Испан инфанты Альфонсо Карлос: Карлисттік мұрагер және Франция тағына талапкер

Кіріспе

Испанияның инфанты (1849–1936)

Испанияның инфанты Альфонсо Карлос, Сан-Хайме герцогы (испанша: Alfonso Carlos Fernando José Juan Pío; французша: Alphonse Charles Ferdinand Joseph Jean Pieux; 12 қыркүйек 1849 жылы Лондон қаласында – 29 қыркүйек 1936 жылы Вена қаласында) – Испания тағына Альфонсо Карлос I деген атпен Карл тарапынан талапкер болды; кейбір француз легитимистері оны Франция патшасы деп жариялады, бірақ Альфонсо бұл талаптарды ресми түрде қолдамады. 1870 жылы папа әскерлерінің қатарында Италия армиясына қарсы Римді қорғады. 1872–1874 жылдары Үшінші Карл соғысы кезінде майданның бір бөлігіне қолбасшылық етті. 1870-ші жылдардың ортасынан 1930-шы жылдардың басына дейін ол Австриядағы жекеменшік резиденциясында өмір сүріп, қоғамдық өмірден шеттенді. Оның қоғамдық іс-әрекеттері дуэльге қарсы халықаралық лига құруға қатысты. 1931 жылы немере інісі Мадрид герцогы Инфанте Хайме күтпеген жерден қайтыс болғаннан кейін, ол испан және француз монархиялық құқықтарын мұра етті. Ол Испаниядағы Карл құрылымдарын дамытуға өзінің күшін жұмсады. Ол қозғалысты антиреспубликалық құйрыққа бастап, нәтижесінде карлистер шілде төңкерісіне қатысты. Баласы болмағандықтан, Альфонсо Карлос – Карл тарапынан таққа талапкер болған соңғы адам болды; оның қайтысынан кейін қозғалыс әртүрлі үміткерлерді қолдайтын салаларға бөлінді.

Отбасы және жастар

Альфонсо Испания корольдік Бурбон әулетінің ұрпағы еді; оның арғы атасы Испания королі Карлос IV болды. Альфонсоның атасы Карлос Мария Исидро (1788-1855) ағасымен мұрагерлік мәселесі бойынша династиялық қақтығысқа түскен, бірақ бұл қақтығыс ірі әлеуметтік және саяси жіктермен де байланысты болды. 1833-1840 жылдардағы азаматтық соғыс Карлос Марияның, таққа Карл V ретінде талап еткенінің және оның дәстүршіл және либералдыққа қарсы ізбасарлары – карлистердің жеңілісіне әкелді. Ол 1845 жылы шет елге кетіп, үлкен ұлының пайдасына тақтан бас тарды. Оның кіші ұлы және Альфонсоның әкесі Хуан де Бурбон и Браганса (1822-1887) сол кезде туысы Сардиния королі әскерінде қызмет ететін. 1847 жылы ол Модена герцогы Франциско V-нің қарындасы, Австриялық Мария Беатрикске үйленді; 1848-1849 жылдары олардың екі ұлы болды, Альфонсо – кіші ұлы. Бірақ Хуанның көзқарасының либералды болуы оның діншіл әйелімен және қайнағасы Франциско V-пен қақтығыс тудырды. Олар ажырасуға келісті; Хуан Англияға кетті, ал Мария Беатрис екі ұлымен Моденада қалды. 1850 жылдары Альфонсо балалық шағын анасы мен ағасымен Модена герцогтығында өткізді; ол үйде оқыды. 1859 жылғы революциялық дүрбелеңнен кейін отбасы Австрияға, бұрынғы император Фердинанд I-ге қонаққа кетті; олар Прагада қоныстанды, ол 1864 жылға дейін олардың негізгі резиденциясы болды. Денсаулық сақтау туралы алаңдаулар туындағандықтан Венецияға көшу әрекеті Итальян-Австрия соғысынан кейін тоқтатылды; олар 1864-1867 жылдары Инсбрук, Вена және Грац арасында сапар шекті. Екі жасөспірім де өте діншіл ортада өсті; олардың діншіл анасы және сондай-ақ берілген, бірақ бекем жігерлі әжесі Мария Тереза де Браганса ұлдарының терең католиктік, карлистік және либералдыққа қарсы білім алуын қамтамасыз етті. 1868 жылы Альфонсо Палестинаға ұзақ саяхатқа шықты; сол жылы оның 21 жасар ағасы Карлос Испания тағына талап етуді қабылдады. Еуропаға оралғаннан кейін Альфонсо Папалық зуавтарға қосылуға шешім қабылдады. Папалық қызметтен демалыста болғанда, 1860 жылдардың соңында Альфонсо Браганзаның жасөспірім инфантасы Мария дас Невеспен (1852-1941) танысты. Ол Португалияның 1834 жылы тақтан бас тарған Мигель I-нің үлкен баласы болды; шет елде Мигель Лёвенштейн-Вертхайм-Розенбергтің ханшайымы Аделаидаға үйленді, ол жоғары аристократиялық неміс әулетінен шыққан. Альфонсо мен Мария 1871 жылы күйеудің отбасылық эстатесінде, Кляйнхейбахта үйленді. Келін мен күйеу туысқан болды, өйткені Марияның әкесінің әжесі Карлота Хоакина Альфонсоның әкесінің әкесінің әпкесі болды; олар алдымен Папаның рұқсатын алды. Олар бір-біріне қамқорлықпен және сүйіспеншілікпен қарады, олардың некесі 65 жылға созылды. Бірақ олардың балалары болған жоқ. Кейбір дереккөздерде олардың жалғыз баласы 1874 жылы дүниеге келген, бірақ көп ұзамай қайтыс болған делінеді, ал басқалары олардың мүлдем баласы болмағанын айтады.

