Кілемдерді тазалау: кір, дақтарды және аллергендерді кетіру жолдары. Ыстық сумен тазалау, құрғақ тазалау, шаң сору – тиімді әдістер. Сарапшылар ыстық сумен тазалауды ұсынады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кілемдерден кір мен дақтарды жою процесі
Process of removing dirt and stains from carpets
Кілемдерді тазалау кілемдердегі дақтарды, кірді және аллергендерді кетіру үшін жасалады. Көбінесе қолданылатын әдістерге ыстық сумен тарту, құрғақ тазалау және шаң сору жатады.
Carpet cleaning is performed to remove stains, dirt, and allergens from carpets. Common methods include hot water extraction, dry cleaning, and vacuuming.
Ыстық суды алу
Ыстық суды сығу, кейде жаңылысқан түрде "бумен тазалау" деп аталады, кілемге ыстық су мен жуғыш затты шашыратып, одан ығысқан және еріген кірмен бірге сорып алатын жабдықты пайдаланады. Көптеген сарапшылар ыстық суды сығуды кілемді тазалаудың ең тиімді әдісі деп санайды. Ыстық суды сығу жабдығы портативті электрлік құрылғы болуы мүмкін, немесе үлкен жұмыстар үшін ұзын шлангісі бар жүк көлігіне орнатылатын кілем тазалағыш қолданылуы мүмкін, себебі ол портативті жабдыққа қарағанда жылдам және тиімдірек болуы мүмкін. Ыстық суды сығудың әдеттегі процесі алдын ала дайындаудан басталады. Синтетикалық кілемдер үшін аммиак ерітіндісі сияқты сілтілі заттар, ал жүн кілемдер үшін сұйылтылған сірке қышқылы сияқты жеңіл қышқыл ерітінділер кілемге шашыратылады, содан кейін тазалау щеткасымен немесе автоматты сүрту машинасымен араластырылады. Келесіде, қысыммен қолданылатын немесе автоматты тазалау құралы, таяқша деп аталады, барлық алдын ала дайындау құралын, қалдықтарды және бөлшектерді шаю үшін бетінен өтеді. Егер жүн кілемге сілтілі жуғыш зат қолданылса, жеңіл сірке қышқылы ерітіндісі сілтілі қалдықтарды бейтараптандырып, талшықтардың нейтраль pH деңгейін қалпына келтіруге көмектеседі. Саңырауқұлақ өсуі және жүннің сарғуы сияқты проблемаларды болдырмау үшін мұқият сығу маңызды. Кілем тазалау мамандары тез кебу (аз сұйықтық пайдалану) мен көбірек кірді алып тастау (көп сұйықтық пайдалану) арасындағы дұрыс тепе-теңдікті табуға тырысады. Кебу уақытын желдеткіштер, ылғалды сығып алу құрылғылары немесе жай ғана терезелерді ашу арқылы қысқартуға болады.
Hot water extraction, sometimes mistakenly called "steam cleaning", uses equipment that sprays hot water and detergent into the carpet and extracts it along with any dislodged and dissolved dirt. Many experts recommend hot water extraction as the most effective carpet cleaning method. Hot water extraction equipment may be a portable electrical units, or for large jobs truck mount carpet cleaner with long hoses may be used as this may be faster and more effective than portable equipment. A common process of hot water extraction begins with preconditioning. Alkaline agents such as ammonia solution for synthetic carpets, or mild acidic solutions such as dilute acetic acid for woollen carpets, are sprayed into the carpet, then agitated with a grooming brush or an automatic scrubbing machine. Next, a pressurized manual or automatic cleaning tool known as a wand passes over the surface to rinse out all pre conditioner, residue, and particulates. If an alkaline detergent is used on a woollen carpet, a mild acetic acid solution will neutralize the alkaline residues and restore neutral fiber pH. Thorough extraction is important to avoid problems such as mold growth and browning of wool. Carpet cleaning specialists try to find a balance between rapid drying (using less fluid) and the need to remove the most soil (using more fluid). Drying time may also be decreased by fans, de humidifiers or simply opening windows.
