Кларендон Хаусы: Лондондық сарай және архитектуралық мұрасы

Кіріспе

Лондонда бұрынғы сарай, сол аттас мектеп Ramsgate-те орналасқан.

Кларендон Хаус 1660-шы жылдардан 1680-шы жылдарға дейін Англияның Лондонындағы Пикадиллиде тұрған қалалық сарай болды. Ол әулетті саясаткер Эдвард Хайдқа, 1-ші Кларендон графына арналып салынған және оның заманындағы ең сәнді жеке Лондон резиденциясы еді.

Тарих

1660 жылы ағылшын монархиясы қайта орнатылғаннан кейін, Уэст-Эндте Карл II-нің сарайлықтарын орналастыру үшін жаңа үйлер салына бастады. Пикадилли сол кезде қарапайым елді жол еді, бірақ оның солтүстігіндегі жерлер тұрғын үйлер салу үшін қолданыла бастады. Келесі ондаған жылдарда осы аймақ дамиды, нәтижесінде Лондонның жетекші аристократиялық тұрғын ауданы – Мейфэр пайда болды. Хайдтың үйіне жақын екі танымал сарай да сол шамада салынды. Шығысқа қарай сэр Джон Денхем кейіннен Берлингтон үйі болып белгілі болған үйді, ал батысқа қарай лорд Беркли Беркли үйін, кейін Девоншир үйін салған. Лорд Кларендон 1664 жылы патшалық жарлық арқылы үйі үшін жерді сатып алды. Кейінгі оқиғаларды ескере отырып, ол әрқашан мұндай әсем үй салуға құлшынбағанын, бірақ қолайлы сарайды жалға ала алмағанын айтты. Кларендон үйі сол жылдан бастап 1667 жылға дейін Роджер Пратттың жобасы бойынша салынды. Ол көшеден алшақ, ауланың артында орналасқан. Орталық бөлігінде тоғыз терезе, ал екі бүйірлік қанаттарында үш терезеден болды. Үй екі қабатты, яғни екі бөлмелі, және екі қабаттан тұрды. Төменгі қабаты жер астындағы қабатпен, жоғарғы қабаты мұржалы төбемен жабдықталған. Шатыры жалпақ, балюстрадамен және күмбезбен безендірілген. Бұл стиль сол кездегі ағылшын сәніне тән, классикалық принциптерге негізделген, симметриялы және фронтонды, бірақ классикалық ордерлерден айырылған. Ішкі құрылымы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ сыртқы көрінісінен, Пратттың басқа жұмыстарынан және сол кездегі қағидалардан болжауға болады. Ол, әдетте, үлкен, жоғары жарықтандырылған орталық баспалдақ залы мен бірнеше ресми қабылдау бөлмелерінен тұрған. Онда 101 ошақ болған. Кларендон үйін замандастары да, кейінгі сәулетшілер де жоғары бағалады. Джон Эвелин оны «Англиядағы ең жақсы жоспарланған, ең пайдалы, әдемі және сәнді үй» деп атады. Үш жүз жыл өткен соң Джон Саммерсон: «Кларендон үйі Лондонда салынған алғашқы классикалық үйлердің бірі және ең әсерлісі болды» деп жазды. Ол болашақ ағылшын үйлері үшін үлгі болып қызмет етті, бірақ оның ықпалы Лондон сарайларына қарағанда, ел үйлерінің дизайнында көбірек сезілді. Линкольнширдегі Белтон үйі, кейде ағылшын ел үйінің үлгісі деп есептелетін, Кларендон үйіне негізделген. 1667 жылы, үйі аяқталған жылы, Кларендон ықыластан айырылды. Оның сарайының сән-салтанаты оның беделін нашарлатты, оның құны шамамен 40 000 фунт стерлингке бағаланған. Оған тағылған көптеген айыптардың бірі – ол үйін салу үшін Лондонның Ұлы өртінен кейін Қасиетті Павел соборын жөндеуге арналған тастарды қолданған. Сол жылы, 1667 жылдың 14 маусымында Сэмюэл Пепис күнделігіне: «Кейбір бейшара адамдар лорд Кларендонның үйіне барып, оның үйінің алдындағы ағаштарды кесіп, терезелерін сындырып тастады» деп жазды. Бұл айыптауларға жауап ретінде патша бұрынғы сүйіктісінен бас тартты. 1667 жылы Кларендон Францияға қашып кетті, ол 1674 жылы қайтыс болды. 1675 жылы оның мұрагерлері Кларендон үйін Альбемарлдің 2-ші герцогы Кристофер Монкке 26 000 фунтқа сатты, ал 1683 жылы Альбемарл оны сэр Томас Бонд басқаратын инвесторлар тобына қайта сатты. Бонд оны бұзып, оның орнына Дувер көшесі, Альбемарл көшесі және Бонд көшесін салды. Альбемарл көшесі үйдің орнынан тікелей Сент-Джеймс көшесіне қарай өтті. Үйдің салынуы және оның тудырған наразылығы Сусанна Грегоридің Томас Чалонер сериясындағы құпия романдарының жетіншісі – «Пикадилли құрылысы» сюжетінің маңызды бөлігі болып табылады.

