Кіріспе
Universal Soldier – Роланд Эммерихтің 1992 жылғы американдық әскери ғылыми-фантастикалық әрекет фильмі. Фильмді Аллен Шапиро, Крейг Баумгартен және Джоэл Б. Майклс продюсерлік етті, ал сценарийін Ричард Ротштейн, Кристофер Лейтч және Дин Девлин жазды. Фильм Люк Девероның тарихын баяндайды, оның рөлін Жан-Клод Ван Дамм сомдады. Ол 1969 жылы Вьетнам соғысында қаза тапқан, бірақ «Универсалды сарбаз» бағдарламасы деп аталатын құпия әскери жоба арқылы қайта тірілген бұрынғы АҚШ армиясының сарбазы. Бірақ ол өзінің өткені туралы біледі, естелігі жойылған күйінде, және жас тележурналист (Элли Уокер) қатар қашып кетеді. Олар жолда оның өміріндегі жауы сержант Эндрю Скотттың (Дольф Лундгрен) оралуымен күресуге мәжбүр болады. Эндрю Скотт Вьетнам соғысында ақыл-есін жоғалтып, психоздық мегаломанға айналған, оны өлтіріп, «Универсалды сарбаздарды» басқаруды көздеген. Universal Soldier 1992 жылдың 10 шілдесінде TriStar Pictures компаниясымен шығарылды. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 35% мақұлдау берілді, ал 23 миллион долларлық бюджетке қарсы бүкіл әлем бойынша 95 миллион доллар табыс әкелді. Содан кейін Universal Soldier: The Return (театрлық жалғасы), Universal Soldier: Regeneration (видеоға арналған баламасы), Universal Soldier: Day of Reckoning (жеке видео фильм) және Universal Soldier II: Brothers in Arms мен Universal Soldier III: Unfinished Business (екі телефильм) сияқты бірнеше фильмдер түсірілді. Бұл Ван Дамм мен Лундгреннің фильмдер сериясындағы алғашқы бірлескен жұмысы болды, олар кейін The Expendables 2 және Black Water фильмдерінде де бірге ойнады, сондай-ақ Minions: The Rise of Gru мультфильмінде дауыстап ойнады.
Universal Soldier is a 1992 American military science fiction action film directed by Roland Emmerich, produced by Allen Shapiro, Craig Baumgarten, and Joel B. Michaels, and written by Richard Rothstein, Christopher Leitch, and Dean Devlin. The film tells the story of Luc Deveraux, portrayed by Jean Claude Van Damme, a former U. S. Army soldier who was killed in the Vietnam War in 1969, and returned to life following a secret military project called the "Universal Soldier" program. However, he finds out about his past, though his memory was erased, and escapes alongside a young TV journalist (Ally Walker). Along the way, they have to deal with the return of his archenemy, Sgt. Andrew Scott (Dolph Lundgren), who had lost his sanity in the Vietnam War, and became a psychotic megalomaniac, intent on killing him and leading the Universal Soldiers. Universal Soldier was released by TriStar Pictures on July 10, 1992. The film has a 35% approval rating on Rotten Tomatoes and grossed $95 million worldwide against its budget of $23 million and spawned a series of films: theatrical sequel Universal Soldier: The Return, alternative direct to video sequel Universal Soldier: Regeneration, standalone direct to video film Universal Soldier: Day of Reckoning, and two direct to TV films, Universal Soldier II: Brothers in Arms and Universal Soldier III: Unfinished Business. It was the first film on screen collaboration between Van Damme and Lundgren in the film series, who both later worked together in The Expendables 2 and Black Water, and their voice roles in Minions: The Rise of Gru.
