Биокибернетика: Биологиялық жүйelerді зерттеу және әлеуметтік даму үлгілері

Кіріспе

Биокибернетика – кибернетиканы неврология және көпжасушалы жүйелер сияқты биологиялық ғылым салаларына қолдану. Биокибернетика жүйелік биологияда маңызды рөл атқарады, биологиялық жүйелердің қалай жұмыс істейтінін түсіну үшін әртүрлі деңгейдегі ақпаратты интеграциялауға тырысады. Кибернетиканың өзі нейрофизиология сияқты биологиялық ғылымдардан бастау алады. Биокибернетика – абстрактілі ғылым және жүйелік принциптерге негізделген теориялық биологияның құнды бөлігі. Биокибернетика – адам ағзасының биологиялық жүйе ретінде қалай жұмыс істейтінін, сондай-ақ ойды өңдеу, қозғалыс және гомеостазды сақтау сияқты күрделі психикалық функцияларды қалай орындайтынын түсінуге бағытталған психологиялық зерттеу. (PsychologyDictionary.org) Осы салада, адамдар мен жәндіктер (мысалы, аралар мен құмырсқалар) сияқты кибернетикалық топтардың арасындағы айырмашылықтарды анықтауға мүмкіндік беретін көптеген ерекше қасиеттер бар. Адамдар бірлесіп жұмыс істейді, бірақ олардың жеке ойлары бар, бұл оларға өздігінен әрекет етуге мүмкіндік береді, ал жұмысшы аралар патшайым араның бұйрықтарын орындайды (Seeley, 1989). Адамдар көбінесе бірлесіп жұмыс істесе де, топтан бөлініп, өздігінен ойлай алады (Gackenbach, J. 2007). Биокибернетиканың адамдық секторындағы бірегей мысал – Ұлыбритания Солтүстік Америка мен Австралияда колонияларын құрған колонизация кезеңіндегі қоғам. Ана елдің көптеген ерекшеліктері мен қасиеттері колонияларға мұра болып өтті, сонымен қатар тіл және мінез сияқты оларға тән ерекшеліктер де болды. Бұл, өсімдіктердегі түбірлер өсіп, аналық өсімдіктен бөлінгеннен кейін өздігінен тіршілік ететін және жаңа өсімдікке айналатын жағдайға ұқсас. Қоғам өсімдіктерге жануарларға қарағанда жақын, себебі өсімдіктер сияқты, ата-ана мен ұрпақ арасында нақты айырмашылық жоқ. Қоғамның тармақтануы жануарлардың көбеюіне қарағанда өсімдіктердің көбеюіне көбірек ұқсайды. Адамдар – k-таңдалған түрлер, олар әдетте r-таңдалған түрлерге қарағанда аз ұрпақ тудырады және оларды ұзақ уақыт бойы тәрбиелейді. Британия Солтүстік Америка мен Австралия сияқты аймақтарда колониялар құрған кезде, бұл колониялар тәуелсіздік алғаннан кейін британдық қоғамның ұрпағы ретінде қарастырылуы керек. Барлық балалар сияқты, колониялар да ата-аналарынан тіл, әдет-ғұрыптар және технологиялар сияқты көптеген ерекшеліктерді мұра етті, бірақ өздерінің жеке мінездерін де дамытты. Бұл көбею түрі көптеген өсімдіктерде, мысалы жүзімдіктер мен шөптерде кездесетін вегетативтік көбеюге өте ұқсас, онда аналық өсімдік өзектен әрі қарай таралатын бұтақтар шығарады. Мұндай бұтақ өз тамырларын шығарғаннан кейін аналық өсімдіктен бөлініп, өздігінен тіршілік етеді және жаңа өсімдікке айналады. Осылайша, қоғамның өсуі біз жақсы білетін жоғары жануарларға қарағанда өсімдіктерге көбірек ұқсайды, ата-ана мен ұрпағы арасында нақты айырмашылық жоқ. Суперорганизмдер де «таралған интеллект» деп аталатын, шектеулі интеллект пен ақпаратқа ие жеке агенттерден тұратын жүйеге қабілетті. Олар өздері жете алмайтын мақсаттарды орындау үшін ресурстарды біріктіре алады. Бұл «Ойын теориясы» тұжырымдамасына ұқсас (Durlauf, S. N., Blume, L. E. 2010). Бұл тұжырымдамада жеке адамдар мен организмдер басқа ойыншының мінез-құлқына негізделген шешімдер қабылдайды, бұл олар үшін топ емес, жеке тұлға ретінде ең тиімді нәтиже деп санайды.

