологиялық қауымдастықтың, Психологиялық ғылым қауымдастығының және Скептикалық зерттеулер комитетінің мүшесі. Таврис сонымен қатар "Psychological Science in the Public Interest" журналының редакциялық алқасының мүшесі. Оның мақалалары, кітаптарға жазған рецензиялары және пікірлері "The New York Times", "The Wall Street Journal", "Los Angeles Times", "The Times Literary Supplement", "Scientific American" және басқа да басылымдарда жарияланды. 2014 жылы ол "Skeptic" журналында "The Gadfly" деген тақырыпта колонка жаза бастады.
Carol Anne Tavris (born September 17, 1944) is an American social psychologist and feminist. She has devoted her career to writing and lecturing about the contributions of psychological science to the beliefs and practices that guide people's lives, and to criticizing "psychobabble," "biobunk," and pseudoscience. Her many writings have dealt with critical thinking, cognitive dissonance, anger, gender, and other topics in psychology. Tavris received a B. A. in comparative literature and sociology from Brandeis University and a Ph. D. in social psychology from the University of Michigan. She has taught psychology at the University of California, Los Angeles and the New School for Social Research. She is a fellow of the American Psychological Association, the Association for Psychological Science, and the Committee for Skeptical Inquiry. Tavris is also a member of the editorial board of Psychological Science in the Public Interest. Her articles, book reviews, and op eds have appeared in The New York Times, The Wall Street Journal, the Los Angeles Times, The Times Literary Supplement, Scientific American, and other publications. In 2014 she began writing a column for Skeptic under the heading The Gadfly.
Ерте өмір
The Skeptics Society журналына берген сұхбатында Таврис өзінің ерте өмірін айтады. Ол Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласында Сэм мен Дороти Таврис ата-анасымен бірге өсті. Олар дінге қатыспайтын, еврейлер еді және әйелдер үшін сыни ойлау мен теңдікті қолдады және іс жүзіне асырды. Оны үйдегі ережелерден бастап, дінге дейін барлық нәрсті олармен пікірлесуге және талқылауға ынталандырды. Ата-анасы оған Филис Уитлиден Сьюзан Б. Энтониге дейінгі табысты әйелдер туралы кітаптар сыйлады, ал әкесі оған поэзия мен әңгіме айтуды үйретті. Оның әжесі мен атасы 1900 жылдардың басында Чикагоға көшіп келген орыс еврейлері болды. Анасы 21 жасында заңгер мамандығын алып, 1956 жылы Таврис әкесінің күтпеген өлімінен кейін отбасының жалғыз күнкөріс көзіне айналды. Таврис сол кезде 11 жаста болды.
In an interview with The Skeptics Society, Tavris describes her early life. She grew up in Los Angeles, California, with her parents, Sam and Dorothy Tavris, secular Jews who promoted and practiced critical thinking and equality for women. She was encouraged to argue and discuss everything with them, from household rules to religion. Her parents gave her books about successful women—ranging from Phillis Wheatley to Susan B. Anthony—and her father taught her poetry and storytelling. Her grandparents were Russian Jews who emigrated to Chicago in the early 1900s. Her mother, who earned a law degree at 21, became the sole breadwinner of the family in 1956 when Tavris’s father died suddenly. Tavris was 11 years old.
Танымдық диссонанс
Тавристің соңғы кездегі назарын аударатын сала – когнитивтік диссонанс, бұл теорияны алғаш Леон Фестингер әзірледі, ал кейін оның шәкірті Эллиот Аронсон өзін-өзі ақтау теориясына дамытты. Когнитивтік диссонанс – екі сенімнің, немесе сенім мен мінез-құлықтың бір-бірімен қайшы келуінен, немесе терең ұстанымның дәлелдермен дәлелденбеуінен туындайтын жайсыздық сезімі. Әлеуметтік психолог Эллиот Аронсонмен бірлесіп жазылған Таврис пен Аронсонның «Қателер жасалды (бірақ мен емес): Неліктен біз ақылсыз сенімдерді, жаман шешімдерді және зиянды істерді ақтаймыз» атты кітабы когнитивтік диссонанстың адамдарға және олардың әлемді, сондай-ақ өздерін қабылдау әдісіне тигізетін әсерін зерттейді. Бізге ұнамайтын ақпаратты қабылдау мен ескірген сенімдерді немесе зиянды істерді ақтаудың арасынан таңдау берілгенде, көпшілік өзін-өзі ақтауды таңдайды. Таврис айтады: «Біз өзіміздің интеллектуалдық қабілетімізбен және білімімізбен мақтанған сайын, идеологияға немесе өмір философиясына қатты берілген сайын, біздің қате болу мүмкіндігімізді көрсететін дәлелдерді қабылдауымыз қиынға соғады». «Қателер жасалды» кітабы когнитивтік диссонанстың өмірдің барлық салаларында қалай қолданылатынын түсіндіреді, соның ішінде соғыс бастап, оны аяқтай алмай қалған президенттер, кінәсіз адамдарды түрмеге отырғызғандарын мойындамайтын прокурорлар, тиімсіз немесе зиянды болып көрінген соңғы әуесқойлықты қабылдап, одан бас тарта алмайтын терапевтер, бір-бірімен дауласып, бір-бірінің көзқарасын түсінбейтін жұбайлар және ескірген немесе бұрыс екені дәлелденген сенімдерінен бас тартуға қиналатын біздің барлығымыз. Таврис өзін теңдік феминисіті ретінде таниды (әйелдердің жоғарылығын немесе психология мен қабілеттердегі табиғи айырмашылықтарды жариялаған феминизмнің басқа бағыттарына қарамастан). Таврис үшін феминизм мен ғылым өзара қарама-қайшы емес; керісінше, ол ғылыми әдісті «феминизмнің мақсаттарын ілгерілетудің жолы деп санайды, ал феминизм – ғылымды жетілдірудің жолы». Таврис ғылым мен сыншыл ойлаудың «қандай идеялардың жақсырақ екенін бағалау және жұмыс істемейтін идеялардан бас тартуға мәжбүрлеу үшін бізде бар негізгі құралдар» екеніне сендіреді. Осы мақсатта ол скептицизмді – қабылданған нанымға күмән келтіруге, жақсы дәлелдерді талап етуге және тіпті біздің идеологиялық сенімдерімізді сынауға дайын болуға – маңызды одақтас деп санайды. Сондай-ақ, ол юмор сезімінің де маңызды екенін қосады.
