Кіріспе

Тоғызыншы және жиырмасыншы ғасырдың басындағы зеңбірек шасси стилі

Артиллерия дөңгелегі – тоғызыншы және жиырмасыншы ғасырдың басындағы арба, зеңбірек шасси және автомобиль дөңгелегінің стилі. Оның спицалары ағаштан жасалған орталық бөлікке (ступицаға) орнатылмаған, керісінше, екі бөліктен тұратын металл ступицаға митерлік біріктірулермен кілт тасты тәсілде бекітілген. Оның шинасы әдеттегідей дөңгелек жиегіне қысылып бекітіледі, бірақ қауіпсіздік үшін бұрандалармен қосымша бекітілуі мүмкін. Бұл дизайн тоғызыншы және жиырмасыншы ғасырдың басында дамыды, соңында автомобиль дөңгелектері үшін тартылған болаттан жасалды, олар кейде бастапқы дизайнымен ұқсастығын көрсетпейді.

Ағаштан жасалған артиллерия дөңгелектері

Ағаш спицалары кілт тәрізді біріктірілген дөңгелектер, екі бөліктен тұратын металл оське бекітілген, 1834 жылы Вальтер Хэнкок оларды сипаттағанда "күн дөңгелектері" деп атады, себебі ол оларды бумен жүретін көліктерінде қолданды. Хэнкоктің сипаттамасына жауап ретінде Джон Робисон 1811 жылы артиллериялық шассилерге осы сипаттағы дөңгелектер жасағанын айтты және "Осыған ұқсас конструкция Мадрас артиллериясында ұзақ жылдар бойы қолданылып келеді; мен осы қызметте оның толық қанағаттандыратынын білдім" деді. [[Файл: 56 дюймдік артиллерия дөңгелегі. png|thumb|АҚШ армиясының 1917 жылғы стандарты бойынша 209 фунттық 56 дюймдік артиллерия дөңгелегі, атпен тартқызылатын зеңбіректерге арналған. Мысалы, осы типтегі дөңгелек суреттегі Армстронг зеңбірегінде қолданылған, ол 1868 жылы Жапонияда пайдаланылды. 1881 жылы АҚШ армиясының 3,2 дюймдік зеңбірегінің шассиі үшін де ұқсас конструкция қолданылды, дөңгелек диаметрі Арчибальд Дөңгелек компаниясының дизайнын сынау нәтижесінде анықталды. 1917 жылға қарай 14 спицалы дөңгелек 16 спицалы, жоғары көміртекті болаттан жасалған шиналы, 8 кесілген немесе 2 иілген спицалы, жақсартылған спицалы тіреуіштері және дөңгелектің ортасын дұрыс орналастыру арқылы суреттегі "стандартты" дөңгелекке айналды. Мотормен тартқызылатын зеңбіректер үшін дөңгелектер одан әрі дамыды, негізінен қатты резеңке шиналарды орнату үшін кішірек диаметрге дейін. 1920 жылдарға қарай көптеген автомобильдерде бір қарағанда ағаш артиллерия дөңгелегіне ұқсайтын, бірақ құйма болаттан жасалған немесе болаттан басқан бөліктерден дәнекерленген дөңгелектер қолданылды. Бұлар да көбінесе артиллерия дөңгелектері деп аталды. Ағаш, басқан болат немесе сым дөңгелектерді таңдау әртүрлі нарықтарда әртүрлі болды.

Британдық автокөліктер

Джозеф Санки және ұлдары алғашқы престелген болаттан жасалған, дәнекерленген, алынып-қойылатын автомобиль дөңгелегін өңдеп, патенттеді. Санки өзінің болат дөңгелектерін артиллерия дөңгелектері ретінде нарыққа шығармаса да, 1930 жылға қарай "Санки дөңгелектері" термині болат артиллерия дөңгелектерімен бірдей қолданылатын болды. Санки шамамен 1935 жылы өзінің болат дөңгелектерінің артиллерия дөңгелектерімен байланысын ресми түрде мойындады.

АҚШ автомобильдері

1930 жылдары АҚШ өндірушілері, олардың нарықтары көбінесе айқын көріністі дөңгелектерді жақсы көретін, үлкен артиллериялық дөңгелектерді имитациялайтын штампталған болат дөңгелектерге көшті. Ford Motor Company 1935 жылы осыны қабылдады, ал Chevrolet 1936 жылы қазіргі танымал дөңгелегін шығарды. Бұл дөңгелектер үлкен тоқылған дөңгелектер негізінде жасалған және сырттай көптеген кішкентай тоқылған ағаш дөңгелектерге ұқсамайды.