Калыпты соғыстағы Кринге шайқасы: норвегиялық шаруалар шотланд әскерлерін шабуылдады. Тарихы, себептері, және шотланд әскерлерінің жорығы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1612 жылғы Кальмар соғысының шайқасы
1612 battle of the Kalmar War
Кринген шайқасы (Slaget ved Kringen) – Кальмар соғысына швед армиясына қосылуға бет алған шотланд жалдамалы әскерлеріне қарсы норвегиялық шаруалар жасаған шабуыл. Бұл шайқас Норвегия фольклорының бір бөлігіне айналып, Оттадален аңғарындағы жергілікті жерлерге есімдер берді.
Battle of Kringen (Slaget ved Kringen) involved an ambush by Norwegian peasant militia of Scottish mercenary soldiers who were on their way to enlist in the Swedish army for the Kalmar War. The battle has since become a part of folklore in Norway, giving names to local places in the Ottadalen valley.
Өмірбаян
Шотланд жалдамалыларының бір бөлігін Джеймс Спенс жалдап, бір бөлігін күшке салу арқылы қызметке алған, бұл, әрине, соғыста Дания-Норвегия жағын қолдаған Джеймс VI-ның пікіріне қайшы болды. Тамыз айының басында Дунди мен Кейтнес қалаларынан шыққан екі кеме Оркней аралдарында кездесіп, Норвегияға бет алды. Кальмар соғысында Дания-Норвегия күштері теңіз жолдарын жапқандықтан, шотландтар басқа шотланд және голланд әскерлерінің сәтті пайдаланған құрлық жолымен Швецияға баруды шешті. 20 тамызда кемелер Ромсдалдағы Исфьорденге түсті, бірақ, айтуынша, кемешілер оларды қиын жерге түсірген. Әскерлер Ромсдален аңғарынан жол тартты, содан кейін Гудбрандсдалға түсті. Олардың шабуыл туралы ескертілгеніне және шілде айының басындағы Нья-Лёдоседегі норвегиялық сарбаздардың қырғыны мен Мённиховеннің жорығынан (Мённиховен маршжен) кейін, Вуга, Лесья, Лом, Довре, Фрон және Рингебу шаруалары мен фермерлері жауға қарсы тұру үшін жиналды. Аңыз бойынша, аймақтың шерифі Ларс Гуннарсон Хогге (1570 – 1650) Довре шіркеуіне балтамен кіріп, оны еденге тигізіп, "Жау біздің жерімізге келді, хабардар болыңыздар!" (Гев Льод фиenden har kome til landet!) деп айғайлады.
The Scottish mercenaries were partly recruited, partly pressed into service by Sir James Spens, apparently against the preferences of James VI, who favored the Danish Norwegian side in the war. Two ships sailed from Dundee and Caithness in early August, met up on the Orkney Islands and sailed for Norway. Because sea routes had been blocked by Dano Norwegian forces in the Kalmar War, the Scots decided to follow a land route to Sweden that other Scottish and Dutch forces had successfully used. On 20 August the ships landed in Isfjorden in Romsdal, though the pilot apparently put the forces on shore in rough terrain. The soldiers proceeded to march up the valley of Romsdalen and down into the Gudbrandsdal. Having been warned of the incursion, and probably inflamed by a massacre of Norwegian conscripts at Nya Lödöse and the events of Mönnichhoven's march (Mönnichhoven marsjen) earlier in July, farmers and peasants from Vågå, Lesja, Lom, Dovre, Fron, and Ringebu mobilized to meet the enemy. Legend has it that the sheriff of the area, Lars Gunnarson Hågå ( 1570 – 1650), came into the church in Dovre with a battle axe, struck it on the floor, and shouted "Let it be known the enemy has come to our land!" (Gjev ljod fienden har kome til landet! ).
Жарыс реті
Рамзидің капитандық қызметін Джордж Синклер, Джордж Хей және сэр Генри Брюс атқарды. Шотландия әскерлері оңтүстікке қарай жылжығанда, олардың ізінен норвегиялық барлаушылар еріп келгендігі айтылады. Шотландиялық күштерге Джордж Синклер мен Рамзи басқаратын екі жаяу әскер ротасы кірді. Соңғы жылдары шотландтардың көбінесе қарусыз болғандығы туралы пікірлер айтылуда. Норвегиялықтарда қылыштар, найзалар, айбалталар, орақтар, бірнеше мылтықтар және кейбір арбаулар болды. Халық арасындағы әңгімелерге сәйкес, шотландиялық әскердің саны 900 мен 1100 немесе одан да көп болған, бірақ тарихшылар бұл бағалауды сенімсіз деп санайды және олардың нақты саны 300-ге жуық деп есептейді. Норвегиялық милиция күшінің саны 500-ден аспаған деп болжануда.