Сюжет
1969 жылы АҚШ армиясының бір тобы Солтүстік Вьетнам күштеріне қарсы ауылды қорғайды. Люк Деверо жасағының мүшелері мен ауыл тұрғындарының өлтірілгенін біледі. Девероның сержанты Эндрю Скотт есінен шығып, кесілген құлақтардан жасалған әшекей тағып, жас жұпты кепілге алып отыр. Деверо Скотпен ақылдасуға тырысады, ол бір адамды өлтіреді және Девероның адалдығын сынап, қызды өлтіруге бұйырады. Деверо бас тартады, Скот гранатамен қызды өлтіреді. Бір-бірін атып өлтіргеннен кейін, Деверо мен Скотттың денелерін екінші отряд тауып, криогендік мұздатуға алып, жоғалуын "із-түзсіз жоғалған" деп жазады. Деверо мен Скотттың денелері, басқа мәйіттермен бірге, ондаған жылдардан кейін қайта тірілтіліп, элиталық терроризмге қарсы күрес бөлімі – "Универсалды Сайыт" (UniSol) бағдарламасына іріктеледі. Оларға миын серпімді ету үшін және өткен естеліктерін жою үшін нейрологиялық сарысу беріледі. Олардың тобы Гувер бөгетіне кепілдік оқиғаны шешу үшін жіберіледі. Команда террористерге қарсы жоғары дайындықтары мен физикалық қабілеттерін көрсетеді, мысалы, UniSol GR76 жақын қашықтықтан автоматтың атысына төтеп береді. Деверо Вьетнамдық ауыл тұрғындарына ұқсайтын екі кепілді көргенде бұрынғы өмірінен естеліктер қайта оянады. Деверо басқару орталығының бұйрығына бағынбай, жауап бермейді. Мобильді басқару орталығында UniSol сарбаздарының генетикалық түрде жақсартылған, өзін-өзі жазылу қабілетімен және жоғары күшпен жабдықталғаны анықталады, бірақ олар қызып, істен шығады. Ақаулықтың салдарынан жобаның техникалық маманы Вудвард Девероны командадан шығаруды ұсынады, бірақ UniSol командирі полковник Перри бас тартады. Хувер бөгетіндегі оқиғаны жариялаған тележурналист Вероника Робертс жұмысын қайтару үшін UniSol жобасы туралы мақала табуға тырысады. Робертс операторымен бірге базаға тығылып кіреді, мұнда GR76 мұзға батырылған күйде, қалыпты жағдайда өлімге әкелетін жарақаттарға қарамастан, тірі екенін көреді. Робертс табылғанда, Деверо мен Скоттке оны тірі немесе өлі ұстауға бұйрық беріледі. Ол оператордың машинасына қашады, бірақ олар апатқа ұшырайды. Скот бұйрыққа қарсы келіп, операторды өлтіреді. Деверо Робертсті құтқарып, олар UniSol көлігімен қашып кетеді. Бағдарламаны қорғау үшін полковник Перри Деверо мен Робертсті іздеуге жібереді. Деверо мен Робертс мотельге қашады, онда Робертс өзінің операторын өлтіргені үшін айыпталғанын біледі. Деверо қызып құлап, мұз ваннасына түсуге мәжбүр болады. UniSol мотельді толығымен қиратады, бірақ Деверо мен Робертс олар кеткенше төсекте жасырынады. Жұбайлар ұрланған көлікпен жанармай құю станциясына қашады, онда Деверо Робертске аяғынан бақылау құрылғысын алып тастайды. Олар тұзақ құрып, UniSol келгенде жанармай станциясы жарылады. Полковник Перриге миссияны тоқтатуға бұйрық беріледі, бірақ Скотттың ақыл-есі қайта оянады, ол Перриді және екі дәрігерден басқаларын өлтіреді. Деверо мен Робертс басқару орталығының автобусына кіріп, UniSol құжаттарын ұрлайды. Скот қалған UniSol командасына Деверо мен Робертсті өлтіруді бұйырады. Ұрланған құжаттардағы ақпаратты пайдаланып, Робертс доктор Кристофер Грегормен байланысады. Грегор оларға UniSol жобасы 1960 жылдары кемелді сарбазды жасау