Alfonso was a descendant of the royal Spanish Borbón family; his great grandfather was the king of Spain, Carlos IV. Alfonso's grandfather Carlos María Isidro (1788 1855) was engaged in dynastical feud with his brother over inheritance, though the conflict overlapped with major social and political cleavages. The 1833 1840 civil war which ensued produced defeat of Carlos María, who claimed the throne as Carlos V, and of his traditionalist and anti liberal followers, named Carlists. The claimant went on exile and abdicated in 1845 in favor of his oldest son. His younger son and the father of Alfonso, Juan de Borbón y Braganza (1822 1887), was at the time serving in the army of a relative, King of Sardinia. In 1847 he married Maria Beatrix of Austria Este, sister to the ruling Duke of Modena, Francisco V; in 1848 1849 the couple had two sons, Alfonso born as the younger one. However, increasingly liberal outlook of Juan produced acute conflict with his religious wife and his brother in law, Francisco V. The couple agreed to separate; Juan left for England, while Maria Beatriz with their 2 sons remained in Modena. In the 1850s Alfonso spent his early childhood with his mother and older brother in the Duchy of Modena; it is there he received his early homeschooling. Due to the revolutionary turmoil of 1859 the family left for Austria, hosted by the ex emperor, Ferdinand I; they settled in Prague, which remained their key residence until 1864. Their attempt to settle in Venice, resulting from health concerns, was aborted due to the Italo Austrian war; they spent the years of 1864 1867 shuttling between Innsbruck, Vienna and Graz. Both teenagers were raised in very pious ambience; their religious mother and equally devout but more strong willed step grandmother, María Teresa de Braganza, made sure the boys received a profoundly Catholic, Carlist and anti liberal education. In 1868 Alfonso embarked on a long pilgrimage to Palestine; the same year his 21 year old brother Carlos assumed the Carlist claim to the throne of Spain. When back in Europe Alfonso decided to join Papal Zouaves. When on leave from the papal service, in the late 1860s Alfonso met the teenage infanta María das Neves of Braganza (1852 1941). She was the oldest child of deposed king of Portugal Miguel I, who lost the throne in 1834; on exile Miguel wed princess Adelaide of Löwenstein Wertheim Rosenberg, descendant to highly aristocratic German family. Alfonso and María married in 1871 in the bride's family estate at Kleinheubach. The bride and the groom were related, as María's paternal grandmother Carlota Joaquina was sister to Alfonso's paternal grandfather; they obtained the papal dispensation first. The couple turned out to be caring and loving partners; their marriage lasted 65 years. However, they had no descendants. Some sources claim their only child was born in 1874 but died shortly afterwards, others maintain they had no children at all.

Әскери эпизод (1870-1874)

Альфонсо Карлос 2 жыл бойы Зуава әскеріне қабылдалғаннан бері папа армиясының жаттығуларына, маневрлеріне және бейбіт уақыттағы басқа да қызметтеріне қатысып келді. Италия әскерлері Римге шабуыл жасаған кезде ол 6-шы ротаның альфересі болып қызмет етті. 2-ші батальон. Ол Аурелиан қабырғалары бойымен орналастырылды және итальяндық шабуылдың басты бағытында, Порта Пиа маңына шоғырландырылды. Шайқас 1870 жылдың 20 қыркүйегінде болды. Саны жағынан көп басымдық танытқан берсальерилердің шабуылына бірнеше сағат бойы қарсы тұрды; кейбір авторлар бұл оқиғаны «соңғы тұғыр» деп атайды. Папаның бас тарту туралы бұйрығы бірауыздан қабылданбады, ал кейбір бөлімдер сол күні барлық бөлімдер берілгенше күресін жалғастырды. Альфонсо танылмай, өзінің кім екенін жасырды және 3 күн бойы басқа тұтқындармен бірге түрмеде ұсталды; содан кейін олар Тулонға жіберілді және босатылды. Ол Грацқа көшіп, келесі жылы үйленді. 1872 жылдың басында Карл VII Амадео I монархиясына қарсы әскери көтеріліске дайындалды. Ол ағасын Оңтүстік Францияға қайтарды және сәуір айында оны Каталонияда әрекет етуге тиіс Карл әскерлерінің командирі етіп тағайындады. Альфонсо соғыс жалғасып жатқанда көбінесе Перпиньян қаласында тұрды. Ол логистикаға баса назар аударып, қаржы табу үшін тырысты; сондай-ақ жеке әскери тағайындаулар жасады және жалпы бұйрықтар шығарды. Желтоқсанның соңында ол Испанияға өтіп, ақпанда Франсиско Савалл басқаратын колоннаға қосылды. Алғашқы жарты жыл бойы Альфонсо Жирона және Барселона провинцияларындағы шағын ауылдарды аралап жүрді. Оның аймақтағы шағын табыстарға қандай жеке үлес қосқаны белгісіз; ол рухты көтеруге арналған шараларды ұйымдастырумен көбірек танымал. Жаз бойы Саваллмен қақтығысқа түсті; 1873 жылдың қазан айында Франция арқылы Альфонсо ағасымен командалық тізбектегі мәселелерді талқылау үшін Наварраға барды. Әңгімелер нәтижесіз аяқталды және Альфонсо 1874 жылдың көктеміне дейін Перпиньян қаласында қалды. Сәуірде Альфонсо Каталонияға оралып, Прац-де-Ллусанес қаласында штаб-пәтерін құрды. Бір дереккөздің мәліметінше, ол Карл құрылымдарын жақсы жұмыс істейтін машинаға айналдырды және көтерілісшілердің билігін нығайту үшін оңтүстікке қарай жылжыды. Мамыр айында ол Эбро өзенінен өтіп, Гандеса маңындағы шайқаста басшылық етті; маусым айында Мастрагго және Оңтүстік Арагонға қарай бет алды. 1874 жылдың шілдесінде Альфонсо Теруэльді қоршауға алды, бірақ ол сәтсіз аяқталды, содан кейін сол айда Куэнкаға қарсы операцияға бұйрық берді. Шабуыл Карлистердің ең үлкен жеңістерінің біріне әкелді; провинциялық астаналардың бірі ретінде Куэнка көтерілісшілердің қолына тиді. Алайда, жеңімпаз әскерлер қаланы тонады және «Куэнка тонауы» Карлистердің зорлық-зомбылығының ең танымал оқиғаларының біріне айналды. 1874 жылдың тамызында Карл VII Альфонсоны жаңадан құрылған Орталық армияның басшылығына тағайындады; Альфонсо бұл шешімге наразылық білдіріп, отставкаға кетті. Қыркүйек және қазан айларында ол салыстырмалы түрде белсенді болмады. Штаб-пәтері Челвада, содан кейін Алкорада орналасқан ол Мурсияға шабуыл жасауды ұйымдастыруға соңғы бұйрық берді. 1874 жылдың қарашасында ағасының келісімімен Альфонсо Францияға өтіп, жеке өмірге шықты.

