Томас Маклир: Оңтүстік Африка астрономының өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Оңтүстік Африка астрономы сэр Томас Маклир (17 наурыз 1794 – 14 шілде 1879) – Ирландияда туған Оңтүстік Африка астрономы, Яқсы үміт мүйісіндегі Корольдік астрономы болған.

Өмір

Сент-Патрик күні Ирландияның Тайрон графтығындағы Ньютаунстеврт қаласында, дін қызметкері Джеймс Маклир мен Мэри Маграттың үлкен ұлы болып дүниеге келген. 1808 жылы медициналық білім алу үшін Англияға жіберілді. Емтиханды сәтті тапсырғаннан кейін, 1815 жылы Англия Корольдік хирургтар колледжіне қабылданды. Содан кейін Бедфорд ауруханасында үй хирургы болып жұмыс істеді. 1823 жылы Бедфордширдегі Биглсвадеде өзінің інісімен серіктестік құрды. Екі жыл өткен соң, 1825 жылы Бедфорд округының Тыныштық сақтаушысы Тед Пирстің қызы Мэри Пирске үйленді. Маклир әуесқой астрономияға үлкен қызығушылық танытты және Корольдік астрономиялық қоғаммен ұзақ байланыс орнатты, соңынан оған мүшелік берілді. 1833 жылы лауазым бос қалғанда, ол Жақсы Үміт мүйісіндегі Ұлыбританияның астрономы болып тағайындалды және 1834 жылы жаңа міндеттерін атқару үшін әйелі мен бес қызымен бірге «Там О’Шантер» кемесімен келді. Ол 1838 жылға дейін Джон Гершельмен бірге жұмыс істеді, оңтүстік аспанды зерттеуді жүргізді және келесі бірнеше онжылдықтар бойы маңызды астрономиялық байқаулар жасады. Маклирлер мен Гершельдер тығыз достық қарым-қатынас жасады, олардың әйелдері күйеулерінің ерекше мамандықтарымен және үлкен отбасыларын тәрбиелеуімен біріктірілді. Мэри Маклир, Маргарет Гершель сияқты, өте саңырау болғанмен, әдемі және зиялы болды. 1841 және 1848 жылдар аралығында Маклир Жердің пішінін (оның өлшемдері мен формасын) доғалық өлшеу арқылы қайта есептеу мақсатында геодезиялық зерттеулермен айналысты. Ол Де Лакайльдің доғалық өлшемін тексеру үшін үшбұрыштық станция ретінде пайдаланылған Стол тауының басына маяк орнатты. Ол Дэвид Ливингстонмен жақын дос болды және Африканы зерттеуде ортақ қызығушылықтары болды. Ол көптеген басқа да пайдалы ғылыми қызметтерді атқарды, соның ішінде метеорологиялық, магниттік және толқындық деректерді жинады. 1861 жылы оның әйелі қайтыс болды. Екі жылдан кейін оған зейнетақы тағайындалды, бірақ ол 1870 жылға дейін обсерваторияда жұмысын тоқтатпады. Содан кейін ол Моубрейдегі Грей Виллада тұрды. 1876 жылы ол көзінің көру қабілетін жоғалтты және үш жылдан кейін Оңтүстік Африканың Кейптаун қаласында қайтыс болды. Ол әйелінің қасында, Жақсы Үміт мүйісіндегі Патшалық обсерваториясының аумағында жерленген.

Born on St. Patrick's Day in Newtownstewart, County Tyrone, Ireland, the eldest son of Rev James Maclear and Mary Magrath. In 1808 he was sent to England to be educated in the medical profession. After passing his examinations, in 1815 he was accepted into the Royal College of Surgeons of England. He then worked as house surgeon in the Bedford Infirmary. In 1823 he went into partnership with his uncle at Biggleswade, Bedfordshire. Two years later in 1825 he was married to Mary Pearse, the daughter of Theed Pearse, Clerk of the Peace for the county of Bedford. Maclear had a keen interest in amateur astronomy, and would begin a long association with the Royal Astronomical Society, to which he would be named a Fellow. In 1833, when the post became vacant, he was named as Her Majesty's Astronomer at the Cape of Good Hope, and arrived there aboard the Tam O'Shanter with his wife and five daughters, to take up his new duties in 1834. He worked with John Herschel until 1838, performing a survey of the southern sky, and continued to perform important astronomical observations over several more decades. The Maclears and Herschels formed a close friendship, the wives drawn together by the unusual occupations of their husbands and the raising of their large families. Mary Maclear, like Margaret Herschel, was a noted beauty and intelligent, though suffering from extreme deafness. Between 1841 and 1848, Maclear would be occupied in performing a geodetic survey for the purpose of recalculating the figure of the Earth (its dimensions and shape) via an arc measurement. He caused a beacon to be erected on top of Table Mountain which was used as a triangulation station for the checking of de Lacaille's arc measurement. He became close friends with David Livingstone, and they shared a common interest in the exploration of Africa. He performed many other useful scientific activities, including collecting meteorological, magnetic and tide data. In 1861 his wife died. Two years later he was granted a pension, but did not retire from the observatory until 1870. He lived thereafter at Grey Villa, Mowbray. By 1876, he had lost his sight, and he died three years later in Cape Town, South Africa. He is buried next to his wife in the grounds of the Royal Observatory, Cape of Good Hope.