Кіріспе
Үндістандық жазушы және журналист (1923–2018)
Кулдип Наяр (14 тамыз 1923 – 23 тамыз 2018) – үнді журналисі, синдикаттық тілші, адам құқықтарын қорғаушы, жазушы және Ұлыбританиядағы Үндістанның бұрынғы жоғары комиссары. Ол солшыл саяси саралаушы ретіндегі ұзақ және көрнекті қызметімен белгілі болды. 1997 жылы Үндістан Парламентінің Жоғарғы палатасына мүше болып сайланды.
Ерте өмір және білім
Наяр 1923 жылғы 14 тамызда Британдық Үндістанның Пәнджаб аймағындағы Сиалкот қаласында пәнджабтық индус отбасында дүниеге келген. Ол Мюррей колледжінде білім алған. Лахордағы Форман христиан колледжінде Б.А. (Құрметті диплом) және Лахор заң колледжінде LL.B. дәрежелерін аяқтаған. 1952 жылы стипендия бойынша Солтүстік-Батыс университетінің Медилл журналистика мектебінде журналистиканы оқыған.
Мансап
Наяр бастапқыда урду тіліндегі баспасөз тілшісі болған. Ол ағылшын тіліндегі "The Statesman" газетінің Дели басылымының редакторы болды және Үндістанның төтенше жағдай кезеңінің соңында (1975–77) тұтқындалды. Ол сонымен қатар адам құқықтарын қорғайтын және бейбітшілік жолындағы белсенді болды. 1996 жылы ол Біріккен Ұлттар Ұйымына Үндістан делегациясының құрамына кірді. "The News", "The Statesman", "The Express Tribune", "Dawn" және "PrabhaSakshi".
Бейбітшілік белсендісі
2000 жылдан бері Найяр жыл сайын Амритсар маңындағы Аттари-Вага Үндістан-Пәкістан шекарасындағы 14-15 тамыздағы Пәкістан мен Үндістанның тәуелсіздік күндері бейбітшілік жақтастарымен бірге шамдар жағып, митингтер ұйымдастырып келді. Ол тағы бір пакистандық саясаткер, Ч. Жалил Ахмет Ханмен (бұрынғы Ұлттық Ассамблея депутаты) жақын дос болды, ол 2013 жылы Лахордағы "Авари" қонақ үйінде Найярдың "Сызықтардан тыс: Автобиография" кітабының тұсаукесерін өткізді. Екеуі де екі елде бейбітшілікті нығайтуға бағытталған түрлі шараларға қатысты. 1947 жылы Үндістандан көшіп келген, екі көрші елдің арасындағы бейбітшілікті ынтамен қолдаған Пакистанның көрнекті саясаткері Ч. Жалил Ахмет Хан 1995 жылдан бастап 14-15 тамыз күндері түн ортасындағы шам жағу дәстүрін қалыптастырды. Бұл шара екі елдің тәуелсіздік күнін тойлау және екі тараптың халқын еске алу арқылы Үндістан мен Пәкістанның бейбітшілігіне үлес қосу мақсатын көздеді. Өмірінің соңғы жылдарында денсаулығына байланысты бұл шараға қатыса алмаса да, көптеген жастарды осы дәстүрді жалғастыруға шабыттандырды. Өліміне он күн қалғанда ол "Аман Достық Сапары" атты миссияны жолға салды. Бұл миссияға "Ағаз-е-Достық" ұйымының 40 мүшесі қатысты. Олар "Ағаз-е-Достық" ұйымының негізін қалаушы Рави Нитеш және "Ганди Глобал" отбасының хатшысы Рам Мохан Райдың басшылығымен Делиден Вага шекарасына дейін жүріп өтті. Мақсаты – Үнді-Пәкістан бейбітшілігі үшін шамдар жағу және осылайша оның мұрасын жалғастыру болды. Бұл оның соңғы рет көпшілік алдында болған шарасы еді.
Саяси сарапшы
Саяси комментатор ретінде Найар қазіргі саяси мәселелер бойынша өз пікірін еркін жазып отырды. Ол Анна Хазаре қозғалысын қолдаған, 1971 жылы Шығыс Пәкістандағы армия жасаған зұлсалылықтар үшін кешірім сұрамағаны және Бангладештің құрылуына себеп болған, сондай-ақ есірткі заттарды Үндістанға өткізуге жол бергені үшін Пәкістан үкіметін сынаған. Найар "Үндістанға қарсы қастандық теорияларын" қолдады деген айып тағылды. 2010 жылғы ақпан айында пакистандық "Dawn" газетінде жарияланған мақаласында ол Үндістанның терроризмге қарсы күрес тобының жетекшісі Хемант Каркаренің индуист ұлтшылдарының қолынан қаза тапқанын мәлімдеді. 2011 жылғы шілдеде АҚШ билігі Найардың Пәкістанның Әскери барлау қызметі (ISI) қаржылаған, Сайед Гулам Наби Фай ұйымдастырған және демеушілік еткен АҚШ-тағы көптеген шараларға қатысқанын растады.
Автор
Күлдіп Наяр қазіргі заманғы мәселелер мен тарихи тұлғалар, соның ішінде Жавахарлал Неру мен Барри Манилоу туралы көп жазды. Наяр Индияның көршісі Пәкістанмен екіжақты келіссөздер және байланыс орнату саясатын қолдады. Ол Пәкістан мен Индияның достық қарым-қатынаста болатын жаңа Оңтүстік Азияны көздеген арманшыл көзқарасымен белгілі болды. Наярдың автобиографиясы "Сызықтардың шегінен тыс" деп аталады. Кітап 2012 жылдың шілде айында жарық көрді. 1999 жылы ол Солтүстік-Батыс университетінің "Түлектердің еңбегі" сыйлығымен марапатталды. Наяр 2018 жылдың 23 тамызында Делиде сағат 12:30-да қайтыс болды. Оның жаназасы 2018 жылдың 24 тамызында Лоди крематорийінде өтті. Оған бұрынғы премьер-министр Манмохан Сингх, қазіргі министрлер Харш Вардан және Раджявардан Сингх Ратоур, қазіргі Дели қаласының басшысы Арвинд Кеджривал және вице-премьер Маниш Сисодия қатысты. Оның соңғы тілегі бойынша, күлі Пәкістанның Лахор қаласының шетіндегі Рави өзеніне оның отбасы мен достары, соның ішінде Айзат Ахсан тарапынан шашылды.