Since enlisting into the Zouavaes during almost 2 years Alfonso Carlos was taking part in trainings, maneuvers and other peacetime service of papal army. When Italian troops assaulted Rome he served as alférez in the 6. Company of the 2. Battalion. It was deployed along Aurelian Walls and concentrated around Porta Pia, on key axis of Italian assault. The fighting took place on September 20, 1870. For a few hours and heavily outnumbered, the Zouaves resisted onslaught of the bersaglieri shock units; some authors refer to the "famous last stand". The papal order to give up was not accepted unanimously and some detachments kept fighting until all units surrendered later that day. Alfonso was neither recognized nor revealed his identity and for 3 days with other POWs he was kept imprisoned; they were then shipped to Toulon and released. He transferred to Graz and got married the following year. In early 1872 Carlos VII was gearing up for a military rising against the monarchy of Amadeo I. He recalled his brother to southern France and in April nominated him commander of Carlist troops, supposed to operate in Catalonia. While fighting continued Alfonso resided mostly in Perpignan. He focused on logistics and labored to obtain financing; he also made personal military appointments and issued general orders. In late December he crossed into Spain and in February joined the column led by Francisco Savalls. During the next half a year Alfonso was shuttled between small villages in the Girona and Barcelona provinces. It is not clear what was his personal contribution to minor successes in the area; he is better known for organizing events intended to raise spirits. During the summer he developed acute conflict with Savalls; in October 1873 via France Alfonso moved to Navarre to discuss problems in command chain with his brother. Outcome of the talks was inconclusive and until spring of 1874 Alfonso remained in Perpignan. In April Alfonso returned to Catalonia and set headquarters in Prats de Llusanés. One source claims he turned Carlist structures into a well lubricated machinery and moved south to consolidate the insurgent rule there. In May he crossed the Ebro and commanded during fighting near Gandesa; in June he turned towards the Maestrazgo and southern Aragón. In July 1874 Alfonso headed the failed siege of Teruel, and later that month he ordered operation against Cuenca. The assault produced one of the largest Carlist triumphs; as one of only 2 provincial capitals, Cuenca was seized by the insurgents. However, victorious troops plundered the city and "Saco de Cuenca" became one of the most notorious cases of Carlist violence. In August 1874 Carlos VII transferred Alfonso to command of the newly created Ejército del Centro; Alfonso protested the decision and resigned. During September and October he remained relatively inactive. With headquarters in Chelva and then Alcora, he issued last orders to organize a raid towards Murcia. With his brother's acceptance in November 1874 Alfonso crossed to France and withdrew into privacy.