Құрғақ тазалау
Көптеген кілемді құрғақ тазалау жүйелері арнайы машиналарға негізделген. Бұл жүйелер көбінесе "өте аз ылғалдылық" (VLM) жүйелері болып табылады, құрғақ қоспаларды қолданады, оларға тазалау ерітінділері қосылады және олардың нарықтағы үлесі, ішінара, өте жылдам кебу уақытына байланысты үлкендейді, бұл 24 сағаттық коммерциялық орнату үшін маңызды фактор. Құрғақ тазалау және "өте аз ылғалдылық" жүйелері көбінесе ылғалды тазалау жүйелеріне қарағанда жылдамырақ және аз еңбекті қажет етеді. Ауырлатылған кілемдерге қолмен ластануды жою, алдын ала өңдеу, кілемді дайындау және/немесе "өтпе жол тазалағыштарды" қолдану қажет болады (әдетте құрғақ тазалау жүйесін пайдалану алдында кілемге шашыратылады), бұл детергенттер немесе эмульгаторлар болып табылады, олар топырақ пен кілем талшықтарының байланысын қысқа мерзімде бұзады. Мысалы, бір химиялық зат топырақты кілемге жабыстыратын майлы қабаттарды еріте алады, осылайша вакууммен тиімді тазалауға кедергі келтіреді. Ерітіндіге d-лимонен, мұнай өнімдері, гликоль эфирлері немесе бутил агенттері сияқты еріткіштер қосылуы мүмкін. Алдын ала өңдеу кілемде 15 минуттан кем болуы керек, себебі осы "өте аз ылғалдылық" жүйелерінде кілемді мұқият жуу, алдын ала өңдеудің кілемге толық сіңуіне қосымша көмектеседі. Құрғақ кілем тазалаудың, ылғалды ерітінділерге қарағанда артықшылығы – құрғақ химиялық қоспалар құрғақ шампунь сияқты лас тартып алмайды. Құрғақ кілем тазалау бонет немесе экстракцияға қарағанда қымбат әрі уақытты көп алады, бірақ құрғақ тазалау формулалары кілемге аз стресс түсіреді.
Many dry carpet cleaning systems rely on specialized machines. These systems are mostly "very low moisture" (VLM) systems, relying on dry compounds complemented by application cleaning solutions, and are growing significantly in market share due in part to their very rapid drying time, a significant factor for 24 hour commercial installations. Dry cleaning and "very low moisture" systems are also often faster and less labor intensive than wet extraction systems. Heavily soiled areas require the application of manual spotting, pretreatments, preconditioners, and/or "traffic lane cleaners", (commonly sprayed onto carpet prior to the primary use of the dry cleaning system) which are detergents or emulsifiers which break the binding of different soils to carpet fibers over a short period of time. For example, one chemical may dissolve the greasy films that bind soils to the carpet, and thus prevent effective soil removal through vacuuming. The solution may add a solvent like d limonene, petroleum byproducts, glycol ethers, or butyl agents. The amount of time the pretreatment dwells in the carpet should be less than 15 minutes, due to the thorough carpet brushing common to these "very low moisture" systems, which provides added agitation to ensure the pretreatment works fully through the carpet. The benefit of dry carpet cleaning, over wet solutions, is that dry chemical compounds do not attract dirt, like dried shampoo. While dry carpet cleaning is more expensive and more time consuming to clean than bonnet or extraction, dry cleaning formulas put less stress on the carpets themselves.
Құрғақ қоспа
98% биологиялық түрде ыдырайтын немесе басқа, сәл ылғалды сіңіргіш тазалау құрамын кілемге тегіс жағып, щеткамен немесе сүртіп сіңіру керек. Кішкентай аудандар үшін, үй шаруашылығында қолданылатын щетка осы құрамды кілем түктеріне сіңіре алады; "кішкентай губкалар" сияқты жұмыс істей отырып, тартылған тазалау ерітіндісі кірді ерітеді, ал кір мен майлылық құрамға тартылып/сіңіріледі. Қысқа кептіру уақытынан кейін (құрамға тартылған тазалау ерітіндісі булануы тиіс), оны вакуумды тазартқышпен жою керек, құрғақ болғаны жақсы, кілемді бірден таза және құрғақ қалдырады. Дегенмен, барлық қалдықтарды толығымен жою өте қиын. Қалдықтар аллергияны тудыруы мүмкін, ал биологиялық қосылыстар кілемнің түсін өзгертуіне себеп болуы мүмкін. Кәсіби қолдану үшін, вакуумды тазартқышсыз, арнайы жасалған цилиндрлі, кері айналатын щетка жүйесі қолданылады. Механикалық сүрту көбінесе қолмен сүртуге қарағанда кілемнің тек жоғарғы үштен бір бөлігін тазалайды.
