Тапольца, Венгрия: Балатон көліне жақын қала, тарихы, атауының шығу тегі және 3 км-лік үңгір көлі жүйесі туралы ақпарат. Туризмге қолайлы орналасқан жер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Таполька (;) – Венгрияның Веспрем қаулында, Балатон көліне жақын орналасқан қала. Қаланың шығысында шамамен 5 км қашықтықта Таполька Дизел атты шеткі елді мекені бар.
Tapolca (; Toppoltz) is a town in Veszprém County, Hungary, close to Lake Balaton. It is located at around The town has an outer suburb, Tapolca Diszel, approximately 5 km to the East.
Этимология
Таполканың шығу тегі даулы, венгр тіліндегі "жоғары жер" мағынасын беретін Таполча сөзінен немесе славян тіліндегі "жылу сулар" дегенді білдіретін Топлица/Теплица сөзінен бастауы мүмкін. Орта ғасырларда кейде ол Турул немесе Турултаполка деп те аталған.
The origin of Tapolca is disputed, originating either from the Hungarian Tapolcza, meaning "high place", or from the Slavic Toplica/Teplica meaning "hot springs". It was also known as Turul or Turultapolca at some points in the Middle Ages.
Көл үңгірі
Бұл 3 км ұзындықтағы көктей үңгірлер жүйесі қаланың ортасында орналасқан. Ол 1912 жылы, ашылғанына он жыл өткен соң, жұртшылыққа ашылды. Үңгірлерді зерттеу үшін шағын қайықтарды жалдауға болады. Қаладан 15–20 м тереңдікте, 5 км-ге созылатын үңгірлер жүйесі миоценді әктас қабаттарын кесіп өтеді. Оның ішінде 3,3 км-ге дейін созылатын Көк үңгірдің көп бөлігі карст суымен толтырылған. Үңгір 1903 жылы құдық қазу кезінде табылды. Осы зерттеулердің нәтижесінде 1937 жылдан бастап қайықпен айналма сапарлар ұйымдастырылды. Ерекше тегі мен бірегей құрылымдарының арқасында, 1942 жылы ол қорғалатын аймақ деп жарияланып, 1982 жылы қатаң қорғауға алынды. Суық карст суының ағыны және тереңнен көтерілетін жылулық судың қосылуы әктасты ерітеді. Алғашқыда тар өткелдер, содан кейін кішірек және үлкен ойыстар пайда болды. Ұзақ жылдар бойы олар кең бөлмелер мен дәліздерге айналды. Үңгірде тамшы тастар қалыптаспады, себебі бірнеше метрлік қалыңдықтағы сазды шөгінділер беттен судың сіңуіне кедерілді. Тек кейбір жерлерде ғана әктас формациялары (үңгір маржандары және арагонит кристалдары) кездеседі, олар үңгір ауасынан тұнбаға түскен. Жабық кеңістікке тышқандар кіре алмайды, сондықтан ең ірі омыртқалы жануар – 10 см ұзындығындағы балық, қарапайым миноу (Phoxinus phoxinus L.), Малом то (Төбешік көл) арқылы ылғалды өткелдермен жүзіп келуі мүмкін. Үңгір ауасының ылғалдылығы шамамен 100%-ға жуық, кальцийдің жоғары құрамы және тұрақты 20 °C температурасы қалалық аурухананың үңгірге жақын орналасқан бөлімшелерінде тыныс алу ауруларын емдеу үшін қолданылады. Үңгір ауасындағы радон мөлшері келушілерге ешқандай әсер етпейді.
This 3 km long lake cave system is situated in the heart of the town. It was opened to the public in 1912, ten years after its discovery. Small boats can be hired to explore the cave system. At 15–20 m below the town, a 5 km long cave system criss crosses the Miocene limestone layers. This includes the 3.3 km long Lake Cave, which is mostly filled with karst water. The cave was discovered in 1903 during well digging. Thanks to these explorations, round boat trips were made possible from 1937. Because of its special origin and unique formations, it was designated a protected area in 1942 and placed under strict protection in 1982. The mixture of the cold karst water flowing there and the thermal water up surging from the deep dissolves limestone. Initially narrow passages, then smaller and larger niches were formed. Over a very long period, these widened into spacious chambers and passages. Dripstones have not developed in the cave, as several metre thick clay deposits prevents infiltration from the surface. Only calcareous formations (cave corals and aragonite crystals) occur at some places, having precipitated from the cave air. Bats cannot enter the closed spaces, so the largest vertebrate is a 10 cm long fish, the Common minnow (Phoxinus phoxinus L.), which probably swims in through the wet passages from the Malom tó (Mill Pond). The cave air, with nearly 100% humidity, a high calcium content and a constant temperature of 20 °C, is used to cure respiratory diseases in the branches under the town hospital that are in close proximity with the cave. The radon content of the cave air is too low to have any effect on the visitors.
Тегіндік тоған
Қаланың романтикалық бөлігі – Милл тойы (Malom tó). Жоғарғы тоғанға Бас алаңнан Ласло Мартонның "Төрт маусым" мүсіні орналасқан кішкентай аула арқылы жетуге болады.
A romantic part of the town is the Mill Pond (Malom tó). The Upper Pond can be reached from the Main Square through a small backyard where the "Four Seasons", a sculpture by László Marton, is situated.
Қалдықтар бақшасы
Шіркеу төбесі – Тапольканың ортағасырлық орталығы. Шіркеу 13 ғасырда рим стилінде салынды, ал 14 ғасырда готикалық шіркеу ретінде аяқталды. Осман шапқыншылығынан кейін 1756 жылы барокко стилінде қайта жаңартылды.
The Church Hill is the medieval centre of Tapolca. The church was built in the 13th century in Roman style, during the 14th century it was finished as Gothic church. After the Ottoman invasion, it was rebuilt in Baroque style in 1756.
Мектеп мұражайы
Мектеп мұражайы бұрынғы кантор үйінде орналасқан. Аймақтың ең үлкен педагогикалық коллекциясын сол жерде табуға болады.
The School Museum is located in the former cantor house. The greatest pedagogic collection of the Transdanubian region can be found there.