A more recent area of focus for Tavris is cognitive dissonance, a theory first developed by Leon Festinger and later advanced by his student, Elliot Aronson, into a theory of self justification. Cognitive dissonance is the state of discomfort one feels when two beliefs, or a belief and behavior, contradict each other, or when a deeply held belief is disconfirmed by evidence. Written with the social psychologist Elliot Aronson, Tavris and Aronson's book, Mistakes Were Made (But Not by Me): Why We Justify Foolish Beliefs, Bad Decisions, and Hurtful Acts, delves into the effect cognitive dissonance has on people and on how they see both the world and themselves. Given a choice between accepting information that we don't want to hear and justifying outdated beliefs or hurtful acts, most people choose self justification. Indeed, Tavris says, "the more we pride ourselves on our intelligence and our competence, the stronger our commitment to an ideology or philosophy of life, the harder it is to accept evidence that we might be wrong." Mistakes Were Made explains how cognitive dissonance applies in all domains of life, including presidents who start a war and then cannot end it, prosecutors who cannot accept that they put innocent people in prison, therapists who adopt the latest fad and cannot let it go when it proves unhelpful or harmful, quarreling couples who cannot understand the other person's point of view, and all the rest of us who find it difficult or impossible to give up a belief shown to be dated or wrong. Tavris identifies as an equality feminist (in contrast to the strains of feminism that have promoted notions of female superiority or inherent differences in psychology and abilities). For Tavris, feminism and science are not incompatible; on the contrary, she regards the scientific method as a way to "further the goals of feminism, and feminism is a way of improving science." Tavris has long believed that science and critical thinking are "the major tools we have for assessing which ideas are better than others and of forcing ourselves to let go of ideas that don’t work." In this goal, she maintains, skepticism – a willingness to question received wisdom, to demand good evidence, to be willing to hold even our own ideological beliefs up to scrutiny – is an essential ally. So, she would add, is a sense of humor.
Жеке өмір
Таврис 2012 жылдың сәуірінде қайтыс болғанға дейін актер Ронан О’Кейсиге үйленген. Ол бірнеше сот ісінде сарапшы куәгер ретінде куәлік берді, онда айыпталушыға қарсы дәлелдер жалған ғылыми, расталмаған психологиялық идеяларға негізделген. Ол сондай-ақ жалған айыптаулармен және заңсыз сотталғандармен күресетін Ұлттық Ақыл-ойы мен Әділеттілік орталығының кеңесшісі болды. 2010 жылдың 21 тамызында Таврис Тәуелсіз Тергеу Тобының 10 жылдық мерекелік кешінде арнайы қонақ ретінде болды және скептицизм мен ғылымға қосқан үлесі үшін марапатталды. 2013 жылдың 10 мамырында ол Симмонс колледжінен әдебиет магистрі дәрежесін алды, ал 2015 жылдың 27 ақпанында Жеке және Әлеуметтік Психология Қоғамынан Медиа жетістіктері сыйлығын алды. 2016 жылдың 27 шілдесінде ол Сонома штатындағы Критикалық Ойлау Қорынан Бертран Расселдің есімдік ғалым сыйлығын алды.
Tavris was married to the actor Ronan O'Casey until his death in April 2012. She has testified as an expert witness in several court cases where evidence against a defendant was based on pseudoscientific, unvalidated psychological ideas, and she has been an advisor for the National Center for Reason and Justice, an advocacy group devoted to fighting false allegations and wrongful convictions. On August 21, 2010, Tavris was a special guest at the 10th Anniversary Gala by the Independent Investigations Group and received an award for contributions to skepticism and science. On May 10, 2013, she received an honorary doctorate of letters from Simmons College, and on February 27, 2015, she received the Media Achievement Award from the Society for Personality and Social Psychology. On July 27, 2016, she received the Bertrand Russell Distinguished Scholar award from the Foundation for Critical Thinking at Sonoma State.