A 98% biodegradable or other, slightly moist absorbent cleaning compound may be spread evenly over carpet and brushed or scrubbed in. For small areas, a household hand brush can work such a compound into carpet pile; working like "tiny sponges", the attracted cleaning solution dissolves dirt, and dirt and grime is attracted/absorbed to the compound. After a short drying time (the cleaning solution which is attracted to the compound must evaporate), it will be removed with a vacuum cleaner, the drier the better, leaving carpet immediately clean and dry. However, it is very difficult to remove all residues. The residues can cause allergies and biological compounds may cause discolourations on carpets. For commercial applications, a specially designed cylindrical counter rotating brushing system is used, without a vacuum cleaner. Machine scrubbing is more typical, in that hand scrubbing generally cleans only the top third of carpet.
Капсулалау
1990 жылдары жаңа полимерлер топырақ бөлшектерін тікелей құрғақ қалдықтарға айналдыра бастады. Дәстүрлі тазалау процесінде, беттік белсенді зат молекулалары майлы топырақ бөлшектеріне жабысып, оларды сусыздандырып (эмульсиялап), оңай шаюға мүмкіндік береді. Шаю кезінде кетіп қалған беттік белсенді зат (жуғыш зат) молекулалары мен эмульсияланған топырақтар талшықта қалып, қосымша ластануға себеп болады. Инкапсуляторлар – бұл арнайы жуғыш полимерлер, олар жуғыш жүйесінің құрамына кіреді. Тазалаудан кейін кептіру кезінде (20-30 минут), бұл инкапсуляторлар жуғыш молекулаларын және қалдық топырақтың қатты, кристалдық құрылымда байланыстырады. Егер кілемде көп мөлшерде сыртқы материал болса, ылғалды әдіспен тарту қажет болуы мүмкін. Әдетте, спин-капот әдісі ыстық судың жетіспеуіне байланысты кілем талшықтарын толыққанды дезинфекциялауға қабілетсіз болуы мүмкін, сондықтан арнайы термо машина қажет, онда буферлік машина капотты қыздыру үшін жылытқышпен жабдықталған, бірақ бұл кемшілікті толықтыру үшін тазалаудан кейін антимикробтық зат қолданылады. Спин-капотпен кілем тазалау үшін аздаған су жеткілікті. Ол кілемнің бетін ғана шамамен 3 мм (1/8 дюйм) тазалайды, бірақ үлкен аумақтарда өте жылдам. Дегенмен, капотты тазалау кілемге алдын ала себілген химиялық затты толықтай жоюға арналған ең тиімді әдіс емес. Сондықтан, беттік белсенді заттары жоқ немесе инкапсуляцияланған өнімдерді пайдалану ұсынылады.
In the 1990s, new polymers began literally encapsulating (crystallizing) soil particles into dry residues on contact. In the conventional cleaning process surfactant molecules attach themselves to oily soil particles, suspending them (emulsification) so that they can be easily rinsed away. Surfactant (detergent) molecules and emulsified soils which escape being rinsed away, remain in the fibre and continue to attract soiling. Encapsulators are specialty detergent polymers which become part of the detergent system. As drying occurs (20 30 min. drytime), after cleaning, these encapsulators bind the detergent molecules and residual soils in a brittle, crystalline structure. When there is a large amount of foreign material in the carpet, extraction with a wet process may be needed. Normally, the spin bonnet method may not be as capable of sanitizing carpet fibers due to the lack of hot water, for this a special thermo machine is needed, here the buffing machine is equipped with a heating, to heat up the bonnet, but a post cleaning application of an antimicrobial agent is used to make up for this. A small amount of water is required with spin bonnet carpet cleaning. It only cleans the top of the carpet 1/8 inch but it is very fast for wide areas. However, bonnet cleaning is not the best mechanism for completely removing the chemical that is pre sprayed onto a carpet. It is recommended that only surfactant free or encapsulating products are used.
