Кіріспе
Үндістандық-канадтық бұрынғы дәрігер Ранжит Кумар Чандра (रंजीत कुमार चंद्रा; 1938 жылдың 2 ақпанында туған) – Үндістанда туған канадалық зерттеуші және өзін "қоректік иммунологияның әкесі" деп жариялаған, ғылыми және денсаулық сақтау саласында алаяқтық жасаған адам. Чандраның бұрыс іс-әрекеттері 2006 жылы Канада радио хабар тарату корпорациясының (CBC) түсіріп алған деректі фильмінің тақырыбы болды. 2015 жылдың шілдесінде өткен қорлау туралы сот отырысы Чандраға қарсы алаяқтық туралы айыптаулардың рас екенін растады; ол CBC-нің сот шығындарын өтеу үшін 1,6 миллион доллар төлеуге міндеттелді, сондай-ақ сол жылдың соңында Канада орденінің мүшелігінен айырылды. 2020 жылға дейін Чандраның төрт ғылыми жарияламы қайтарылып алынды, ал біреуі түзетілді. 2016 жылы Онтарио провинциялық полициясы Чандраны қамауға алуға ордер берді, себебі ол Онтарионың денсаулық сақтау сақтандыру жоспарын 5000 доллардан астам сомаға алдады деген қылмыстық айыптау қойылды.
Ranjit Kumar Chandra (रंजीत कुमार चंद्रा; born February 2, 1938) is an Indian born Canadian researcher and self proclaimed "father of nutritional immunology" who committed scientific and health care fraud. Chandra's misconduct was the subject of a 2006 documentary by the Canadian Broadcasting Corporation (CBC). A libel trial in July 2015, concluded that the allegations of fraud against Chandra were truthful; he was ordered to pay $1.6 million to cover CBC's legal fees, and later that year was stripped of his membership in the Order of Canada. As of 2020, four of Chandra's research publications have been retracted, and one has been corrected. In 2016, the Ontario Provincial Police issued a warrant for Chandra's arrest, based on a criminal charge of fraud exceeding $5,000 for having allegedly defrauded the Ontario Health Insurance Plan.
Ғылыми алаяқтық
1980 жылдардың соңында Чандраны АҚШ-тың Isomil және Similac өндірушісі – Ross Laboratories жұмысқа алды. Оған компанияның нәрестелерге арналған қоспасы балалардың аллергиялық проблемаларынан сақтауға көмектесе алатынын анықтау тапсырылды. Nestlé (Good Start) және Mead Johnson да Чандрамен ұқсас зерттеулер жүргізу үшін келісім шарттарына қол қойды. Чандра Nestlé және Mead Johnson өнімдері нәрестелерді аллергиядан қорғайтынын, ал Ross өнімі үш зерттелген қоспаның құрамы шамалы ерекшесе де, сондай мүмкіндікке ие емес екенін мәлімдеді. Чандраның зерттеулеріне қатысушыларды іріктеген медбике Мерлин Харви зерттеулерге қатысқан нәрестелердің санының дұрыстығына күмәндіні білдірді және былай деді: "[Чандра] барлық деректерді талдап, жариялады, тіпті біз деректерді жинамас бұрын". Чандра күдікті нәтижелерін Ross Pharmaceuticals компаниясының клиникалық зерттеулермен айналысатын маманы Марк Мазорға түсіндіргенде, "Зерттеу дұрыс жобаланбаған" деді, әйтсе де зерттеулерді өзі жасаған еді. Сонымен қатар, ол "Мені дұрыс жасауым үшін сіз маған жеткілікті ақша төлемедіңіз" деп мәлімдеді. 1994 жылы Чандраның профессор болып жұмыс істеген Memorial University оны зерттеуде алаяқтық жасады деген күдікпен тергеді, бірақ тергеу қорытындылары жасырын қалды. 