Қаржылық жағдайы

Алфонсоның әкесінен қалған мүлік аз болды. Оның әкесі, испан король әулетінің қуғынға ұшыраған тармағының ұрпағы, отбасын тастап кетті; ол қарапайым адам ретінде Англияда тұрып, оның бұрынғы әйелінің туыстары төлеген зейнетақымен күш көрді. Альфонсоның анасы бастапқыда Модена герцогтығындағы Австрия-Эсте әулетінің мүлкін бөлісті. Оның ағасы тақтан бас тарғаннан кейін, бұл тармақ Австрияда жер аударылып, мүлкі көптеген мүшелерге бөлінді. Альфонсо Браганса әулетінің байлығына үйленді, олар Португалиядан қуылған, бірақ Бавария, Австрия және басқа жерлерде көптеген иеліктерге ие болды. Сенімді емес дереккөзге сәйкес, ұлы жоқ Франциско V Альфонсоны заңды мұрагері етуді жоспарлаған; шарты – Альфонсоның Австрия-Эсте есімін қабылдауы керек еді, бірақ ол бас тартты. Борбон/Австрия-Эсте және Браганса/Лёвенштейн-Вертхайм әулеттері арасындағы мүліктің көп бөлінуі нәтижесінде Альфонсо мен оның әйелі империялық Австрияда орналасқан 4 иелікке ие болды: Венадағы Терезианумгасседегі көп қабатты тұрғын үй, Пуххаймдағы сарай, Эбенцвейердегі сарай және Грацтағы көптеген шағын қалалық мүліктер. 1914 жылға дейін олардың қаржы жағдайы өте жақсы болды. Олардың табысының басты көзі – Эбенцвейер мен Пуххайм иеліктеріне байланысты ауыл шаруашылығынан түскен пайда болды, мысалы, біріншісінде ғана 1000 гектардан астам орман болды. Олардың ауылдық иеліктері салық және басқа да міндеттемелерден босатылды, себебі олар биліктегі Габсбург әулетінен өз туыстарына берілген экстерриториалды мәртебеге ие болды. Ауылдық пайда әдеттегі ірі ауыл шаруашылығы кәсіпорындарынан түсті, оның ішінде сүт, бау-бақша өнімдері, астық, мал және тіпті гүлдерді өндіру мен сатудан түскен табыс. Басқа да табыс Вена мен Грацтағы үй-жайларды жалға беруден және түрлі бағалы қағаздардан түсті. Олардың кейбіреулері шетелде, мысалы Ресейде жұмыс істейтін мекемелер шығарған. 1910 жылдары және сенімді испан кеңесшісінің ұсынысы бойынша, осы қағаздардың көп бөлігі швейцариялық банктерде сақталды. Республикалық Австрияда олар, әсіресе 1920 жылдардың басында, қаржылық қиындықтарға тап болды; себебі жаңа әлеуметтік және салық ережелері, инфляция және экстерриториалды мәртебенің жоғалтылуы. Мадридтік дипломатияның күш-жігерінің арқасында кейбір иеліктерге мәртебелі мәртебе қайта орнатылды және Эбенцвейер испан елшілігіне жалға берілді, бірақ оларға иелiктен айыру қаупі әлі де болды. Еңбек заңнамасының салдарынан ауыл шаруашылығы тиімді болмады, жалға беру коммерциялық тұрғыдан қиынға соқты және шетелде орналасқан бағалы қағаздарға қол жеткізу қиын болды. Толық қаржылық құлдырауға ұшыраған олар ағаштарды кесу, жер телімдерін және Грацтағы мүліктерді үнемі сату, тіпті зергерлік бұйымдар мен өнер туындыларын сату сияқты шараларға баруға мәжбүр болды. Бірнеше жыл бойы олар жаңа киім сатып алудан бас тартты; Венада олар әрқашан жаяу жүріп, пойызбен сапар жасағанда үшінші сыныптан түспеді. Жеке қызметкерлердің санын 3 адамға дейін қысқартты және жылуды үнемдеудің нәтижесінде кейде суыққа ұшырады. 1930 жылдардың басында олардың жағдайы сәл жақсарды; Австриядағы саяси өзгерістер шектеуші емес саясатқа әкелді және король Альфонсо Испаниядағы Карлист ұйымынан қаржылық көмек алды.

Along paternal line Alfonso inherited little wealth. His father, descendant to exiled branch of Spanish royals, abandoned the family; as a commoner he resided in England and lived off a pension, paid by relatives of his estranged wife. Alfonso's mother initially shared the family Austria Este wealth in the Duchy of Modena. Once her brother lost the throne the branch lived on exile in Austria and their properties were divided among many members. Upon wedding Alfonso married into wealth of the Braganza family, also exiled from Portugal but possessing numerous estates in Bavaria, Austria and elsewhere. According to a not necessarily trustworthy source Francisco V, who had no sons, intended to make Alfonso his legal heir; the condition was that Alfonso adopts the Austria Este name, which he refused. As a result of numerous divisions of assets within the Borbón/Austria Este and Braganza/Löwenstein Wertheim families, Alfonso and his wife ended up as owners of 4 estates, all located in the imperial Austria: a multi storey residential building at Theresianumgasse in Vienna, the palace in Puchheim, the palace in Ebenzweier and numerous smaller urban estates in Graz. Until 1914 the couple remained in an excellent financial position. Their source of income was mostly profits generated by rural economy related to the Ebenzweier and Puchheim estates, e. g. the former comprised some 1,000 hectares of forests alone. Their rural possessions were exempted from fiscal and other obligations, as they enjoyed extraterritorial status, granted by the ruling Habsburg branch to own relatives. The rural profits were generated by usual large scale agricultural businesses, including production and sales of dairies, horticultural products, grain, cattle and even flowers. Other income was produced by rental of premises in Vienna and Graz and by various securities; some of them were issued by institutions operating abroad, e. g. in Russia. In the 1910s and on suggestion of a trusted Spanish adviser, most of these papers were deposed in Swiss banks. In the Republican Austria the couple suffered financial problems, especially in the early 1920s; they were the result of new social and fiscal regulations, inflation and loss of extraterritoriality. Thanks to efforts of the Madrid diplomacy the privileged status was restored to some estates and Ebenzweier was leased to the Spanish embassy, yet they were still threatened by expropriation. Due to labor legislation the rural economy was barely making any profit, rental became commercially difficult and securities, located abroad, were hardly accessible. Facing total financial breakdown the couple accepted measures like cutting down trees for timber, regular sales of plots and Graz estates, and even sales of personal belongings like jewelry and art. During a few years they refrained from purchase of new clothing; in Vienna they always travelled on foot and during train journeys they regularly took 3rd class. They reduced personal staff to 3 servants and at time suffered cold due to economizing on heating. in the early 1930s their status improved slightly; political changes in Austria produced less restrictive policy, and as king Alfonso was aided financially by the Carlist organization in Spain.