Шампунь
Ротациялық машиналармен ылғалды шампуньмен тазалау, содан кейін мұқият ылғалды сорғылау шамамен 1970-жылдарға дейін кең таралған, бірақ инкапсуляцияның пайда болуымен өнеркәсіпте шампуньмен тазалауға қатысты көзқарас өзгерді. Барлық өндірушілер ыстық сумен тартуды артық деп есептегенімен, ол да енгізілген жоқ. Бұрын ылғал шампуньдер кокос майынан жасалған сабындардан дайындалса, ылғал шампунь қалдықтары көбікті немесе жабысқақ болуы мүмкін, ал бумен тазалау көбінесе шампуньмен толық шығарылмаған кірді ашады. Шайып тастау жүргізілмегендіктен, күшті қалдықтар тазалаудан кейін де кірді жинауын жалғастыруы мүмкін, соның салдарынан кілемді тазалау оны тазаланғаннан кейін "тезірек кірлендіреді" деген жаңылыс пікір қалыптасады.
Wet shampoo cleaning with rotary machines, followed by thorough wet vacuuming, was widespread until about the 1970s, but industry perception of shampoo cleaning changed with the advent of encapsulation. Hot water extraction, also regarded as preferable by all manufacturers, had not been introduced either. Wet shampoos were once formulated from coconut oil soaps; wet shampoo residues can be foamy or sticky, and steam cleaning often reveals dirt unextracted by shampoos. Since no rinse is performed, the powerful residue can continue to collect dirt after cleaning, leading to the misconception that carpet cleaning can lead to the carpet getting "dirtier faster" after the cleaning.
Вакууммен жуу
Вакууммен жуу кезінде жуғыш басты қолданады, ол жуғыш заттарсыз суды шашыратып, бірден сорып алады, осылайша су айналысын құрайды. Бұл кілемдегі лақтың жарты дюйм тереңдікке дейін шығарылып, жоғары тазалау тиімділігін қамтамасыз етеді. Жуылған суды дереу қайта сіңіру арқасында кептіру уақыты едәуір қысқарады. Бұл әдіс аралық және қарапайым тазалауға қолайлы. Тазалау құралдарын қажет етпегендіктен, жуғыш зат қалдықтары қалдырылмайды. Вакууммен жуу Еуропада ұзақ жылдардан бері қолданылып келеді, әсіресе ірі пойыз және автобус компанияларында, мектептерде және тарихи ескерткіштерді сақтау орындарында. Жүйе су өткізбейтін барлық беттерде (кілем, қаптамалы жиһаз, ағаш еден, тас, пластик) жұмыс істейді. Бұл жүйенің маңызды артықшылығы – ол щеткалар мен төсемдерсіз жұмыс істейді, сондықтан қалыңды сығу болмайды.
Vacuum washing employs a washhead that sprays water without detergent and immediately removes it by suction, creating a swirl of water. This ensures high cleaning performance, extracting the dirt from the carpet to a depth of half an inch. By immediately reabsorbing the wash water, the drying time is greatly shortened. This method is suitable for intermediate and basic cleaning. Because it does not require cleaning products, it leaves no detergent residue. Vacuum washing has long been in use in Europe, mostly in larger train and bus companies, schools, and historic preservation. The system works on all surfaces which are water resistant (carpet, upholstered furniture, wooden floors, stone, plastics). A great advantage is that this system works without brushes or pads so there is no abrasion on the pile.
Үй шаруашылығы процестері
Үй шатырын тазалаудың басқа да әдістері өнеркәсіптік стандартталудан бұрын пайда болған, және олар өнеркәсіпте қабылданған, терең тазалау әдістеріне қосымша ретінде әртүрлі тиімділік деңгейлеріне ие.
Other household carpet cleaning processes are much older than industry standardization, and have varying degrees of effectiveness as supplements to the more thorough cleaning methods accepted in the industry.
Вакуум
Шаң және кірді, әдетте едендер мен кілемдерден сору үшін вакуумдық тазартқыштар ауа сорғыларын пайдаланады. Сүзгілеу жүйелері немесе циклондар кірді кейіннен жою үшін жинайды, бірақ машинаның тазартылатын беттен кірді алып тастау қабілетін міндетті түрде жақсартпайды. Қазіргі заманғы кілем тазалау құралдары жүздеген көп бағытты тазалау арқылы кілемді терең тазалау үшін айналмалы вакуумдық бастар мен спрейлік саптамаларды қолданады. Кейбіреулері бу және механикалық әсерді қосады. Модельдері тік (қоқыс ауа және таза ауа), канистрлі және рюкзак, ылғал және құрғақ, пневматикалық және басқа да түрлеріне бөлінеді. Жақында робот вакуумдық тазартқыштар қолжетімді болды.