2001 жылы Чандраның Nutrition журналында жарияланған зерттеуінде, оның қызы Амрита Чандра құрған Javaan Corporation компаниясына лицензия берілген, өзінің патенттелген көп витаминді минералдық кешені 65 жастан асқан адамдарда есте сақтау қабілетін жақсарта алатыны айтылды. Бұл зерттеу бұрын Британдық медициналық журналына (BMJ) ұсынылған, бірақ сарапшының "Зерттеу толығымен ойдан шығарылған" деген қорытындысынан кейін қабылданбады. Мақаланың дұрыстығына қатысты туындаған сұрақтарға, соның ішінде мәлімделген жұмыстың шын мәнінде орындалған-жоқпын анықтауға байланысты сұрақтарға жауап ретінде Nutrition журналы редакциялық мақала жариялап, "Біздің рецензиялау процесіміз бұл мәселелерді жарияланудан бұрын анықтауға қабілетсіз болғанына өкінеміз" деді. Memorial University қызметкерлері, онда Чандра оқытушы болып жұмыс істеген және зерттеу жүргізілген деп есептелетін, тергеу жүргізуді сұрады, бірақ Чандраның зейнеткерлікке шығуы, елден кетуі және кеңсе көшкен кезде барлық шикі деректердің жоғалып кеткені туралы мәлімдемесі тергеуге кедерес келтірді. 2005 жылы мақала қайтарылып алынды. Осы оқиғаға жауап ретінде Memorial University "Зерттеу этикасының маңыздылығын мойындау үшін Мэрилин Харви сыйлығын" құрды. 2015 жылы Чандра "Др. Чандраның құпия өмірі" атты телехабарына қатысты жамандау үшін өтемақы талап етіп, CBC-ге қарсы сотқа шағым түсірді, онда Чандраға қарсы ғылыми және медициналық алаяқтық туралы көптеген айыптаулар (төменде қараңыз) келтірілді. Онтарионың Жоғарғы соты CBC-нің әділ пікір және жауапты журналистикаға негізделген қорғанысын қазылар алқасына жіберуге рұқсат берді. Қазылар алқасы CBC хабарының мазмұны шындыққа сәйкес екенін анықтады және Чандраның бағдарламаны дайындау кезінде CBC оның жеке өміріне қол сұққан деген талабын қабылдамады. Сонымен қатар, сот Чандраға CBC-нің заңгерлік шығындарын өтеу үшін 1,6 миллион доллар төлеуді бұйырды. Сотта төрағалық еткен судья Грейм Мью сот шешімінде былай деп жазды: "Др. Чандра стратегиялық тұрғыдан жоғары тәуекелді ойын ойнады. "Қилышпен өмір сүр, қилыштан өлу" деген сөз есіме келеді. Ақырында, ол толық сәтсіздікке ұшырады". Чандра 1989 жылы Канада орденінің офицері болып тағайындалды. Оның Канада орденінің мүшелігі 2015 жылдың 3 желтоқсанында тоқтатылды.
Онтарионың дәрігерлер мен хирургтар колледжінің зерттеуі
Чандра Онтарио дәрігерлері мен хирургтары колледжінің (CPSO) ресми тізілімінде 2018 жылдың 18 маусымынан бастап тіркеуі жойылды. CPSO тәртіптік комитеті Чандраға қарсы алаяқтық туралы шағымдарды тергеді және ол Онтарионың денсаулық сақтану жоспарын (OHIP) 2 миллион доллардан астам сомаға алдау үшін көп жылдық схемаға қатысқандығын анықтады. Колледж прокуроры Элизабет Виднер: "[Чандра] OHIP-ті сарапталған алаяқтық арқылы мақсат тұтты, онда ол пациенттер мен қызметкерлерді ақша және чектермен қамтамасыз ету арқылы, оларды есеп айыру схемасында тиісінше пайдалануға итермеледі. 2 миллион доллардан астам сомаға медициналық қызметтер көбінесе көрсетілмеген." Комитет есебінде Чандраның әрекеттері "мүшелер үшін арсыз, абыройсыз немесе кәсіби емес деп санауға болады" делінген. Чандраның тіркеу куәлігін жоюмен қатар, Комитет оған 51 000 доллардан астам айыппұл және колледж шығындарын төлеуді бұйырды.