After the restoration of the English monarchy in 1660, new houses began to spring up in the West End to accommodate Charles II's courtiers. Piccadilly was little more than a country lane, but the land to the north of it was just beginning to be used for housing; the next several decades would see the development of the whole of this area, which was to become London's leading aristocratic residential district, Mayfair. Two other celebrated mansions were built close to Hyde's at around the same time. To the east Sir John Denham was building the house that later became Burlington House, and to the west Lord Berkeley was building Berkeley House, later Devonshire House. Lord Clarendon acquired the site for his house by royal grant in 1664. Ironically in view of later events he always maintained that he had been reluctant to build such an ostentatious house, but was unable to rent any suitable mansion. Clarendon House was built between that year and 1667 to designs by Roger Pratt. It was set well back from the street behind a courtyard. The central section had nine bays and the two side wings were each three bays wide. The house was built on the double pile plan, meaning that it was two rooms deep, and had two main storeys of roughly equal height. There was a raised basement below and a tall attic storey with dormer windows above. The roof was flat and balustraded and topped with a cupola. The style was typical of the English fashion of the day, clearly influenced by classical principles, symmetrical and pedimented, but lacking any classical orders. Little is known about the interior layout beyond what can be surmised from the exterior, from Pratt's other works, and from the conventions of the time. It probably had a large top lit central staircase hall and a series of state apartments. It had 101 hearths. Clarendon House was praised both by contemporaries and by later architectural critics. John Evelyn thought it was "the best contriv'd, the most useful, graceful and magnificent house in England". Three hundred years later, John Summerson wrote: "Clarendon House was among the first great classical houses to be built in London and easily the most striking of them." It was to prove an influential model for future English houses, but its impact was felt much more in the design of country houses than London mansions. Belton House in Lincolnshire, which is sometimes said to be the exemplar of the English country house, was closely based on Clarendon House. In 1667, the same year that his house was finished, Clarendon fell from favour. His image had not been helped by the grandeur of his mansion, which is believed to have cost around £40,000. Among the many allegations against him it was charged that he had appropriated, to build his house, stone intended for repairs to St. Paul's Cathedral after the Great Fire of London. That same year, on 14 June 1667, Samuel Pepys recorded in his diary: " some rude people have been at my Lord Clarendon's where they cut down the trees before his house and broke his windows." In response to the allegations, the King abandoned his former favourite. In 1667, Clarendon fled to France, where he died in 1674. In 1675, his heirs sold Clarendon House to Christopher Monck, 2nd Duke of Albemarle, for £26,000, and in 1683, Albemarle resold it to a consortium of investors led by Sir Thomas Bond. Bond demolished it and built Dover Street, Albemarle Street, and Bond Street on the site. Albemarle Street ran right through the centre of the site of the house, which had faced directly down St. James's Street. The building of the house and the resentment it caused are major elements in The Piccadilly Plot, the seventh of the Thomas Chaloner series of mystery novels by Susanna Gregory.