Жүгіргіш Антилопа: Лакота басшысының өмірі мен тағдыры
Running Antelope
🏃♂️Татхока Инянке (Running Antelope) – Хункпапа тайпасының басшысы, Sitting Bull-дың кеңесшісі. АҚШ долларында суреті бар, бірақ қателік кеткен. Тарихы мен өмірі туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1821-1896 жылдары Татока Иŋяŋке 1851 жылы Хункпапа тайпасының бас қолбасшысы болды. Соғыстағы батылдығымен, шешендігімен және дипломатиялық қабілетімен танымал Жүгіргіш Антилопа – жазық үнді соғыстары кезінде Отырған Бұқаның жақын кеңесшілері болған Хункпапа тайпасының төрт бас басшысының бірі еді. Оның ақтармен келісімге келудің олардың ең жақсы мүддесіне сай екендігіне сенуі, ол Отырған Бұқадан алшақтауына әкелді. Ол АҚШ қағаз ақшаларында бейнеленген жалғыз түпкілікті американдық, бірақ 1899 жылғы серияның 5 долларлық күміс сертификатында Жүгіргіш Антилопа Поуни тайпасының бас киімін киген басшы ретінде суреттелгеніне байланысты бұл сурет наразылық тудырды, себебі түпнұсқа Сиу тайпасының бас киімі граверлеу үшін тым биік болды.
Running Antelope or Tȟatȟóka Íŋyaŋke (c. 1821–1896) became a head chief of the Húŋkpapȟa in 1851. Known for his bravery in war, and skills in oratory and diplomacy, Running Antelope was one of four Huŋkpapȟa principal chiefs who acted as close advisors to Sitting Bull during the Plains Indian Wars. His belief that compromise with the whites was in their best interests led to his eventually distancing himself from Sitting Bull. He is the only Native American depicted on U. S. paper money, but the picture caused ill will as the Series 1899 $5 Silver Certificate pictured Running Antelope as a chief wearing a Pawnee head dress as the original Sioux head dress was too tall for the engraving.
Ерте өмір
1821 жылы "Жылдам Антилопа" Гранд өзенінің жанында (қазіргі Оңтүстік Дакота штаты) дүниеге келгенде, аймақта ақ адамдар аз болды. Сондықтан ол халықтың ежелгі дәстүрлерінде өсті. Ол атқа мінуге және аң аулауға үйренді, кейін ат ұрлауға шығып, соғыс топтарына қатысты және құпия қоғамдарға қосылды. Ересек болған кезде жағдай өзгерді. Ақ адамдар көбейді, ал жергілікті американдықтар жаңа жағдайға бейімделуге мәжбүр болды. Көптеген Сиу қару алып, соғыста күшті болды; Тетон тайпаларының кішігірім тобы Хункапалар ең күштілерінің біріне айналды. Бірақ Жылдам Антилопа соғыс жолын тастап, ақтардың досы болған Хункапалардың алғашқыларының бірі болды. Жылдам Антилопа жастығында Ситтинг Буллмен жақын қарым-қатынаста болды, ол одан он бір жас кіші еді. Лакота тайпалары арасында Жылдам Антилопа тобының басшысы ретінде танымал болды.
When Running Antelope was born near the Grand River, presently South Dakota, in 1821, few white men were in the area. Consequently, he grew up in the old traditions of his people. He learned to ride and hunt, and later went on horse stealing expeditions and war parties and joined the secret societies. By the time he reached manhood things had changed. The whites were more numerous, and the Native Americans were forced to adapt to the new conditions. Many Sioux took up arms and became strong in warfare; the Hunkpapas, one of the smaller bands of the Tetons, became one of the strongest. Running Antelope, however, was one of the first Hunkpapas to reject the warpath and become a friend of the whites. Running Antelope, in his earlier years, was closely allied with Sitting Bull, who was eleven years his junior. Running Antelope, a band chief, was prominent among the Lakota.
Аға-аға жетекшісі
1851 жылы Жүгіргіш Антилопа Хункпапа тайпасының төрт "көйлек киюшісінің" бірі болып сайланды. Көйлек киюші кеңес пен басшылар және тайпа саясатын және шешімдерін жүзеге асырған акичиталар арасында делдалдық қызмет атқарды. Ол батыл жауынгер және шебер дипломат болған. 1868 жылы Форт Ларами және Форт Райс бекіністерінде Сиу тайпасымен үлкен кеңес өткізілді. Жүгіргіш Антилопа 1868 жылы Форт Райс бекінісінде шартқа қол қойды. Көптеген адамдар Жүгіргіш Антилопаның Сиу ұлтының ең көрнекті шешені болғанын айтады. Ол Форт Ларами, Форт Райс және Форт Пек шарттары бойынша кеңестерге қатысты. Джеймс Маклафлиннің ықпалымен ол Гранд Ривер агенттігіндегі Хункпапа тайпасының ықпалды басшысы болды. Ол 1868 жылы Гранд Ривер агенттігіне тіркелді, кейіннен Солтүстік және Оңтүстік Дакота штатындағы Стендинг Рок резервациясының бір бөлігіне айналды. Жер бөлу кезеңінен кейін Жүгіргіш Антилопа Гранд өзені аңғарында шамамен алпыс отбасыдан тұратын елді мекен құрып, дүкен ашты. Өмірінің соңғы жылдарында ол 1868 жылғы шартқа қол қойғанына өкінді және Лакота тайпасының еркіндікке ие болған кезін сағынды, Отырған Бұқамен қайтадан бірікті. 1880 жылдың соңында Отырған Бұқаның ізбасарлары Канададан жер аударылудан қайта бастады, ал 1881 жылдың көктемінде Жүгіргіш Антилопа армияға скаут ретінде қабылданып, Галл мен оның ізбасарларын Стендинг Рокқа сүйемелдеу үшін Форт Бюфордқа баруға жіберілді.