Өмір салты

Альфонсо мен Мария өте діндар, бір-бірін жақсы көретін жұбайлар еді. Ағасынан өзгеше, Альфонсо ешқашан некеден тыс қарым-қатынастарға қатыспаған. Олар империялық астананың сәніне аса қызығушылық танытпады; саяси себептерге байланысты Габсбургтер әулеті ұйымдастырған ресми шараларға қатыса алмады. Альфонсо күнін кеңседе, іскерлік хаттармен айналысып өткізетін. Кейде жеке хатшысы көмектесетін, бірақ неміс тілінде жұмыс істей алатын адамның болмауына шағымданар еді. Соғыс аралық кезеңде ол өзінің бас қаржылық кеңесшісі және сенімді адамы болған Весолла графымен көп хат алмасты. Бос уақытында олар ұзақ серуендеуді ұнататын; тіпті 80 жастан асқанда да 2-3 сағат жүретін, ал Венада олардың сүйікті орны – Белведер бағы еді. Альфонсо жас кезінде велосипед тебуді жақсы көретін. Екеуі де бұқа күресін ұнататын, Америкада немесе Испанияда болғанда корридаға баруға тырысатын. 1914 жылға дейін олар сәнді өмір сүріп, жыл мезгіліне және басқа да жағдайларға қарай поместьелері арасында саяхаттап тұратын. Әр резиденцияда оларға арналған қызметкерлерді ұстап, саяхатқа шыққанда қызметшілерді және көптеген мүліктерін, соның ішінде жылқыларын алып жүретін. Австриядағы қыстың суық екенін ескере отырып, әр жылдың желтоқсан айында олар жылы аймақтарға кететін және сәуірде қайта оралатын. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Альфонсо мен оның әйелі 45 жыл бойы Италияға, басқа да Жерорта теңізі елдеріне (Испаниядан басқа), сондай-ақ Америка, Африка және Таяу Шығысқа ұзақ сапарлар жасаған. Олардың жүгі 95 орынға және 4 тоннаға жете берді. Қаржылық қиындықтарға байланысты Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін олар саяхаттауды тоқтатты; кейін қысқы сапарларын жаңартты, бірақ енді экзотикалық жерлерге емес. Олар жасырын түрде саяхаттап, қарапайым өмір сүрді. 1931 жылы Карл тағына талапкерлік құқығын мұра еткеннен кейін Альфонсо мен Мария Испания шекарасына жақын Францияның оңтүстігінде көп уақыт өткізді. Қонаққа барғанда немесе қонақ күткенде, олар көбінесе жақын туыстарымен шектелетін. Кейде олар басқа туыстарымен, мысалы, немерелерімен және шөберелерімен кездесетін. 1906 жылға дейін Альфонсо анасына, Грацтағы монахқа жиі баратын. ХХ ғасырда олар Альфонсоның немере інісі және Карл тағына талапкері Дон Хаймемен жақын байланыс ұстады; Венаға жақын Фрохсдорф сарайының иесі, ол Парижге бара жатқанда және қайтып келгенде оларға соғып тұратын. Олардың қарым-қатынасы жылы болды, бірақ Альфонсо Дон Хаймені біршама бейкүндеу адам деп есептеді. Саяси және династиялық қайшылықтарға қарамастан, олар Альфонсо XIII-мен өте дұрыс хат алмасты, әсіресе испан дипломатиясы 1918 жылдан кейін оларға үлкен көмек көрсетті. Олар тек Альфонсоның інісінің жесірі Бертаға ғана ашулы болды; оны заңсыз жолмен қолға түскен мүліктерін сату арқылы өмір сүрген адал емес адам деп санайтын. 1920 жылдардың соңына дейін олар Борбон-Парма әулетінің кейбір мүшелеріне де жылы көзбен қараған жоқ. Африкаға жасаған сапарларының бірінен Альфонсо мен Мария Мабрука есімді қара қызды алып келді; ол уақыт өте келе қызметші мен отбасы мүшесінің арасындағы рөлді атқарды. 1909 жылдан бастап Альфонсо өзінің ағылшын жартылай туған бауырларына зейнетақы төлей бастады.

Both very religious, Alfonso and María made a loving couple; throughout all of their 65 year marriage they stayed close one to another. Unlike his older brother, Alfonso never took part as involved in extra marital episodes. The couple were only moderately attracted by glitz of the imperial capital; for political reasons they did not have access to official gatherings organized by the Habsburg court. Alfonso used to spend his days behind the desk doing business correspondence. Periodically he was assisted by personal secretary, yet he complained of not having one who could do business in German. In the interwar period he corresponded heavily with Marqués de Vesolla, who turned his principal financial advisor and trustee. In their free time the couple enjoyed long walks; even in their 80s they walked for 2–3 hours, and in Vienna their preferred spot was the Belvederegarten. When younger Alfonso was fond of riding a bicycle. Both enjoyed bullfighting and when in America or Spain they always tried to attend a corrida. Until 1914 the couple led a luxurious life, shuttling between their estates depending upon season and other circumstances. In each residence they maintained dedicated staff, and when travelling they carried with them servants and numerous belongings, including horses. Since they found winters in Austria severe, around December every year the couple used to depart for warmer regions and returned around April; prior to World War I Alfonso and his wife during 45 successive years travelled to Italy, other Mediterranean (though not Spain) and embarked on longer journeys to America, Africa and the Middle East. Their luggage could have amounted to 95 pieces and 4 tons. Due to financial difficulties the couple ceased travelling after World War One; later they resumed winter journeys, though not to exotic places any more. They travelled incognito and lived very modestly. Since inheriting the Carlist claim in 1931 Alfonso and María used to spend long spells in southern France, next to the Spanish frontier. If paying visits or being visited, they usually limited themselves to close family. At times they met other relatives, like nephews and nieces. Until 1906 they frequently visited Alfonso's mother, the nun in Graz. In the 20th century they maintained closer links with Alfonso's nephew and the Carlist claimant, Don Jaime; owner of the Frohsdorf palace near Vienna, he used to visit his uncles en route to and from Paris. Their mutual relation was cordial, but Alfonso considered Don Jaime somewhat of a playboy. Despite political and dynastical conflict the couple maintained very correct correspondence with Alfonso XIII, especially that Spanish diplomacy provided them with enormous help after 1918. They reserved enmity only for Berthe, widowed by Alfonso's brother; they thought her an immoral profligate who lived off selling illegally seized belongings. Until the late 1920s they were also lukewarm towards some members of the Borbón Parma family. From one of their Africa journeys Alfonso and María brought a black girl named Mabrouka; over time she assumed a role in between a servant and a family member. From 1909 onwards Alfonso kept paying a pension to his English half siblings.

