Кіріспе

Чех Tatra T6A5 – Еуропадағы қоғамдық көлік үшін жасалған, бір бағытты, жоғары еденді чех трамвайы. Бұл Tatra ČKD (Прага) компаниясының өндірген T6 стандартты трамвайларының бір түрі. Братислава және Кошице (Словакия), сондай-ақ Брно, Прага және Острава (Чехия) қалаларында әртүрлі конфигурацияда және санда жұмыс істейді. Бұл көлік Tatra T3 трамвайының ізбасары ретінде жобаланған, T6A5 іске қосылған кезде Tatra T3 Еуропада үш он жылдан астам уақыт бойы пайдаланылып келген еді. Алғашқы тапсырыс беруші Dopravný podnik Bratislava болды, ол 1991 жылы екі вагоннан тұратын алғашқы партияны алды. Брно, Братислава, Острава және Кошице қалалары әлі де бастапқы тапсырыс берген трамвайларын пайдалануда, ал Прагадағы паркі 2015 жылдан бастап тоқтатыла бастады. Жалпы халық және операторлар оларды үлкен биіктіктен қарағанда киім үтеу құралдарының үшбұрышты пішініне ұқсас болғандықтан "Үтіктер" деп атайды. T6A5 тек Чехия мен Словакияда ғана пайдаланылса да, континенттік Еуропаның басқа елдерінде де әртүрлі нұсқалары қолданылады және Солтүстік Америкада осы көліктерді пайдалануға да әрекеттер жасалған.

Тарих

1980 жылдардың басында еуропалық жеңіл рельстік көлік операторлары жаңа көліктерге қатысты жаңа талаптар қойды, олар төменгі пайдалану шығындары мен оңай техникалық қызмет көрсетуді қамтитын болды. Сол кезде Tatra ČKD инженерлері көптеген еуропалық қалалардағы трамвай паркін басып алған, шамамен 30 жылдық тарихы бар Tatra T3 моделін алмастыруға арналған жаңа дизайн және басқару жүйелерін әзірлеп жатты. T6 модельдері қатары 1983 жылы T6B5 моделімен толықтырылды, ол негізінен ресейлік және украиндық операторлар үшін жасалған. Tatra T6B5 электрондық басқару жүйесімен және жаңа дизайнмен жабдықталған. 1985 жылы пайдалануға берілген Tatra T6A2 моделі неміс және венгр операторларының талаптарына сәйкес қайта жаңартылды. Көлік техникалық тұрғыдан өзгермегенімен, Германиядағы жұмыс жағдайларына орай, көшелері тар және рельстер арасы аз болғандықтан, айтарлықтай кішірейтілді. Екі модель арасындағы айырмашылықты жою үшін Tatra T6A5 әзірленді, ол T6B5 сияқты үлкен және ауыр емес, бірақ T6A2 сияқты кішкентай да емес. Германияның Шверин және Хемниц қалалары трамвай паркін жаңарту үшін T6A5 моделін қарастырды. T6A5 үшін соңғы тапсырыс 1998 жылы қабылданды, бірақ ČKD 2002 жылы қызметін тоқтатқанға дейін модель ұсыныста қалды. 1991 жылдан бері 296 көлік және бір ауыстыру шассиі жасалды. 2005 жылдың 27 желтоқсанында екі көлік Братиславаға сатылды. Бұл екі трамвай 1997 жылы жасалған және Прагада сынақ мақсатында пайдаланылған, 2004 жылдың 11 мамырына дейін олар Шумперктегі Pars Nova a. s. теміржол инженерлік компаниясына өткен, онда олар күрделі жөндеуден өтіп, Братиславадағы үшінші жаңартудан өткен көліктерде қолданылатын жаңа түспен боялды. Тұрақты қызмет 2006 жылдың 13 желтоқсанында басталды және екі көлік бір жиынтыққа біріктірілді. Қазір олар #7957 және #7958 тіркеу нөмірін алып жүр және алдыңғы және артқы байланыстырғыштарының айырмашылығынан басқа, трамвай паркінің қалған бөлігінен сәл өзгеше. 296 трамвайдың жартысынан астамы, атап айтқанда 150 данасы 1995 және 1997 жылдар аралығында Прага қалалық көлік басқармасына (DPP) жеткізілді. Көліктер пайдалануға берілген кезде олар тұжырымдамалық және техникалық тұрғыдан ескірген болатын. 2016 жылдың сәуірінен 2019 жылдың маусымына дейін 40 экс-Прага T6A5/III трамвайлары Болгарияның София қаласына жеткізілді, онда олар визуалды және дыбыстық ақпараттық жүйелеріне жаңарту жасады. Олардың кейбіреулері күрделі жөндеуден өтті. Прагадан шығарылған трамвайлар Украинаның Харьков, Киев және Камянське қалаларына жіберілді. 2021 жылдың көктемінде Чехия астанасында тек үш T6A5 тұрақты қызметте болды, негізінен түнгі бағыттарда және 20 және 21-жолдарда. Бұл дәуір 2021 жылдың 18 маусымында Tw 8637 21-жолдағы алғашқы бағытымен соңғы айналымын аяқтағанда мәнді болды.

