Кіріспе

Сейтект – 1930 жылдары жасалған және екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия әскери-теңіз флоты (Kriegsmarine) қолданған кемелік радар. Бұл – қызметке түскен алғашқы әскери-теңіз радары және жалпы алғандағы ең ерте радарлардың бірі. Ол қашықтық өлшемдерін жасады, дәлдігі шамамен осы деңгейде болды, артиллерия үшін жеткілікті. Бұрыштық дәлдігі өте жақсы емес еді, бірақ осы радар үшін арнайы лобты ауыстыру әзірленді, ол шамамен 1 градусқа дейін дәлдік берді, қаруларды тікелей бағыттау үшін жеткіліксіз болғанымен, бастапқы белгілеу үшін және оптикалық бақылаушыларға нысананы табуға көмектесу үшін пайдалы болды.

Даму

1920 жылдардың аяғында Германияда Ханс Холльман микротолқындар саласында жұмыс істей бастады, бұл кейіннен барлық радиолокациялық жүйелердің негізіне айналды. 1935 жылы ол «Физика және ультрақысқа толқындар техникасы» атты еңбегін жариялады, оны әлемдегі зерттеушілер пайдаланды. Ол кезде ол оларды байланыс саласында қолдануға көбірек қызығушылық танытты, бірақ ол және оның серіктесі Ханс Карл фон Виллисен радар сияқты жүйелерде де жұмыс істеді. 1928 жылы Холльман, фон Виллисен және Пол Гюнтер Эрбслё Gesellschaft für elektroakustische und mechanische Apparate (GEMA) компаниясын құрды. 1934 жылдың күзінде GEMA Кристиан Хюльсмайер әзірлеген жүйеге ұқсас кемелерді анықтауға арналған алғашқы коммерциялық радар жүйесін жасады. 50 см толқын ұзындығында жұмыс істейтін бұл жүйе 10 км қашықтықтағы кемелерді анықтай алатын. Жүйенің бұл ерте нұсқасы антенна бағытталған бағыттың жалпы аймағында кеме бар екенін ғана хабарлады, нақты бағытты немесе қашықтық туралы ақпаратты бермеді. Оның мақсаты – түнде, тұман кезінде және көріну шектеулі басқа жағдайларда соқтығыстарды болдырмауға арналған жүйе құру еді. 1935 жылдың жазында неміс әскери-теңіз күштерінің тапсырысымен импульстік радар жасалды, ол крейсерді 8 км қашықтықта 50 метрге дейінгі дәлдікпен анықтай алды, бұл қаруларды бағыттау үшін жеткілікті болды. Сондай-ақ, бұл жүйе 28 км қашықтықта 500 метр биіктікте ұшақты да анықтай алатын. Әскери маңызы осы жолы естен шығарылмады, және құрлықта және теңізде орналасқан нұсқалары «Freya» радары және «Seetakt» ретінде құрылды. Теңіз күштерінің сол кездегі басты міндеті – нысаналардың қашықтығын анықтау еді. Түнде немесе жаман ауа райында нысаналар мен кедергілерді анықтау екінші кезектегі мақсаттар болып табылды. Неміс армиясы үшін жасалған «Würzburg» радары сияқты, оны қаруларды бағыттау үшін пайдалану бастапқыда «Kriegsmarine» үшін басымдыққа ие болған жоқ. Екі жүйе де жалпы алғанда ұқсас болды, бірақ алғашқы «Seetakt» жүйелері 50 см толқын ұзындығында (600 МГц) жұмыс істеді, ал «Freya» әлдеқайда ұзын қашықтықтарға арналған және қолданыстағы электрониканы пайдалана отырып, жоғары қуатпен шығарылатын 2,5 м толқын ұзындығын қолданды. Бұл алғашқы жүйелер проблемалы болып шықты, және 60 см толқын ұзындығында (500 МГц) жетілдірілген электрониканы пайдаланатын жаңа нұсқа енгізілді. Төрт дана «Königsberg», «Admiral Graf Spee» және екі үлкен торпедалық қайыққа орнатуға тапсырылды (неміс флотындағы олардың көлемі шағын эсминецтерге тең еді). «Admiral Graf Spee» Атлантикадағы кемелерге қарсы осы құрылғыны сәтті пайдаланды. 1939 жылдың желтоқсанында Ривер-Плейт шайқасында ауыр шайқас болғаннан кейін «Admiral Graf Spee» қатты зақымдалып, капитан Монтевидео, Уругвайдың бейтарап портында кемені суға батырды. Кеменің радар антеннасы әлі де көрініп тұрғандай суға батты. Бұл алғашқы «Seetakt» жүйелері 1939 жылы «Dete 1» деп аталған өзгертілген нұсқамен алмастырылды, ол 71 және 81,5 см толқын ұзындығында (368-ден 390 МГц-ға дейін) 8 кВт шыңдық қуатымен және 500 Гц импульсті қайталау жиілігімен жұмыс істеді. Теңізде кеме сияқты нысанаға қарсы ең үлкен қашықтық жақсы күндері шамамен жетті, бірақ көбінесе оның жартысы болды. Бұл көрсеткіш 100 метрден астам қашықтықта таралатын артиллерия оқтарынан әлдеқайда дәл болды. Ол сондай-ақ сол дәуірдің типтік оптикалық қашықтық өлшегіш құралдарынан да жақсы болды, олардың дәлдігі 20 000 метрде шамамен 200 метрді құрады, бірақ кейбір неміс оптикалық қашықтық өлшегіштерінің осы қашықтықта 40-50 метрлік дәлдікке қол жеткізе алатыны хабарланды, бұл немістердің соғыс жылдарында теңіздік қашықтықты анықтау үшін оптикаға сенуін түсіндіреді.