Жалпы саяси көзқарастар

Альфонсо өзін ең алдымен испаниялық санайтын және Испанияны "өз елім" деп таныстырды; ол Америкадағы испан миссиясына сенді, онда жоғары рухты испандар англосаксондық мәдениетке қарсы тұруға тиіс еді. 1920 жылдары Испанияға құпия сапар кезінде ол "жұмақтамын" сезімін алды және мейірімді, тыныш, көмекші испандықтарды құттықтады. 1918 жылға дейін ол Австрияға эмоционалды жағынан терең байланысты болды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Орталық державаларды шын жүректен қолдады. Бірақ монархия құлатылғаннан кейін, оның қонақ елге деген симпатиясы, негізінен қабылданған әлеуметтік заңнамаға байланысты, мүлдем жойылды; ол Австрияны өзінің түрмесі деп атады. Альфонсоның франкофобиясы өзгерген жоқ. Саясатта да, отбасылық оқиғаларда да ол масондық және республикалық алаяқтар бақылап отырған Париждің опасыз және зұлым ықпалын іздеп, Испанияға француздық ықпалдың бар екеніне қайғырды. Либералды испан баспасөзі кейде Альфонсоны "Куэнканың қасабы" деп атады, себебі ол үшінші Карл соғысы кезінде қала басып алынғаннан кейін Карлист әскерлерін тонаған Карлист әскерлеріне басшылық еткен. Испания-Америка қақтығысы кезінде ол жеке түрде Испанияның Филиппин мен Кубаны үш жыл бұрын тастап кетуі керек еді деп мәлімдеді. Ол испан баспасөзінің шамадан тыс патриоттық ынтасын сынады, Мадрид үкіметін бейбітшілік шартын жасағаны үшін мақтады және Канар және Балеар аралдарын жоғалтудың алдын алғанын айтты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде олар Венадағы үйлерінде шағын госпиталь ашып, жаралы сарбаздарға жеке көмек көрсетті. Ол Ресейдегі және басқа жерлердегі революциялық зорлық-зомбылықты айыптады. Карлист тағына талапкер болғанда, ол азаматтық соғыстың саяси құрал ретінде қабылдауға болмайтындығын мойындады. Дегенмен, ол дуэльге қарсы қозғалыстың белсенді жақтасы ретінде танымал болды. Альфонсо Карлос бірнеше елде дуэльге қарсы лигаларды құрып, жандандырды, кейбір жағдайларда патшалық демеушілікті қамтамасыз етті, осы іске арналған кітап жазып, бірнеше мақала жариялады. Ол құлатылған билеушілердің ұрпағы және мұрагері ретінде 19 ғасырдың екінші жартысында Еуропада құрылған либералды режимдерді жек көреді. Кеңес революциясы оның үнемі теріс бағалауының нысаны болды, өркениеттің күйреуінің символы ретінде көрінді. Алайда, республикалық Австрияның социал-демократиялық заңнамасы да оның ашулы сынына ұшырады, Австрия билігі "заңға, әділдікке және меншікке құрмет етпейтін ұрылар еліне" билік ететін "коммунистер" және "большевиктер" деп аталатын. Тіпті христиан демократы Миклас та "қызыл" деп аталды. Ол Примо диктатурасын құптады, ал кейіннен 1930 жылғы Испаниядағы саяси тәртіптің құлдырауына қайғырды. Ол елдің екі жыл ішінде республикаға айналатынын болжады; Альфонсиндік монархия құлағаннан кейін ол жаңадан құрылған Екінші испан республикасын анархия мен коммунизмге қадам тастау деп қарады. Альфонсо Австриядағы Доллфус режимін алға қадам деп бағалады, бірақ Италиядағы фашистік режимге және Германиядағы нацистік үкіметке деген көзқарасы әлі де белгісіз болып қала береді.

Alfonso considered himself above all a Spaniard and identified with Spain as "my country"; he believed in the Spanish mission in America, where highly spirited Hispanidad was to oppose the mean Anglo Saxon culture. During incognito journeys to Spain in the 1920s he felt "like in heaven" and cheered gentle, serene, helpful Spaniards. Until 1918 he also felt emotionally highly attached to Austria and wholeheartedly supported the Central Powers during the First World War. However, after the overthrow of the monarchy the sympathy for his host country evaporated, mostly due to the social legislation adopted; he referred to Austria as to his prison. What did not change was Alfonso's Francophobia. Both in great politics and in unfortunate family events he kept tracing treacherous and sinister influence of Paris, controlled by masonic and republican crooks, and lamented apparent French influence over Spain. Though liberal Spanish press at times named Alfonso "the butcher of Cuenca", referring to his command of Carlist troops which plundered Cuenca following seizure of the city during the Third Carlist War, later on he demonstrated an anti war and peaceful stance. During the Spanish–American conflict he declared in private that Spain should have abandoned Philippines and Cuba 3 years earlier. He was irritated by what he perceived as hyper patriotic frenzy of the Spanish press, praised the Madrid government for concluding the peace treaty and claimed it had prevented loss of Canary Islands and Balearic Islands. During the First World War the couple ran a mini hospital in their Vienna house, and catered personally to wounded soldiers. He deplored revolutionary violence in Russia and elsewhere. When assuming the Carlist claim he confessed that civil war was an unacceptable means of politics. However, he was best known as partisan of the anti duel movement. In a few countries Alfonso Carlos co founded and animated leagues against dueling, in some cases he ensured royal patronage, wrote a book which advanced the cause and published a few related articles. As descendant and heir to deposed rulers he abhorred liberal regimes set up in the second half of the 19th century in Europe. The Soviet revolution remained his constant negative reference point, standing for iconic breakdown of civilization. However, also social democratic legislation of republican Austria gained his furious criticism, with successive Austrian authorities referred to as "communist" and "bolsheviks" ruling over "the country of thieves who have respect neither for law nor for justice nor for property"; even the Christian democratic president Miklas was dubbed as "red". He welcomed the Primo dictatorship and later lamented decline of political order in Spain of 1930. He predicted the country would turn a republic within 2 years; when the Alfonsine monarchy indeed fell he viewed the newly set up Second Spanish Republic as a stepping stone towards anarchy and communism. Alfonso viewed the Dollfuss regime in Austria as a step forward, yet his views on the Fascist regime in Italy and the Nazi rule in Germany remain unclear.