Ramsay had as captains George Sinclair, George Hay, and Sir Henry Bruce. As the Scottish forces progressed southward, they were reportedly followed by Norwegian scouts. The Scottish forces included two companies on foot, commanded by George Sinclair and Ramsay. In recent years, it has been argued that the Scots were generally unarmed. The Norwegians were armed with swords, spears, axes, scythes, a few muskets, and some crossbows. According to folklore, the force of the Scottish troops was between 900 and 1,100 or more, but historians generally discount the estimate, placing the probable strength as low as 300. The strength of the Norwegian militia troops is estimated to have been no more than 500.
Шайқас
Бұл шайқастың толық сенімді есептері аз, бірақ ауызша тарихта екі норвегиялықтың шотланд әскерін ат үстінде, мүмкін, аңғардың екінші жағынан ертіп жүргені айтылады. Бірі – Гури есімді әйел, кейінгі ұрпақтарға Приллар Гури деп белгілі болды; екіншісі – аты-жөні белгісіз ер адам. Бұл ер адам атын кері бұрып мініп, әскердің қозғалысын жаңылыстырып, алаңдатуға тырысты. Шотландтар Гудбраннсдальдың Крингендегі ең тар жеріне жеткенде, Гури мүйіз дауысын беріп, шабуылға белгі берді. Шабуылға таңдалған жердің беті тік, ал өзен сол кездегі жалғыз өтетін жолға жақын ағып жатыр. Осылайша, шотландтар өзен мен таудың арасында қалды, олар тауға көтеріле алмайтын еді. Халық әңгімелерінде норвегиялық әскерлер ағаштар мен тастарды аңғардан төмен лақтырып, шотланд әскерлерін ұрып құлатқандары айтылады, бірақ бұл расталмаған. Дегенмен, олар шотланд әскерлеріне арбалет пен мылтықпен атқандары белгілі. Алғаш құлағандардың бірі Джордж Синклер болды, оны Бердон Сейелстад есімді милициялық атып өлтірген көрінеді. Оның есімі осы шайқаспен ең көп байланыстырылған. Синклер Кэйтнесс графының туысы және Синклер кланының тарихи тұлғасы болды. Содан кейін жақын арадағы шайқас болды, милициялықтар қылыштармен, балқылармен, орақтармен және, болжам бойынша, басқа да қолдан жасалған қарулармен күресті. Шотланд әскерлерінің жартысынан астамы шайқаста қаза тапты. Кейбіреулері қашып кеткен болуы мүмкін, ал қалғандары тұтқынға алынды. 300-ге жуық адамның арасында 14-інен басқа барлығы қазіргі Норд-Фронның Квам қаласында дереу атқыланды, ал аман қалғандары Христианияға түрмеге жіберілді. Қаза тапқандар жергілікті зираттағы, шотланд сарайының (Skottelåven) солтүстігіндегі жаппай қабірге тасталды, онда тұтқынға алынған әскерлер ұсталып тұрған; кейін бұл қабір Skottehaugen (шотланд обасы) деп аталды. Аман қалғандардың арасында офицерлер Александр Рамзи, сэр Генри Брюс, Джеймс Монипенни және Джеймс Скотт болды, олар ақыры елдеріне қайтарылды.
There are few entirely credible accounts of the battle, but the oral history has two Norwegians on horseback following the Scottish troops, possibly on the other side of the valley. One was a woman by the name of Guri, known as Prillar Guri to posterity; the other was an unnamed man. The man rode his horse facing backward, providing a distraction for the marching troops. When the Scots reached the narrowest section of the Gudbrandsdal at Kringen, Guri blew her horn, signaling the ambush. The chosen place of assault is fairly steep, and the river runs close to what would be considered the only passable road at the time. Thus, the Scots would be trapped between the river and the mountain side, which they could not possibly scale. According to folklore, the Norwegian troops threw logs and rocks down the valley, crushing the marching Scottish soldiers, but this is not confirmed. It is known, however, that they shot at the Scottish soldiers with crossbows and muskets. Among the first to fall was George Sinclair, apparently shot by a militiaman named Berdon Sejelstad. It is his name that is most commonly associated with the battle. Sinclair was a nephew of the Earl of Caithness and a historical figure in the Clan Sinclair. Close combat ensued, the militiamen fighting with swords, axes, scythes, and presumably other improvised weapons. Over half of the Scottish troops were killed in action during the battle. Some may have escaped, but others were captured. All but 14 of around 300 were summarily executed at Kvam in what is now Nord Fron, the survivors then sent to Christiania for imprisonment. Those killed were thrown into a mass grave at the local cemetery, north of the Scottish barn (Skottelåven), in which captured soldiers had been held; this was later called Skottehaugen (Scottish barrow). Among the survivors were the officers Alexander Ramsay, Sir Henry Bruce, James Moneypenny, and James Scott, who were eventually repatriated.
