Кіріспе

Корольдік теңіз күшінің желілік кемесі

HMS Somerset – Корольдік теңіз күшінің 70 зеңбіректік үшінші дәрежелі желілік кемесі. Ол 1745 жылғы ереже бойынша Chatham кеме жасаушылығында салынды және 1748 жылдың 18 шілдесінде суға түсірілді.

Америка революциялық соғысы

HMS Somerset Америка Тәуелсіздік соғысында жақсы құжатталған маңызды рөл атқарды. Ол 1774 жылдан 1776 жылға дейін, содан кейін 1777 жылдан 1778 жылы суға батқанға дейін қызмет етті.

Лексингтон мен Конкорд шайқасы

1775 жылдың 18 сәуіріндегі оқиғалар басқаша дами берген болуы мүмкін, егер HMS Somerset кезекті кезекшісі көбірек сергек болғанда. Пол Ривер сол түні Лексингтонға аттанып, Сэмюэл Адамс және Джон Хэнкок есімді екі белгілі отар басшысын, олардың өміріне қауіп төнуі мүмкін екендігі туралы ескерткісі келді. Бостоннан қайықпен шығып, Шарльзтаунға қарай Бэк-Бэйді кесіп өткен ол, онда бекініп тұрған HMS Somerset-тің назарынан шамалы ғана қашып құтылды. Егер тоқтатылғанда, көптеген қалалардың жасақтары Конкордқа келмейтін еді, ал ертеңгі Лексингтон және Конкорд шайқасының нәтижесі басқаша болуы мүмкін еді. Сомерсеттің артиллериялық экипаждары 19 сәуір күні кешке қарсылық күштерін британдық әскерлерді Шарльзтаунға қарай қуудан тоқтата алды. Лейтенант Томас Грейвс Лорд Роднидің қол астында Сент-Айда қызмет етіп, ақырында контр-адмирал сэр Томас Грейвс атанды және Копенгаген шайқасында Нельсонның оң жақтағы қолбасшысы болды. Ол Ноддл аралында алған күйіктерінен өмір бойына жарақаттанды. Ол 1781 жылы Чесапик шайқасында қолбасшылық еткен адмирал Томас Грейвстің туысы және адмирал Сэмюэл Грейвстің сіңілі баласы болды.

Бункер төбесі шайқасы (Бридтің төбесі)

Сол оқиғалардан кейін көп ұзамай "Соммерсет" кемесі адмирал Сэмюэл Грейвстің флагманы ретінде Бункер-Хилл шайқасында қызмет етті. 1768 жылдан бері британдықтардың бақылауында болған Бостон қаласын 8 мыңнан 12 мыңға дейін сарбаз қоршап алды. 1775 жылғы 16 маусым күні түнде бірнеше мың отаршыл әскер стратегиялық маңызды Шарльстаун түбегін басып алып, Бридс Хиллді бекітті, осы позициядан олар Бостондағы британдықтарды атқылай алатын еді. Таң атқанда HMS Lively кемесі жаңа бекіністі бірінші болып көріп, от ашты, американдықтардың жұмысын уақытша тоқтатты. "Соммерсет" кемесінде болған адмирал Грейвс өзінің бұйрығымен атылмаған оқтардың шуылынан оянды. Ол отты тоқтатуға бұйрық берді, бірақ бекіністі көргеннен кейін бұйрығын кері қайтарды. Ол порттағы 128 қаруға американдықтардың позициясына оқ атуды бұйырды. Бірақ кемелердің қаруларын жеткілікті биіктікке көтере алмағандықтан, жақтан-жақтан оқ жаудыру тиімсіз болды. Ақырында британдық әскерлер теңіз күштерінің қаруларының қорғауымен шығанақты кесіп өтіп, позицияны басып алды, бірақ Банкер-Хилл шайқасында ауыр шығынға ұшырады.

Жоғалту

1777 жылдың күзінде HMS Сомерсет Форт Миффлин қоршауына қатысты, онда британдықтар Делавэр өзеніндегі өзен бекіністерін сәтті басып алды. HMS Сомерсет кемесінің бақыты 1778 жылдың соңында таусылды. Тамыз айында оны қатты дауылдар шарлады. Француз эскадрильясын қуу кезінде, 1778 жылдың 2 қарашасында Массачусетс штатының Провинстаун қаласының жанындағы Пикд Хилл Барс деген жерде дауылда тіреліп қалды. Кәсіби балық аулау және кит аулау дерлік тоқтатылды. Кейбір жергілікті тұрғындар жағалау бойында қарақшылықпен және контрабандамен айналысты, ал басқалары күнкөріс үшін жерге бет бұрды. "Сомерсет" кемесі Кейпте құлағанда, жергілікті халықтың күшті эмоционалдық реакция жасағаны сөзсіз. Кеме капитаны Джордж Оурридің ресми мәліметіне сәйкес, кеме апатқа ұшырағанда тек 21 адам қаза тапты. Капитан Оурри күзетпен Род-Айленд штатының Провиденс қаласына дейін жүруге мәжбүр болды, онда ол екі американдық офицерге айырбасталды. 400-ден астам офицер мен экипаж Бостонға қадағаланды. Төменгі палубадағы азық-түлік тек су басы төмендегенде бірнеше сағатқа ғана қолжетімді болды. Желтоқсан айындағы қатыгез қысқы дауылдар кеме қалдықтарын қиратып, жағаға жақындатып, соңында "Өлі адамның ойығы" деп аталатын аймақта тонналаған құмға көмді. Құтқару операцияларынан кейін кімнің неге ие екенін анықтау үшін тағы бірнеше ай сот процестері өтті. "Сомерсет" кемесінің қирандылары 1788 жылдан бері үш рет ғана – 1886, 1973 және 2010 жылдары – дауыл ағындарының әсерінен қысқа ғана уақытқа ашылды. 2010 жылы Ұлттық саябақтар қызметі 3D бейнелеу технологиясын қолдана отырып, көрінетін ағаштарды дәл тіркеу үшін цифрлық зерттеу жүргізді. Кеменің төменгі он пайызы ғана қалғаны, қайтадан құмға көмілгені естілді. "Сомерсет" кемесі халықаралық заңмен қорғалады және Ұлыбританияның егемендік меншігі болып табылады.

Есте сақтау

Ұлттық парк қызметі, қазаға ұшыраған кемеден сақталған үлкен ағаш бөліктерін сақтап қалады. 2005 жылы парк директоры британдық әскери-теңіз күштерінің заманауи HMS Somerset (IV) кемесінің командирі мен экипажына "Somerset" кемесінен бірнеше бөлік сыйлады. "HMS Somerset" кемесі Бостон қаласындағы "His Majesty's Ship Somerset" тарихи қайта жаңғырту қоғамының естелігінде сақталады.