Кіріспе

Израильдік социолог Шмуэль Ноа Айзенштадт (ивритше: שמואל נח אייזנשטדט‎, 10 қыркүйек 1923, Варшава – 2 қыркүйек 2010, Иерусалим) – израильдік социолог және жазушы. 1959 жылы Иерусалимдегі Еврей университетінің социология кафедрасына оқытушы болып тағайындалды. 1990 жылдан 2010 жылдың қыркүйегінде қайтыс болғанға дейін ол профессор-эмеритус болды. Чикаго университеті, Гарвард университеті, Цюрих университеті, Вена университеті, Берн университеті, Стэнфорд және Гейдельберг университеттерінде көптеген қонақ профессорлық қызметтер атқарды. Айзенштадт бірқатар сыйлықтар алды, соның ішінде Балзан сыйлығы мен Макс Планк ғылыми-зерттеу сыйлығы. Ол сондай-ақ 2006 жылы Холберг халықаралық мемориалдық сыйлығының иегері болды. Ол көптеген академиялардың мүшесі болды, соның ішінде Америка өнер және ғылым академиясы және Әлеуметтік эволюция және тарих журналының кеңесші редакторлары кеңесі. Оның қызы Ирит Меир Израильдің ым тілінің белгілі ғалымы болды. Социология саласында ол «жастар социологы» (Талкотт Парсонстың идеяларымен тығыз байланысты «Бір ұрпақтан екінші ұрпаққа» деген еңбегінде) ретінде танылды. Алайда: Айзенштадттың зерттеулері батыста дамыған мәдени бағдарламаны еуроцентрикалық тұрғыдан түсіндірудің қазіргі заманғы үрдісінің барлық қоғамдарда кездесетін табиғи даму моделі екенін түсінуге үлкен үлес қосты. Еуропалық модель – тек біреуі ғана, ол ең ерте пайда болған модель. Ол осы трендті бастады. Бірақ әлеуметтік реакциялар АҚШ, Канада, Жапония және Оңтүстік-Шығыс Азияда мүлдем басқа мәдени факторлармен жүзеге асты. (Frankfurter Rundschau, 22 наурыз 2000 жыл)

Өмірбаян және білім

Айзенштадт 1923 жылы Польшаның Варшава қаласында дүниеге келген. 1930 жылдардың басында анасы жесір қалған соң, оны Иерусалимге алып келді және ол 12 жасынан бастап Палестинада білім алды. 1940 жылы Айзенштадт еврей университетінде оқыды, онда социология ғылымдарының магистрі және докторы дәрежелерін алды. 1947-1948 оқу жылынан кейін ол Иерусалимге қайтып, Мартин Бубердің кафедрасында ассистент-оқытушы болып жұмыс істеді және оның жетекшілігімен магистрлік диссертациясын қорғады. Айзенштадт еврей университетінде қалды және сабақ беруді бастады, 1950 жылдан 1969 жылға дейін Социология кафедрасының меңгерушісі болды, сондай-ақ бірнеше жыл бойы Гуманитарлық факультет деканы қызметін атқарды. Айзенштадт әлеуметтік өзгерістер, жаңару және өркениеттердің кең тақырыптарын зерттеді. Эрик Коэн, Моше Лисак және Ури Алмагор Айзенштадттың социология ғылымына қосқан үлесінің құрметіне "Салыстырмалы әлеуметтік динамика: С.Н. Айзенштадтқа арналған эсселер" атты кітапты жинақтады. Кітапқа енген еңбектер Айзенштадттың Иерусалимдегі Еврей университетінің Социология және әлеуметтік антропология кафедрасының бұрынғы студенттері мен әріптестерімен жазылған. Мақалалар Айзенштадттың мәдениеттерді зерттеудегі негізгі тақырыптарына, жаңғыруға және әлеуметтік-саяси өзгерістерге қатысты. Айзенштадттың еңбектері социологияның көптеген салаларын, уақыт кезеңдерін және мәдениеттерді қамтиды, ал кітап редакторының пікірінше, Айзенштадттың жұмысының басты ұғымы – әлеуметтік динамика.