Кіріспе

Фотоклинометрия немесе көлеңкеден пішін алу – бұл беттің екі өлшемді бейнесін әр түрлі биіктік деңгейлерін көрсететін беттік картаға түрлендіру процесі. Ол көлеңкелерді және жарық түсу бағытын анықтамалық нүктелер ретінде пайдаланады. Көбінесе мүсіндердің бетін бейнелеу үшін, олардың үш өлшемде қалай көрінетінін көрсету үшін қолданылады. Бұл техникалар өте нақты жағдайларға, әсіресе жарық бағытына байланысты.

Процесс

Нысаннан жарық шағылысқанда, ол нысанның пішініне және жарық көзінің орналасуына байланысты, әрбір жердегі жарықтылықпен шағылады. Бұл шағылыс картасын беттегі нүктенің биіктігін көрсету үшін сұр түстің деңгейлерін пайдаланатын дөңгелек карта жасауға қолдануға болады. Жарық көзінің бағыты мен бұрышы белгілі болса, нүктенің шамамен биіктігін есептеуге болады. Дегенмен, жарық бағыты мен бұрышы көбінесе белгісіз болады, бұл сурет сапасының нашарлауына немесе әртүрлі параметрлерді сынап, бірнеше дөңгелек карта жасау қажеттілігіне алып келеді.

Қолданылуы

Кейбір суретшілер фотоклинометрияны мүсіннің үш өлшемді бейнесін цифрландыру үшін пайдаланады. Геологтар мен планеталық ғылымды зерттеушілер оны планета бетінің қандай екенін анықтау және топографиялық карталар мен цифрлық биіктік модельдерін жасау үшін қолданады (фотометриялық стереоға қараңыз). Планеталық қолданыс 1951 жылы Айдың топографиясын зерттеуден басталып, кейіннен Марс бетіне де қолданылды. Мұзтанушылар фотоклинометрияны Антарктида мен Гренландия беттерін сипаттау үшін қолданды. Қайталама фотоклинометрия – уақыт өте мұздық топографиясының өзгеруін зерттеу үшін спутниктік суреттер тізбегінен беттер құру әдісі. Фотоклинометрия Жердегі вулкандық бұрқыраудың жоғарғы бөлігінің топографиясын өлшеу үшін де қолданылған.

Қиындықтар

Фотоклинометриялық кескіннің сапасы үшін жарық бағыты өте маңызды. Жарқы тікелей бетке (камераның артынан) келгенде көлеңкелерді ажырату қиын. Бірнеше жарық көздері де проблема тудырады, себебі олар алгоритмдердің дұрыс жұмыс істеуі үшін қажетті маңызды көлеңкелерді жояды. Бұл мәселелерді шешу үшін басқа планеталарға бағытталған жаңа миссиялар, басқа планетаның бетін дәлірек бейнелеу үшін стереоскопияға ұқсас әдіс қолдануды жоспарлап отыр. Марс айналысындағы зерттеуші ұшу аппараты – осыны іске асыруға тырысатын миссиялардың бірі. Бұл әдіс камераның екі әртүрлі линзасынан алынған бір мекеннің екі суретін пайдаланады, адамдардың өз көздерімен көруіне ұқсас. Екі суретті пайдалану арқылы, олар біз сияқты жер бетіндегі нысандардың үш өлшемді бейнесін ала алады.