Biocybernetics is the application of cybernetics to biological science disciplines such as neurology and multicellular systems. Biocybernetics plays a major role in systems biology, seeking to integrate different levels of information to understand how biological systems function. The field of cybernetics itself has origins in biological disciplines such as neurophysiology. Biocybernetics is an abstract science and is a fundamental part of theoretical biology, based upon the principles of systemics. Biocybernetics is a psychological study that aims to understand how the human body functions as a biological system and performs complex mental functions like thought processing, motion, and maintaining homeostasis.(PsychologyDictionary. org)Within this field, many distinct qualities allow for different distinctions within the cybernetic groups such as humans and insects such as beehives and ants. Humans work together but they also have individual thoughts that allow them to act on their own, while worker bees follow the commands of the queen bee. (Seeley, 1989). Although humans often work together, they can also separate from the group and think for themselves. (Gackenbach, J. 2007) A unique example of this within the human sector of biocybernetics would be in society during the colonization period, when Great Britain established their colonies in North America and Australia. Many of the traits and qualities of the mother country were inherited by the colonies, as well as niche qualities that were unique to them based on their areas like language and personality—similar vines and grasses, where the parent plant produces offshoots, spreading from the core. Once the shoots grow their roots and get separated from the mother plant, they will survive independently and be considered their plant. Society is more closely related to plants than to animals since, like plants, there is no distinct separation between parent and offspring. The branching of society is more similar to plant reproduction than to animal reproduction. Humans are a k selected species that typically have fewer offspring that they nurture for longer periods than r selected species. It could be argued that when Britain created colonies in regions like North America and Australia, these colonies, once they became independent, should be seen as offspring of British society. Like all children, the colonies inherited many characteristics, such as language, customs and technologies, from their parents, but still developed their own personality. This form of reproduction is most similar to the type of vegetative reproduction used by many plants, such as vines and grasses, where the parent plant produces offshoots, spreading ever further from the core. When such a shoot, once it has produced its own roots, gets separated from the mother plant, it will survive independently and define a new plant. Thus, the growth of society is more like that of plants than like that of the higher animals that we are most familiar with, there is not a clear distinction between a parent and its offspring. Superorganisms are also capable of the so called "distributed intelligence," a system composed of individual agents with limited intelligence and information. These can pool resources to complete goals beyond the individuals' reach on their own. Similar to the concept of "Game theory." (Durlauf, S. N., Blume, L. E. 2010) In this concept, individuals and organisms make choices based on the behaviors of the other player to deem the most profitable outcome for them as an individual rather than a group.

Терминология

Биокибернетика – «био» (грекше: βίο / өмір) және «кибернетика» (грекше: κυβερνητική / басқару, реттеу) сөздерінің қосылуынан пайда болған термин. Бұл сөздің толық түрі – биологиялық кибернетика болғанымен, ғылыми еңбектерде көбінесе биокибернетика деп аталады.

Ұқсас өрістер

Биокибернетикаға қатысты тақырыптарды зерттейтін мақалалар мен зерттеулерді молекулалық кибернетика, нейрокибернетика және жасушалық кибернетика сияқты көптеген ұқсас атаулармен кездестіруге болады. Бұл салалар тірі организмді зерттеудің нақты аспектілерін қарастыратын ғылымдарды қамтиды (мысалы, нейрокибернетика организмдердегі неврологиялық модельдерді зерттеумен айналысады).