үшін басталғанын айтады. Олар өлген адамды тірілте алса да, дененің салқындау қажеттілігін жеңе алмады. Тағы бір үлкен мәселе – өмірдің соңғы сәттерінің естеліктері күшейеді; Скотт өзінің әлі де Вьетнамда көтерілісшілермен күресіп жатыр деп санайды. Деверо мен Робертс дәрігердің үйінен шыққанда полиция оларды тұтқындайды. Скотт пен GR76 полиция кортежіне шабуыл жасайды. Қуып жететін кезінде полиция автобусы мен UniSol жүк көлігі жардан құлап, жарылып, GR76 қаза табады. Деверо мен Робертс Луизианадағы Девероның отбасылық фермасына барады. Деверо ата-анасымен қайта қосылғаннан кейін Скотт пайда болып, отбасы мен Робертсті кепілге алады. Скоттың бұлшық етін күшейтетін препараттерді қолдануы оған Девероны аяусыз жеңуге мүмкіндік береді. Робертс қашып құтылады, бірақ Скотт лақтырған гранатадан қаза табады. Деверо Скоттың бұлшық етін күшейтетін препараттерін алып, өзіне салады. Енді теңдей шайқасқанда, Деверо Скотты сабан жинау машинасының тікенектеріне іліп, оны іске қосып, Скотты бөлшектейді. Жарылыстан аман қалған Робертс Девероны құшақтап алады, ол оған Скотттың "айналасында" екенін айтады.
Өндіріс
1990 жылдың ақпан айында Эндрю Дэвис режиссер ретінде шақырылды, сонымен қатар ол сценарийді жазуға да қатысты. Кейіннен оның орнына Роланд Эммерих келді, ол сценарийдің кейбір бөлімдерін қайта жазу үшін өзінің шығармашылық серіктесі Дин Девлинді шақырды. Басты түсірілім 1991 жылдың тамызында басталды. Фильмді өндірген «Карлоко» компаниясы қаржылық қиындықтарды бастан өткеріп, фильмнің кассадан түсетін табысы оларды құтқарады деп үміттенді.
Маркетинг
1992 жылғы Канн кинофестивалінде Ван Дамме мен Лундгрен арасында сөз тілдесу болды, ол бір-бірін итеруге дейін бара жаздады, бірақ олар ұшыраспау үшін бөлінді. Лундгрен өз веб-сайтында бұл фильмді жарнамалау мақсатында жасалған әдейі әрекет екенін мәлімдеді. Бұл Cinema Digital Sound деп аталатын көп арналы айналмалы дыбыс форматын қолданған соңғы фильм болды.
Басқаша аяқталуы
DVD-дегі арнайы басылымда балама соңы бар, ол Скотт Девероның отбасын және Робертсті кепілге алғаннан кейін басталады. Деверо ас үйде оқпаны ұстағанда, алдыңғы есік ашылады және Скотт оны атпастан бұрын есікте анасын көреді. Деверо мен Скотт арасындағы соңғы күресте Деверо Скотттың бұлшықет күшейткіштерін қолданбайды. Скотты өлтіргеннен кейін көп ұзамай, доктор Кристофер Грегор мен оның адамдары келгенге дейін Девероның әкесі оны атып тастайды. Грегор Девероны Скотт пен өзін тұзаққа түсіру үшін пайдаланғанын және Девероның нағыз ата-анасы болып көрінген адамдармен бірге тұрғанын түсіндіреді. Одан кейін ол өз адамдарына Девероны атуға бұйрық береді, бірақ Деверо қайтымас бұрын полиция және Робертстің жаңалықтар тобы жетеді. Жаңалықтар тобы Девероны тұрақтандыру үшін өрт сөндіргішпен шашырайды, ал доктор Грегор мен оның адамдары қамауға алынады. Робертс қамауды көрсету үшін микрофонды алады, бірақ эфирде микрофонды түсіріп, Девероны көңіл көтеруге тырысып, өзін-өзі ұстай алмайды. Бірнеше күннен кейін Деверо нағыз ата-анасымен қайта табысады. Фильм Робертстің сөзімен аяқталады, ол Девероның өмірді ұзартатын барлық дәрі-дәрмектерден бас тартқанын және табиғи өлімге ұшырағанын айтады.
