Кіріспе

Англиядағы адам жасаған үңгірлер желісі

Hellfire Caves (сондай-ақ West Wycombe Caves деп те аталады) – 260 метр тереңдікте орналасқан, адамдар жасаған бор және кремний үңгірлер желісі. Олар Батыс Уайкомб ауылының үстінде, Чилтерн тауларының оңтүстік шетінде, Букингемширдегі Хай Уайкомбқа жақын, Оңтүстік-Шығыс Англияда орналасқан. Бұл үңгірлер 1748 және 1752 жылдар аралығында Фрэнсис Дашвуд, 11-ші барон ле Деспенсер (2-ші баронет), Дилетанттар қоғамының негізін қалаушы және Hellfire Club клубының бірлескен негізін қалаушы үшін қазылған. Клубтың жиналыстары осы үңгірлерде өткізілген. 1951 жылы қайта ашылғаннан бері үңгірлер туристік орын ретінде жұмыс істеп келеді.

Орналасуы мен орналасуы

Үңгірлер Батыс Уайкомб ауылының үстіндегі төбеге және тікелей Сент-Лоуренс шіркеуі мен Мавзолейінің астына соқтығып кіреді (оларды да сэр Фрэнсис Дашвуд үңгірлер қазылған шақта салған). Уэст-Уайкомб паркі, Дашвуд әулетінің атамекені және Ұлттық қорға тиесілі мүлік, аңғардың қарсы бетінде орналасқан. Бұл аймақты тікелей Уэст-Уайкомб үйінен көруге болады. Үңгірлердің ерекше дизайны Сер Фрэнсис Дашвудтың Ұлы саяхаты барысында Италияға, Грекияға, Түркияға, Сирияға және Осман империясының басқа да аймақтарына жасаған сапарларынан үлкен шабыт алды. Үңгірлер жер астында 0,25 мильге (0 км) дейін созылады, ал жеке үңгірлер немесе "камералар" ұзын, тар туннельдер мен жолдар арқылы байланыстырылған. Жер асты камералары арқылы жүретін бағыт кіреберіс залынан басталып, Стюардтың палатасы мен Уайтхед үңгіріне, Лорд Сэндвич шеңберінен (Джон Монтегю, 4-ші Сэндвич графының құрметіне), Франклин үңгірінен (Дэшвудтың досы Бенджамин Франклиннің есімімен аталған), банкет залынан (әлемдегі ең ірі қолмен жасалған әк үңгірі деп есептеледі), Үшбұрыштан және Шахташы үңгірінен өтеді. Соңында, Стайкс деп аталатын жер асты өзенінен өтіп, Hellfire клубының жиналыстары өткен Ішкі ғибадатханаға жетесіз, ол Вест-Уайкомб төбесіндегі шіркеудің тікелей астында 300 фут (91 м) тереңдікте орналасқан. Грек мифологиясында Стайкс өзені өлгендер әлемін Аидтан бөліп тұрған, ал Ішкі ғибадатхананың Сент-Лоуренс шіркеуінің астындағы жерде орналасуы жұмақ пен тозақтың символы деп саналды.

Өзгерістер мен кеңейтулер

Вест-Уайкомбтің үстінде ғасырлар бойы ежелгі кеніш болған деген болжам бар. 1740 жылдардың соңында жергілікті кедейлікті жеңу мақсатында сэр Фрэнсис Дашвуд Вест-Уайкомб пен Хай-Уайкомб арасындағы (бұрынғы Лондон-Оксфорд тас жолы, қазір A40) үш мильдік (5 км) тік жолға әк жеткізуге шақыру жасады. Бір-бірінен кейін келген құрғақшылықтар мен нашар өрістерден қалған жергілікті шаруалар осында жұмысқа орналасты.

Тозақ оттары клубы

Сер Фрэнсис Дашвуд құрған клуб мүшелеріне Уильям Хогарт, Джон Уилкс, Томас Поттер және 4-ші Сандвич графы Джон Монтегю сияқты 18-ші ғасырдың саяси және әлеуметтік тұрғыдан маңызды тұлғалары кірді. Бенджамин Франклин клуб мүшесі болмаса да, Дашвудтың жақын досы болды және үңгірлерге бірнеше рет келді. Hellfire клубы бұрын Темза өзеніндегі Батыс Уайкомбіден 8 миль (13 км) қашықтықта орналасқан Медменхэм аббаттығын жиын орыны ретінде пайдаланған, бірақ 1750 және 1760 жылдардың басында Батыс Уайкомбідің үңгірлері жиналыстар үшін қолданылды. Клубтың ұраны – "Fais ce que tu voudras" ("Қалағаныңды істе"). Гораций Уолполдың сөзіне сүйенсек, клуб мүшелерінің "әрекеттері қатаң түрде жазықбалалық болды: Бахус пен Венера оларға дерлік ашық түрде құрбандық шалынған құдайлар еді; ал осы жаңа шіркеудің мерекелеріне дайындалған нимфалар мен шошқалардың бөшкелері осы ермектердің сипатын көршілерге жеткілікті түрде білдірді". Фрэнсис мырзаның тобы сол кезде Hellfire клубы деп танылмады – бұл атау кейін берілді. Оның клубы басқа да атауларды қолданды, мысалы, Вайкомбтың Әйелдер қауымдастығы, Батыс Вайкомбтың Ордені және Вайкомбтың Әйелдер Ордені. Католик шіркеуінің ритуалдарын пароди жасаған осы күшті адамдардың жиылыстарында ішімдік пен оргиялар да болды. 18-ші ғасырда Англияда "жоғары тұрған шайтанға табынушылар, шіркеу мен дінді қысымға алып, шайтанмен бірге тамақтанатындар" туралы әңгімелер тарады. 1760 жылдардың басына қарай клубтың қызметі тоқтатылды. Жергілікті аңыз бойынша, үңгірлерде Суки атты жас қыздың рухы бар, ол ойнап жатқан адамдардың салдарынан қаза тапқан. Басқалар Hell Fire клубының бұрынғы басқарушысы Пол Уайтхедтің үңгірлерде көрінгенін айтады.

Мұра

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, жақын жердегі қалалар бомбаланған жағдайда үңгірлерді үлкен әуе шабуылынан қорғануға арналған баспана ретінде пайдалану жоспарлары жасалды. Алайда, Бэкингемширдің елді мекендерден шалқары орналасуы салдарынан Хай-Уайкомб және айналасындағы қалалар жаудың басты нысанасы болған жоқ, демек, бұл жоспарлар іске аспады. 1940-жылдардың соңы мен 1950-жылдардың басында үңгірлер қайта жаңартылып, жергілікті саяхаттарға танымал орынға айналдырылды. Бұл жұмысты қайтыс болған сер Фрэнсис Дэшвуд (11-баронет) жүзеге асырды. 1951 жылы қайта ашылғалы бері «Тозақ оты» үңгірлерін 2,5 миллионнан астам адам барып көрді. Экскурсия кезінде саяхатшылар 0,4 километрге жуық созылған жер асты жолдарымен, бірнеше кішкентай бөлмелер арқылы өтіп, әсем Банкет залына, содан кейін «Стикс өзені» деп аталатын су айдынына және «Ішкі ғибадатханаға» жетеді. Жергілікті туристік бюро мәліметінше, үңгірлерден түскен табыстың көп бөлігі «Ұлттық қор» сияқты қайырымдылық қорларға аударылды.