Кіріспе

Фрэнкфорд ағысы – Пенсильвания штатының оңтүстік-шығысындағы Делавэр өзенінің шағын саласы. Ол атын қазіргі Франкфорд, Филадельфия ауданынан алған. Ағынның бастауы Хилл Кресттегі Тукани ағысы ретінде пайда болады, ол шығысқа, содан кейін оңтүстік-шығысқа қарай Челтенхэм қалашығының барлық аймағында ағып, Филадельфия шекарасына жақын Лаункрестке дейін жетеді, онда тарихи тұста Токсони және Тукани деген жер-атаулары қолданылған; бұл аймақта ағын әлі де Тукани ағысы деп аталады, онда ол оңтүстік-батысқа қарай ағады. Филадельфияның V тәрізді шекарасының түйіскен жерінде оңтүстікке қарай бұрылатын ағын Такони ағысы деп аталады; осы жерден бастап оңтүстікке қарай ол Солтүстік-шығыс Филадельфияны қаланың қалған бөлігінен бөліп тұратын ресми емес шекара саналады. Филадельфияның Олни және Фелтонвилл аудандары ағынның батыс жағында, ал Нортвуд, Лаункрест, Саммердейл және Франкфорд – шығыс жағында орналасқан. Ағын қаланың меншігіндегі гольф алаңына кіретін Джуниата паркіндегі кішігірім Уингохокинг ағысы қосылғанға дейін Такони деп аталады. Кастор даңғылынан кейін ол Филадельфияның Брайдсбург ауданындағы Делавэр өзеніне құятын жеріне дейін Фрэнкфорд ағысы деп аталады. Фрэнкфорд ағысы деп аталатын ағынның бөлігі 5 шақырым (км) ұзындықты құрайды, ал Хилл Кресттен басталатын Такони ағысының бөлігі 18 шақырым (км) ұзындықты құрайды. Оның су алабында тұрған Ленапе тайпасы ағынды "Құйрықша тері өзені" деген мағына беретін Куэссионвонминк деп атаған. Кейбір адамдар Такони сөзінің "орман" немесе "дала" деген мағынаны білдіретін басқа Ленапе сөзінен шыққан деп санайды.

Сейеризациялау және бұру

Оның саласы Уингохокинг өзенінің бөліктері 1905 және 1915 жылдар аралығында кәрізге айналдырылды. 1934 жылы Бридж және Маргарет көшелері арасындағы (өзен Франкфорд және Брайдсбург аудандары арасындағы шекараның бір бөлігін құрайтын) жылқының ілгегі тәрізді бұрылысы алынып тасталды, жаңа түзу арна жасалды. 1949 жылы Фрэнкфорд арқылы өзеннің бағыты тураланды, Вайоминг және Кастор даңғылдарының қиылысы маңында екі иілген бөлігі алынып тасталды. Өзеннің алынып тасталған иілген бөліктерінің бірінен Вайоминг даңғылын алып өтетін көпірдің аркалық құрылымы, қалдықтары парк деңгейінен көрінеді (Вайоминг даңғылынан шамамен 15 фут (5 м) төменде). Бұл жерде әлі де тротуар бойындағы көпірдің қоршауы сақталған, ол Американың қатерлі ісікпен емдеу орталықтарының Шығыс аймақтық медициналық орталығының (бұрынғы Парквью ауруханасы) қарсы жағында орналасқан. Кастор даңғылынан төмен аққан өзен енді бетон құбыр арқылы ағып өтеді. 1956 жылы өзен бағыты Делавэр өзеніне оңтүстік жақтан қосылу үшін өзгертілді, Брайдсбургтің айналасында Франкфорд Арсеналы бойымен иілген табиғи арнасы тоқтатылды. Оның бір бөлігі толтырылды, бірақ ескі өзеннің көп бөлігі Делавэр өзенінің бастапқы сағасына жақын қалды. Фрэнкфорд өзенінің көп бөлігі осы картада көрсетілгендей, дауылдық кәрізге айналды.

Тарихи көпірлер

Бірнеше тарихи көпірлер Франкфорд және Такони (немесе Тукани) өзендерін кесіп өтеді. Фишер жолағы көпірі – 1796 жылы салынған, Фишер жолағын Филадельфиядағы Рамона даңғылының батысында Такони өзені арқылы өткізетін, бір аралықты, жабық шпандерлі тас аркалы көпір. Адамс даңғылы көпірі – 1901 жылы салынған, үш аралықты, жабық шпандерлі, толы тас аркалы көпір. Адамс даңғылы Филадельфиядағы Такони-Крик саябағында Такони өзені арқылы өтеді. Кішкентай Такониді Таккавана деп те атайды. Генри мырзаның айтуынша, Такони сөзі Текене сөзінен шыққан және "орман" немесе "қоныстанбаған жер" деген мағынаны білдіреді.

Басқалар

Делавэр өзеніне жақын Фрэнкфорд өзеніне Фреахитаха деп аталатын ағын құяды. Фрэнкфорд өзенінің аты оған жапсарлас Франкфорд ауылынан шыққан. Линдстромнің картасында ол "Алескинс Кайлен", Ла Ривьер де Ангуйль Экорше (мағынасы "терісі сызылған шабақтар өзені") деп аталады, оның пайда болуы туралы тек болжам жасауға болады. Кіші Таконидің қосылған жерінен шығысқа қарайғы өзеннің бір бөлігі Эрик Кок және басқаларға берілген патентте Questioninck, ал Томас Фэрманға берілген патентте Quissinuaminck деп аталған, 1688 жыл. "Филадельфия және оның төңірегіндегі өзендердің аттарының өзгеруі". "Қоғамдық кітапхана альманахи": 1879 жыл. 3, 5, 7, 9, 11 және 13-беттер.

Қоғамдық әсері

Франкфорд өзені Челтенхэм және Солтүстік Филадельфия қауымдастықтарына зор әсер етеді. Осы аймақта өскен көптеген балалар үшін ол экожүйелер туралы білім алудың және қоғамдық жобаларға қатысу мүмкіндігінің алғашқы тәжірибесі болды. Сонымен қатар, ол бірнеше саябақтың құрылуына түрткіс берді, олардың ішінде Уолл Парк, Жоғары мектеп паркі, Челтенхэмдегі Токани Крик Парквеі, Филадельфиядағы Олни Парк, Джуниата Парк және Вомрат Парк бар. Бұл Филадельфия аймағындағы сирек кездесетін қалалық шалғындықтардың бірі. Коббс Крик Батыс Филадельфия және Үсті Дарбидегі балаларға да ұқсас әсер етеді.