Дизайн және құрылыс

Көліктің бұрышты болат конструкциясы, үлкен терезелері және оң жағында 3 жиналмалы есігі бар, сырты қызыл-кремді түспен боялған. Ішкі жағы былғары орындықтармен, сырғуға қарсы резеңке еденмен жабдықталған, терезе жиектері кремі түсті, ал төбесі мен едені сұр түсті жасалған. Шасси екі күлішеге орнатылған, төрт осі бар, және әрбір ось бір-бір тарту қозғалтқышымен байланысқан. Тарту қозғалтқыштары импульсті түрлендіргіштер арқылы басқарылады. Ток троллей желісінен пантограф арқылы жиналады. T6A5 моделінде қолданылатын күлішелердің құрылысы Солтүстік Американың PCC стандарты негізінде жасалған.

Операция

T6A5 жеке көлік ретінде немесе екі немесе үш вагоннан тұратын пойыз құрамына қосылуы мүмкін. Екі вагондық құрамдар мен жеке көліктер әрқашан қолданылады, үш вагондық құрамдар өте сирек қолданылады, көбінесе сынақтар үшін. Трамвайлар электр байланыс құралдарымен біріктіріледі және барлық құрамды қуатпен қамтамасыз ету үшін тек бір пантограф пайдаланылады. Ең жоғары жобалық жылдамдық – . Братислава және Кошицеде пайдалану басталғанда, арнайы сынақтар кезінде осы жылдамдыққа жуық нәтижелерге қол жеткізілді. Бірақ нашар жол күтімі мен жағдайына байланысты, олар одан асып кетпейді. Бір ғана ерекшелік – Кошице қаласының шетіндегі U.S. Steel зауытына бағытталған жеңіл рельстік желі, онда барлық трамвайлар, T6A5 ғана емес, осы аймақ үшін ең жоғары жылдамдықпен жүреді. Ақпараттық жүйе алдыңғы, бүйірлік, артқы және ішкі панельдерден тұрады.

Солтүстік Америкадағы операциялар

ČKD 1990 жылдардың соңында Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы қоғамдық көлік операторы – Нью-Орлеанс аймақтық транзиттік басқармасы T6A5 моделіне қызығушылық танытқандықтан, АҚШ нарығына енуге тырысты. Бірақ Нью-Орлеан трамвай жүйесінің ерекшеліктері, мысалы, рельс ені, троллейлік сымдар және тапсырыс берушінің талаптары T6A5-ті күрт өзгертуді қажет етті. Осының нәтижесінде екі бағытты Tatra T6C5 әзірленді. Ол екі жағында екі есікпен, кондиционермен және пантографпен қатар, көліктің екі басында троллейлік екі тіреуішпен жабдықталған. 1998 жылы бір ғана данасы салынды және 1999-2001 жылдар аралығында Нью-Орлеанда сынақтан өтті. Америкалық операторлар көлік құралына разы болды, бірақ ČKD банкротқа ұшырауы мүмкін болғандықтан тапсырыстың орындалуы тоқтатылып, көлік Еуропаға қайтарылды. 2003 жылы T6C5 Германияның Штраусберг қаласына сатылды және қазірге дейін пайдалануда.