Кассалық жинақ
Universal Soldier 1992 жылы 10 шілдеде кинотеатрларда көрсетілімге түсті, онда 1916 кинотеатрдан $10,057,084 табыс әкелді, ал әр экраннан орташа түсім $5,249 құрады. Фильм екінші аптасында "Өз лигасы" фильмінен кейін екінші орынға шықты. АҚШ және Канадада $36,299,898, ал халықаралық саудада $59 миллион ($44 миллионы TriStar арқылы) табыс етіп, жалпы әлемдік табысы $95 миллионды құрады.
Сыни жауап
Негізгі сыншылар оны «Терминатор 2» клоны немесе қарапайым, мағынасыз экшн фильм деп есептеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге A+ дейін F дейінгі шкала бойынша орташа баға "B" берді. Кейіннен жазылған мақаласында IndieWire-дан Дрю Тейлор былай деді: «Бұл фильм керемет. Эмерих пен Девлиннің жұптасуының бастауы, бұл жоғары идеялық, орташа бюджетті ғылыми-фантастикалық экшн фильмі – ол қандай да бір жолмен тартымды, көңілді, көбінесе өте қызықты B класты фильмге айналады».
Комикстер
NOW Comics 1992 жылдың қыркүйегінен қарашаға дейін фильм негізінде үш бөлімді комикстік мини-сериал шығарды. Адаптацияны Клинт МакЭлрой жазған.
Видео ойындар
Turrican 2 видео ойынын Sega Genesis-ке көшіру барысында, баспагер Accolade фильмге байланысты қызу пікірлерден пайдаланып, ойынды фильммен байланыстырылған өнім ретінде жаңадан таныстыруға шешім қабылдады. Түпнұсқадағы ғарыш кемесі деңгейлері орманды жердегі "платформалық" деңгейлермен ауыстырылды, ал ойыншының кейпі және кейбір жаулар адамға ұқсату үшін өзгертілді. Соның нәтижесінде шыққан өнім, сыншылар жоғары бағалаған үй компьютеріндегі нұсқасына қарағанда, көбінесе жағымсыз пікірлер алды. Ойынның Game Boy нұсқасы да жарық көрді, ал Super Nintendo Entertainment System-ге жасалған порты дамытылды, бірақ ешқашан шығарылмады.
Жалғасы
Екі тікелей теледидарға арналған жалғасы, Universal Soldier II: Brothers in Arms және Universal Soldier III: Unfinished Business 1998 жылы шықты, онда Мэтт Батталья бас рөлді ойнады. 1999 жылы Universal Soldier: The Return кинотеатрда көрсетілді (бұл екі теледидарлық жалғасты ескермейді), Ван Дамм бұрынғы рөлін қайта ойнады, ал Майкл Джей Уайт фильмде басқа рөлге тартылды. Содан кейін, 2009 және 2012 жылдары Universal Soldier: Regeneration және Universal Soldier: Day of Reckoning атты тағы бірнеше жалғастар шықты, онда Ван Дамм мен Лундгрен алғашқы фильмдегі рөлдерін қайта ойнады, ал The Return оқиғаларын назарға алмады.
Қайта іске қосу
2018 жылдың қазанында Ричард Венк фильмді жазуға кірісіп, қайта өрлеу жобасы дамып жатқан болатын, оның сюжеті тірілген бір әскерге арналған.
Телехикая
2011 жылдың қазан айында жазушы Дэмиен Киндлер «FremantleMedia North America» компаниясы үшін осы аттас телесериалды жазуға кірісуге тиіс болды, ал түпнұсқа фильмнің өндірушілері Аллен Шапиро мен Крейг Баумгартен де жобаға тартылған еді.