In 1851, Running Antelope was elected one of four "shirt wearers" of the Húŋkpapȟa. A shirt wearer served to intercede between the council and the headmen and akíčhita who carried out tribal policy and decisions. He was a brave warrior and accomplished diplomat. A great council with the Sioux was called at Fort Laramie and Fort Rice in 1868. Running Antelope signed the Treaty of 1868 at Fort Rice. It was often said that Running Antelope was the greatest orator of the Sioux Nation. He attended the Fort Laramie, Fort Rice and Fort Peck treaty councils. Under the influence of James McLaughlin, he became a dominant leader of the reservation Hunkpapa people at the Grand River Agency. He was enrolled in 1868 at Grand River Agency, later part of Standing Rock Reservation in North and South Dakota. After the allotment period. Running Antelope established a settlement of about sixty families in the Grand River valley and opened a store. In his later years, he regretted signing the 1868 Treaty and longed for the time when the Lakota were free, and realigned with Sitting Bull. Late in 1880, the followers of Sitting Bull began to return from exile in Canada and in the spring of 1881, Running Antelope was enlisted as a scout in the army to go to Fort Buford to escort Gall and his followers to Standing Rock.
Соңғы бұқа аулау
Ол 1882 жылғы маусымда Сиукстердің соңғы үлкен бұқа аулауын басқаруға таңдалды. Форт-Йейтстен батысқа қарай шамамен жүз миль жерде үлкен топ байқалды, және 10 маусымда 2000 ер адам, әйел және бала аң аулауға аттанды. Келесі күні таңертең шамамен 50 мың бизон көрінді және аулау басталды. Бірінші күні 2000-ға жуық бизон өлтірілді, лагерь аулау және сою орынына көшірілді. Келесі күні тағы 3000 бизон өлтірілді, ал лагерь етті кептіру және пемикан дайындау үшін өзенге жақын орналасты. Әдеттегідей, ет көп болғанда, үндістер лагерінің жұмысы тойлау арқылы жеңілдетілді.
He was chosen to lead the last great Sioux buffalo hunt in June 1882. A large herd was sighted about a hundred miles west of Fort Yates, and a hunting of 2,000 men, women and children left the fort on June 10. The next morning the herd numbering approximately 50,000 buffalo was sighted and the hunt was on. About 2,000 were killed the first day, and the camp moved up to the scene of the hunt and the butchering began. The next day another 3,000 were killed and the camp settled in near a creek to jerk the meat and prepare pemmican. As usual when meat was plentiful, the labors of the Indian camp were lightened by feasting.
Кейінгі өмір және өлім
1885 жылы Standing Rock азық-түлік тізімінде оның он үйі және 42 адам қарауында болды. Вахаканка Сапа (Қара қалқан); Мато Лута (Қызыл аю); Эдвин Фелпс Акнан Айанке (Оның үстінен шабады); Мато Хотанка (Құбыла дауысты аю); Рлайя Вакуа (Дүркіретін қуу); Винкта Юза (Екі жыныстыға үйленген); Канте Витко (Ақымақ жүрек); Пте Сан Уэст Вин (Сұр сиыр); Татанка Хе Кса (Сынған мүйіз бұқасы). Ол 1896 жылдың 30 маусымы мен 1897 жылдың 30 маусымы аралығында қайтыс болды. Ол Оңтүстік Дакота штатының Литтл-Эйгл қаласының шығысында орналасқан Лонг-Хилл зиратында жерленген. 1899 жылы Жоғары Антилопа бес долларлық күміс сертификатта бейнеленген. 20 долларлық банкнотта Эндрю Джексонды Жоғары Антилопамен алмастыруға бірнеше рет әрекет жасалды.
On the 1885 Standing Rock ration list, he had ten lodges and 42 people in his care. Wahacanka Sapa (Black Shield); Mato Luta (Red Bear); Edwin Phelps Aknan Iyanke (Runs on It); Mato Hotanka (Loud Voice Bear); Rlaya Wakua (Chase Rattling); Winkta Yuza (Married to Hermaphrodite); Cante Witko (Fool Heart); Pte San Waste Win (Pretty Grey Cow); Tatanka He Ksa (Broken Horn Bull). He died between June 30, 1896, and June 30, 1897. He is buried at the Long Hill Cemetery east of Little Eagle, South Dakota. In 1899, Running Antelope was pictured on the Five Dollar Silver Certificate. There have been multiple attempts to replace Andrew Jackson on the $20 bill with Running Antelope.