Қашықтықтан туындаған жер сілкінісі – үлкен сілкіністердің алыс әсері. Жер сілкінісінің себептері күрделі, ал сейсмикалық аймақтар өздігінен сілкініске ұшырайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қашықтықтан туындаған жер сілкіністері – үлкен жер сілкіністерінің салдарынан, жер сілкінісі аймағынан тыс, алыс қашықтықта пайда болады. Бастапқы жер сілкінісінен кеңістікте де, уақытта да алшақтаған сайын, байланысты анықтау қиындай түседі. Жер сілкінісін тудыру физикасы күрделі. Көптеген жер сілкінісіне бейім аймақтар құлауға жақын күйде болады. Егер мұндай аймақты өз күйінде қалдырса, ол өздігінен күшті жер сілкіністерін тудыруы мүмкін. Дегенмен, қашықтықтағы жер сілкіністері осы сынды күйді бұзып, кернеуді статикалық түрде өзгерту немесе сейсмикалық толқындардың әсерінен динамикалық өзгерістер тудыру арқылы әсер ете алады. Мұндай тудырудың бірінші түрі – сынды күйдегі статикалық өзгерістерден болуы мүмкін. Мысалы, 1992 жылы Калифорнияда болған 7,3 балдық жер сілкінісінен кейін "Калифорнияның жер сілкінісі картасы Рождество шыршасы сияқты жарқырады" делінген. Бұл оқиға қашықтықтан туындаған жер сілкіністері туралы идеяны нығайтып, ғылыми ағымға енгізді. 2004 жылы Үнді мұхитында болған аса ірі жер сілкінісінен кейін Аляскаға дейін қашықтықта жер сілкіністерінің туындағаны анықталды. "Ұзаққа созылатын әсер" деп аталатын құбылыстың ғылыми дәлелдері бар, олар негізінен тау-кен өнеркәсібінде қолданылатын дискретті элементтерді модельдеу түрінде көрінеді. Егер тау жынысы сынды күйдегі дискретті элементтер ретінде модеделденсе, бір ғана бұзылу кең аумаққа әсер ете алады. Кішкентай масштабтағы мысал: аңғардағы шағын қазба көшкінге айналып, бүкіл тау беткейін құлатуы мүмкін.
Remotely triggered earthquakes are a result of the effects of large earthquakes at considerable distance, outside of the immediate aftershock zone. The farther one gets from the initiating earthquake in both space and time, the more difficult it is to establish an association. The physics of triggering an earthquake are complex. Most earthquake generating zones are in a state of being close to failure. If such a zone were to be left completely alone, it would generate significant earthquakes spontaneously. Remote earthquakes, however, are in a position to disturb this critical state, either by shifting the stresses statically, or by dynamic change caused by passing seismic waves. The first type of triggering may be due to static changes in the critical state. For example, after the magnitude 7.3 Landers earthquake struck California in 1992, it is said that "the earthquake map of California lit up like a Christmas tree". This event reinforced the idea of remotely triggered earthquakes, and pushed the hypothesis into the scientific mainstream. Following the very large 2004 Indian Ocean earthquake, it was established that remote earthquakes had been triggered as far away as Alaska. There is scientific evidence for a "long reach", mainly in the form of discrete element modelling used in the mining industry. If rock is modeled as discrete elements in a critical state, a single disturbance can influence a wide area. A smaller scale example is when a small excavation in a valley triggers a landslide and brings down a whole mountainside.