Кіріспе

Homo sapiens түріндегі белокты кодтаушы ген – Небулин. Небулин – бұл қаңқа бұлшықеттеріндегі саркомерлердің жіңішке жібімен орналасқан актинмен байланысатын белок. Адамдардағы небулин NEB генімен кодталады. Бұл өте ірі ақуыз (600–900 кДа) және 200-ге дейін актин мономерлерін байланыстыра алады. Оның ұзындығы жіңішке жіптің ұзындығына пропорционалды болғандықтан, небулин жіңішке жіптің "өлшегіш құралы" ретінде әрекет етеді және саркомерлер құрастырылу кезінде жіңішке жіптің ұзындығын реттейді, сондай-ақ актин жібін қаптаушы ретінде жұмыс істейді. Небулиннің басқа да функциялары, мысалы жасуша сигналдауындағы рөлі әлі толық анықталған жоқ. Небулин актин-миозин арасындағы өзара әрекеттесуді кальций-кальмодулинге сезімтал АТФаза активтілігін тежеу арқылы реттейтіні дәлелденді. Небулиндегі мутациялар кейбір жағдайларда аутосомалық рецессивті ауру – немалин миопатиясын тудырады. Небулин ақуыздар отбасының кіші мүшесі, небулет деп аталады, ол жүрек бұлшықетінде өршілдік танытады.

Құрылымы

Небулиннің SH3 доменінің құрылымы белок ядролық магниттік резонанс спектроскопиясы арқылы анықталды. Небулиннің SH3 домені 60 аминқышқылы қалдығынан тұрады, оның 30 пайызы бета-парақтың екіншілік құрылымын құрайды (7 жіп; 18 қалдық).

Нокаут фенотипі

2007 жылға дейін небулиннің in vivo функциясын жақсырақ түсіну үшін екі нокаут тышқан моделі жасалды. Банг және әріптестері небулин нокаутты тышқандар туғаннан кейін өліп, жіңішке филаменттердің ұзындығы қысқаратынын және жиырылу функциясының нашарлайтынын көрсетті. Бұл тышқандарда туғаннан кейінгі саркомерлердің дезорганизациясы және дегенерациясы жылдам дамыды, бұл небулиннің миофибрилдердің құрылымдық тұтастығын сақтауда маңызды екенін көрсетеді. Витт және әріптестері өз тышқандарында да ұқсас нәтижелерге қол жеткізді, олар да жіңішке филаменттердің ұзындығы және жиырылу функциясы төмендеуімен туғаннан кейін қайтыс болды. Бұл небулин нокаутты тышқандар немалин миопатиясының жануарлар моделі ретінде зерттелуде.