Кіріспе

Mycobacterium avium intracellulare инфекциясы (MAI) – бұл туберкулездік емес микобактериялар немесе NTM қоздырғыштарынан туындайтын микобактериялардың ерекше түрі, ол Mycobacterium avium complex (MAC) арқылы шақырылады. MAC – M. avium және M. intracellulare екі түрінен тұрады. Бұл инфекция құстарда, шошқаларда және адамдарда, әсіресе иммундық жүйесі әлсірегендерде тыныс алу жолдарының ауруларын тудырады. ЖИТС-тің кейінгі сатыларында бұл инфекция өте ауыр болуы мүмкін. Әдетте ол тұрақты жөтелмен басталады. Емдеу үшін әдетте кем дегенде алты айға үш антибиотик курсы қолданылады. M. avium, M. intracellulare және M. chimaera – топырақ пен суда кездесетін сапротрофты организмдер. Олардың организмге енуі көбінесе асқазан-ішек жолы арқылы, бірақ сонымен қатар өкпе арқылы да жүзеге асылуы мүмкін. MAC инфекциясы қызба, диарея, қоректік заттардың сіңуінің бұзылуы, сондай-ақ тәбеттің жоғалуы және салмақ төмендеуіне алып келуі мүмкін, және ол сүйек миына таралуы мүмкін. MAI әдетте стандартты микобактериялық емге төзімді болады.

Белгілері мен симптомдары

Өкпе зардаптарының белгілері туберкулез (ТБ) сияқты болады және қызба, әлсіздік, салмақ жоғалту, қанмен жөтелдеуді қамтиды. Диарея және іш ауруы асқазан-ішек жүйесінің зардаптарымен байланысты.

Балалар

Балаларда M. avium және M. haemophilum инфекциялары иммундық жүйенің бұзылуларымен байланысты емес, ерекше клиникалық жағдайды құрайды. M. avium көбінесе мойын лимфа түйіндерінің біреуінің бір жақты ісінуіне себеп болады. Түйін бастапқыда тығыз болады, бірақ соңында көптеген тесіктерден ірің шығатын, ерекше көкшіл-күлгілт түсті "мойындық түйме" абсцесі пайда болады. Таңдаулы ем – зардап шеккен лимфа түйіндерін хирургиялық жолмен алып тастау, ал операция жасай алмайтын пациенттерге антибиотиктермен емдеу (әдетте 18-24 ай бойы кларитромицин және рифабутин) тағайындалады.

Себеп

MAC бактериялары қоршаған ортада кең таралған және оларды тыныспен жұтқанда немесе жұтқанда инфекция тудырады. Соңғы кезде M. avium бактериясы ванна бөлмесіндегі душ сегіздігінде жиналып, өседі және одан оңай аэрозоль түрінде таралып, тыныспен жұтуға мүмкіндік береді.

Бактериялар

Mycobacterium avium complex (MAC), сонымен қатар Mycobacterium avium intracellulare complex деп аталады, үш Mycobacterium түрінің (атап айтқанда M. avium, M. intracellulare және M. chimaera) микробтық кешені. Ол Mycobacterium avium intracellulare инфекциясын қоздырады. Кейбір дереккөздер Mycobacterium avium paratuberculosis (MAP) түрлерін де қосады.

Тәуекел факторлары

МАИ иммундық қабылдауы нашарлаған адамдарда, оның ішінде егде жастағы адамдарда және ВИЧ/ЖҚС немесе кілегейлі кистозбен ауыратын адамдарда жиі кездеседі. Бронхоэктазия – бронх түтікшелерінің патологиялық кеңеюіне себеп болатын бронхтық жағдай, ол МАИ инфекциясымен бірге жиі табылады. Бронхоэктазияның MAC инфекциясына әкеліп соқтыратыны немесе оның салдары болып табылатыны әрқашан анықталмайды. Mycobacterium avium complex (MAC) – қоршаған ортада кездесетін, HIV жұқтырған және CD4 клеткаларының саны төмен (100/микролитрден кем) адамдарды инфекциялауға қабілетті, кең таралған атипикалық бактерияларды, яғни туберкулез емес микобактерияларды (NTM) қамтиды; инфекция көбінесе ингаляция немесе жұтыну арқылы таралады. MAC АҚШ-тағы ЖҚС жұқтырған адамдардың 40%-ға дейін тараған ауруға шалдықтырып, қызба, тершеңдік, салмақ жоғалту және анемияны тудырады. Таралған MAC (ТМАК) көбінесе HIV ауруы прогрессияланған және перифериялық CD4 клеткаларының саны 50 клетка/мкл-ден төмен адамдарға әсер етеді. MAC-ты тиімді алдын алу және емдеу, ЖҚС жұқтырған адамдардың өмір сапасын жақсартуға және өмір сүру ұзақтығын арттыруға маңызды үлес қосуы мүмкін.

Патофизиология

MAC – бұл NTM-нің ең көп кездесетін түрі. МАИ-ге иммунодефицит қажет емес. MAC көбінесе өкпесі немесе бронхтары бұзылған науқастарға әсер етеді. Дегенмен, Джером Райх және Ричард Джонсон оң жақ орталық бөлігіне немесе лингулаға MAC инфекциясы жұққан алты науқастың жағдайын сипаттады, олардың ешқайсысында өкпе аурулары болған жоқ. Өкпенің оң жақ орталық бөлігі мен лингуласын бронхтар қамтамасыз етеді, ал адам тік тұрғанда бұл бронхтар төмен қарай бағытталған. Осының салдарынан, өкпенің бұл аймақтары бактериялар мен секрецияларды шығару үшін күшті ерікті жөтелге (көкіруге) көбірек мұқтаж болуы мүмкін. Ретроспективті жағдайлар сериясындағы алты науқас ересек әйелдер болғандықтан, Райх және Джонсон күшті жөтел жоқ науқастарда оң жақ орталық бөлігіне немесе сол жақ лингулаға MAC инфекциясы дамуы мүмкін деп болжады. Олар бұл синдромды Оскар Уайльдтың «Леди Уиндермирдің желпуіші» пьесасындағы Леди Уиндермир кейіпкерінің құрметіне «Леди Уиндермир синдромы» деп атауды ұсынды. Алайда, бұл болжамдық себепті растайтын зерттеулер аз.