Vacuum cleaners use air pumps to create partial vacuums to suck up dust and dirt, usually from floors and carpets. Filtering systems or cyclones collect dirt for later disposal but do not necessarily improve the machines ability to remove dirt from the surface being cleaned. Modern carpet cleaning equipment use rotary vacuum heads and spray jets to deep clean the carpet through hundreds of multi directional cleaning passes. Some add steam and agitation. Models include upright (dirty air and clean air), canister and backpack, wet dry and pneumatic, and other varieties. Robotic vacuum cleaners have recently become available.
Тіптерді жою
Ша́й жа́пырақтары және шабы́лған шөп бұ́рын кілемдерден шаңды жина́у үшін еде́н тазала́уға жиі қолданылатын, бірақ дақ қалдыру қаупі болған. Сияқты лимонмен немесе оксаль қышқылымен және арцхорнмен; майды ақ нанмен немесе құбыр балшығымен; май майларын терпентинмен; бұқаның сарысы мен нафтасы жалпы тазалағыш ретінде қолданылған. Қышқылға бояу өзгеруіне аммиак пен хлороформ қолдану ұсынылған. Жәндіктерді жою үшін бензин мен алюмин ұсынылған; диатомиялық топырақ және мысық қоқысына ұқсас материалдар әлі де жәндіктерді жою үшін кең таралған. Шам балауызын кетіру үшін, кілемнің үстіне сүлгі жабылып, балауыз сүлгіге сіңгенше киім үтігінен шыққан бумен кептіріледі. Кейбір дәстүрлі әдістердің тиімділігі мен экологиялық тазалығы сақталған. Жүн сияқты табиғи талшықтарды өңдегенде сақ болу керек. Дақ тудырған материал кілемде қаншалықты ұзақ тұрса, бастапқы материал алынып тасталған жағдайда да, түстің өзгеру қаупі соншалықты жоғары болады. Кейде үй жануарлары кілемге несеп тастайды, әсіресе ыстық және ылғалды ауа райында, бұл жаман иіске әкеледі. Кілемді әдетте сыртқа шығарып, суға батырып, дақтарды кетіруге тырысады. Дақ тудырған материалды мүмкіндігінше тез арада сіңіру (сүрту емес) түстің тұрақты өзгеру қаупін азайтуға көмектеседі. Жасанды тағамдық бояулардың дақтары көбінесе тұрақты дақтар саналады. Оларды кәсіби тазалаушылар немесе жылу беру арқылы дақтарды азайтатын химиялық заттары бар терең тазалау машиналары алып тастауы мүмкін, бірақ кілемді өртеу қаупі бар. Дақ кетіру өнімдерін үй шаңын жою үшін аллергенге қарсы препараттармен біріктіруге болады.
Tea leaves and cut grass were formerly common for floor cleaning, to collect dust from carpets, albeit with risks of stains. Ink was removed with lemon or with oxalic acid and hartshorn; oil with white bread or with pipe clay; grease fats with turpentine; ox gall and naphtha were also general cleaners. Ammonia and chloroform were recommended for acid discoloration. Benzine and alum were suggested for removing insects; diatomaceous earth and material similar to cat litter are still common for removing infestations. Candle wax is removed by placing a towel over the affected carpet area and applying steam from a clothes iron until the wax absorbs into the towel. Some traditional methods of stain removal remain successful and ecological. Caution should be used when treating natural fibers such as wool. The longer the stain material remains in the carpet, the higher the chance of permanent color change, even if all the original stain material is removed. At times pets urinate on the carpet and this results in a bad odor especially when it is hot and humid. The carpet or rug is usually taken outside and immersed in water to remove such stains. Immediately blotting (not rubbing) the stain material as soon as possible will help reduce the chances of permanent color change. Artificial food coloring stains are generally considered permanent stains. These may be removed by professional cleaners or deep cleaning rental machines with heat transfer stain reducing chemicals, but carry risks of burning the carpet. Stain removal products can be combined with anti allergen treatments to kill house dust mites.
Басқа
Кілем таяқшалары, ратаннан жасалған кілем соққыштары, кілемді соғу машиналары, сыпырғыштар, щеткалар, шаң қабылдағыштар, соққылау және ілу – барлығы 19 ғасырда кілемдерді тазалаудың әдістері болды; әсіресе сыпырғыштар тозу қаупін тудырады.
Carpet rods, rattan rugbeaters, carpet beating machines, brooms, brushes, dustpans, and shaking and hanging were all carpet cleaning methods of the 19th century; brooms particularly carry risks of wear.