Карлдық ұрыстар, 1875-1930 жылдар

Карлистік династиялық ілімге сәйкес, Альфонсо туған кезде таққа мұрагерлік тізбегінде үшінші болды. 1861–1868 жылдары ол екінші, ал 1868–1870 жылдары бірінші мұрагер болды. 1870 жылдан бастап ол екінші орынға түсірілді, себебі ағасы қайтыс болған соң, талап оның жаңа туған ұлына және Альфонсоның немересіне, кейін Дон Хайме деп аталғанға берілуге тиіс болды. Бұл 1909 жылы іске асы, Альфонсо қайтадан мұрагерлік тізбегінде бірінші болды, бірақ оны болашақ Карл патшасы деп санағандар өте аз болды. Он жылдаған бойы Дон Хайме жастығынан орта жасқа дейін баласыз өмір сүрді және үйленбеген күйде қартайды, бірақ 1920 жылдардың соңына дейін оның заңды ұлы болуы теориялық тұрғыдан мүмкін еді. Тіпті ол ұл таба алмаса да, Альфонсо талапты мұраға алатынына үміттенуге болмады, өйткені ол 21 жасқа дейін інісінен ұзақ өмір сүре алмайтын сияқты көрінді. Сондықтан, жарты ғасырдан астам уақыт бойы басты Карлизмде Альфонсо корольдік отбасының қанатын бітіріп, 1870 жылдардың басында туған іске ерлікпен үлес қосып, бірақ болашақта ешқандай рөл атқармаған мүшесі ретінде қарастырылды. Карлизмдегі дағдарыстар кезінде наразылық білдірген топтар Альфонсоны ағасына немесе немере інісіне қарсы династиялық балама ретінде қарастырды. 1880 жылдардың ортасында Рамон Носедалдың жақтастары Карлос VII-ге қарсы шықты, ал кейбіреулер Альфонсо олардың жетекшісі болады деп үміттенді. Сондай-ақ, Конде де Шамбордың қайтысынан кейін кейбір француз легитимистері Альфонсоны, оның әкесін емес, келесі француз патшасы деп санады. 1890 жылдардың соңында испан монархиясына қарсы күш қолдануды талап еткен топтар талапкер тарапынан сақтық пен күмәнмен кездесті, және олардың болжамдары да Альфонсоға қатысты болды. 1910 жылдардың ортасы мен соңында Хуан Васкес де Мелланың ізбасарлары Ұлы соғыста Германияны жақтады. Дон Хайме Антантаға көңіл білдіргендіктен және Альфонсо Орталық державаларды қолдағандықтан, соңғысы қайтадан династиялық болжамдардың нысаны болды. Альфонсо ешқашан биліктегі туыстарына қарсы қиянат жасаған жоқ және оларды ығыстыруға немесе партияда өз жақтастарын құруға тырыспады. Ол өзінің Карлист екенін мақтан тұтса да, қозғалыстан біршама оқшауланды, Карлист саясатын қалыптастыратын жасырын кездесулерге де, шетелде өткізілетін ірі Карлист жиналыстарына да қатыспады. Бұл ұстанымы оған сын тудырды, және кейбіреулер оны "санто имбецил" деп атады. Ол Испаниядағы кейбір Карлист тұлғаларымен жеке хат алмасып, саяси оқиғаларды талқылап, өз пікірлерін білдірді, бірақ оның өз көзқарастарын жүзеге асыруға тырысқаны немесе саяси схемалар жасағаны туралы ешқандай дәлел жоқ. Оның хаттарында болашақтағы теориялық талаптарына байланысты ешқандай болжамдар мен маневрлер де жоқ. 1920 жылдары ол өзінің өліміне дайындық жасады, ал 1930 жылы немере інісінің денсаулығы жақсы екеніне және оның алдында жылдар, тіпті ондаған жылдар "билеуге" мүмкіндігі бар екеніне сендірді.

According to the Carlist dynastical doctrine, upon birth Alfonso was the third in line of succession to the throne. In 1861–1868, he was the second, and in 1868–1870 the first to inherit the claim. Since 1870 he was relegated to the second position, as upon future death of his older brother the claim was supposed to pass to his newly born son and Alfonso's nephew, later known as Don Jaime. When this indeed happened in 1909 Alfonso became again the first in line of succession, but very few looked upon him as a future Carlist king. Though over decades Don Jaime moved from youth to mid age childless and was aging unmarried, until the late 1920s it was still theoretically possible he would have a legitimate son. Even in case he would not, Alfonso could not have reasonably expected to inherit the claim, as it seemed unlikely that he would outlive his 21 year junior nephew. Hence, for over half a century within mainstream Carlism Alfonso was viewed as a collateral member of the royal family who gallantly contributed to the cause in the early 1870s, but who would not play any role in the future. The dissenting factions tended to look towards Alfonso as to a would be dynastical counter proposal to either his brother or his nephew almost every time when Carlism suffered from internal crisis. In the mid 1880s supporters of Ramón Nocedal challenged Carlos VII and some nurtured hopes that Alfonso would become their leader; also some French legitimists, following death of Conde de Chambord, considered Alfonso and not his father the next French king. In the late 1890s a faction pressing violent action against the Spanish monarchy faced caution and skepticism on part of the claimant; again, their speculations tended to focus on Alfonso. In the mid and late 1910s followers of Juan Vázquez de Mella decidedly favored Germany during the Great War; as Don Jaime sympathized with the Entente and Alfonso supported the Central Powers, the latter again became subject of dynastical speculations. Alfonso never revealed the slightest tone of disloyalty to his ruling relatives and never tried to supersede them or to build his own following in the party. Though he proudly admitted his Carlist identity he remained somewhat detached from the movement, and participated neither in behind the scenes meetings forging the Carlist policy nor in large Carlist gatherings held abroad; this stand earned him some criticism and few called him "santo imbécil". He maintained private correspondence with some Carlist personalities in Spain, at times discussed political developments and expressed his own opinions, but there is no evidence he has tried to enforce his views or mount any political schemes. His correspondence neither reveals any speculations or maneuvers related to his future theoretical claim. In the 1920s he started making provisions for his own death and in 1930 he was positive that his nephew remained in good health, with years and maybe decades of "rule" ahead of him.