Кейінгі оқиғалар мен мұра
Приллар Гури бейнеленген мүсін Норвегияның Отта қаласында орналасқан. Ол тұрған деп есептелетін шыңға оның есімі берілген, және сол шыңның үстіне жергілікті радио хабарларын тарату антеннасы орнатылған. Шотландтық шабуылдан кейін көптеген жерлерге ат қойылды, әсіресе шабуыл жолындағы жерлерге. Шаруашылық Норвегия науқаны кезінде Квам үшін болған шайқаста артиллерия отынан қирады. Шотландиялықтардан тартып алынған қару-жарақтар, оның ішінде тапанша, Лохабер балтасы, кең қылыш және бірнеше себет сапты келейморлар, шайқасты еске алу үшін Квамдағы Гудбраннсдал соғыс мұражайында (Gudbrandsdal Krigsminnesamling i Kvam) қойылды. Көрмеге сонымен қатар Кайтнесс шотландтарының бірінің моделі де қосылған. Кейбір шотландтардың Норвегияға қоныс аударғанына дәлелдер бар, және шаруашылықтардың аттары мұны растауы мүмкін. Оттада "Синклер клубы" бар, және шайқастың үнемі қайта жандандырылуы жүзеге асырылады. Синклердің қабірі қазір жергілікті маңызды орынға айналған, бірақ сол кезде норвегиялықтар оның есімін жоюға тырысып, шіркеу қабырғасының сыртында жерледі. Бұл аймақтың "руталив" деп аталатын бунад дизайнының бір бөлігі Синклердің қызыл тартанын еске салады.
A statue depicting Prillar Guri is located in the community of Otta, Norway. The peak where she allegedly stood bears her name to this day, and a local broadcasting antenna is symbolically set on the top. A number of places were named after the Scottish incursion, notably along the route. The barn was destroyed by artillery fire during the Battle for Kvam in the Norwegian campaign. Captured Scottish weapons, including a pistol, a Lochaber axe, a broadsword and several basket hilt claymores, were put on display at the Gudbrandsdal War Museum at Kvam (Gudbrandsdal Krigsminnesamling i Kvam) to commemorate the battle. The display also includes a model of one of the Caithness Scots. There is evidence that some Scots may have settled in Norway and farm names may confirm that. There is a "Sinclair's Club" in Otta and there are regular re enactments of the battle. Sinclair's grave is now a local landmark though the Norwegians at the time sought to desecrate his memory by burying him outside the church walls. Part of the bunad design for this area—known as rutaliv—is reminiscent of the Sinclair red tartan.
Танымал мәдениетте
Норвегиялық ақын Эдвард Сторм Кринген шайқасының тарихын баяндайтын "Zinklarvisa" ("Синклер баладасы") атты өлең жазды. Хенрик Вергеланд "Синклердің өлімі" атты тарихи трагедия жазды. Сюжет желісі Синклер мен оның сүйіктісіне қатысты, Крингендегі трагикалық өлімге әкелген тағдырлы шешімдер туралы айтады. Норвегиялық фолк-рок тобы Folque-тың "Sinclairvise" әнінде Стормның өлеңі қолданылған. Норвегиялық композитор Эдвард Григ Кринген шайқасының батыры Джордж Синклердің құрметіне өзінің төрт норвегиялық биінің бірі – "Синклер маршын" жазды. Фарер аралдарының металл тобы Týr 2008 жылғы "Land" альбомына осы әннің "Sinklars Vísa" деген нұсқасын енгізді. Балада әлі күнге дейін Фарер аралдарында музыкалық аспаптарсыз дәстүрлі тізбек биімен бірге орындалады. 2009 жылы норвегиялық рок-тобы Street Legal "Bite the Bullet" альбомында "The Battle of Kringen" атты аспаптық ән шығарды.
Norwegian poet Edvard Storm wrote a poem that tells the story of the battle, Zinklarvisa ("Sinclair's ballad"). Henrik Wergeland wrote a historical tragedy called Sinklars død (The Death of Sinclair). The plotline concerns Sinclair and his lady, telling of the fatal choices that led to the tragic deaths at Kringen. The Norwegian folk rock band Folque's song "Sinclairvise" makes use of Storm's poem. Norwegian composer Edvard Grieg composed Sinclair's March, one of his four Norwegian Dances, in honor of George Sinclair, hero of the Battle of Kringen. The Faroese metal group Týr included a version of this song on their 2008 album Land, called "Sinklars Vísa". The ballad is still being sung in the Faroe Islands along with the traditional chain dance without any use of musical instruments. In 2009, the Norwegian rock band Street Legal released an instrumental song called "The Battle of Kringen" on their album titled Bite the Bullet.