Франция талаптары

1931 жылғы қазанда немере інісінің күтпеген өлімінен кейін Альфонсо Франция тағына талап ету құқығын мұраға алды. Ол Франция мәселесі бойынша ресми түрде пікір білдірген жоқ; Blancs d'Espagne тарапынан келген талаптарды қолдаған да жоқ, олардан бас тартып, өзін алшақтатпады да. Бурбон-Парма әулетінің Сикст князімен байланысты тармақ оны "XII Карл" деп жариялады, ал Поль Ватриннің жақтастары "I Альфонс" деп атады. 1931 және 1936 жылдар аралығында Альфонсо Францияның оңтүстігінде кем дегенде 4 қыс өткізді, бірақ қоғамдық шараларға қатысудан жаңылды; ең белгілісі – Мондонвильде өткен діни шара, ол легитимизм рухымен толы болды.

Испанияның талаптары

1931 жылдың қазан айында Дон Хайме қайтыс болғаннан кейін Альфонсо испан тағына карлист талабын мұра етті. Ол оны қабылдады, бірақ бұл шешімді өміріндегі ең үлкен құрбандық деп жеке мойындады және дәстүршіл тәжді «тікенді тәж» деп атады. Альфонсистермен қарым-қатынасты үзгісі келмегендіктен, ол «Альфонсо XII» патшалық атын қабылдамады, ал карлисттерді жібермеу үшін «Альфонсо XIV» атын да қабылдамады. Ақырында ол «Альфонсо Карлос I» патшалық атына тоқтады. Дәстүр бойынша карлист талапкерлері Мадрид герцогы атағын да алып жүрді. Карлос VII-нің әйелі Берта де Рохан әлі де Мадрид герцогинясы атағын сақтап тұрғандықтан, Альфонсо Карлос Сан-Хайме герцогы атағын таңдады. Ол Дон Хайменің барлық бұрынғы партиялық тағайындамаларын бірден бекітті, бірақ 1931 жылдың соңында бірнеше ай Францияда тұрып, мәселені егжей-тегжейлі талқылады. Альфонсо Карлос бастапқыда Дон Хайме мен тақтан түскен Альфонсо XIII арасындағы «Территет келісімі» деп аталатын бейресми династиялық шешімді талқылауға дайын болды. Ол Альфонсомен Францияда кездесті және екеуі де мағынасы аз, бірақ жылы лебіз білдірген манифест жариялады. Бұл карлисттердің «крузадистар» деп аталатын тобы арасында алаңдаушылық тудырды. 1932 жылдың ортасында Альфонсо Карлоспен болған кездесуде олар бір түсіністікке келген сияқты, бірақ крузадистартың талаптарына келіспегендіктен, ол оларды партиядан шығарып салды. 1933-1934 жылдары Альфонсо Карлос династиялық келісімге қарсы болды, ал 1934 жылы немере інісі Карл Пиустың таққа талап ету мүмкіндігін жоққа шығарды. 1935 жылы Альфонсо Карлос Пуххаймде Дон Альфонсоны қарсы алды, бірақ олар отбасылық мәселелерге назар аударды. 1936 жылдың сәуір айында соңғы ойланғаннан кейін Альфонсо Карлос шешімін жариялады: оның өлімінен кейін ханзада Ксавье регент болады, ол мүмкіндігінше тезірек және карлисттердің кеңесінен кейін келесі патшаны анықтайды. Альфонсо Карлосқа байланысты тағы бір маңызды мәселе – испан Республикасына қатысты карлисттердің ұстанымы болды. Ол бұл режимді большевизмге бастайтын алғашқы қадам деп есептеді, бірақ 1931-1936 жылдардағы карлист саясатына қаншалықты әсер еткені белгісіз. Ол дәстүршілдіктің қайта бірігуіне жетекшілік етті, кейбіреулер оның жеке бағыты тұтастыққа еңкейгендіктен, бұрынғы тұтастықтар басшылыққа көптеп тағайындалғанын айтады. Кейбіреулер 1932 жылы ол «монархистік көтеріліс» жоспарларын жасады, бірақ ол сәтсіз аяқталды. 1932 жылы партия басшысы Маркиз де Виллорес қайтыс болғаннан кейін ол қалыпты мұрагер, Конде Родезноны тағайындады және оның Ұлттық блоктағы альфонсистермен саяси ынтымақтастық тактикасын ынтасыз мақұлдады. Алайда, 1933 жылдан бастап ол жергілікті андалусиялық көшбасшы Мануэль Фаль Конденің республикаға қарсы бағытын күшейткеніне қызығушылық танытты. 1934 жылы Фаль Родезноның орнын бас хатшы ретінде алды, ал 1935 жылы Jefé Delegado рөлін атқарды. Оның басшылығымен және Альфонсо Карлостың толық қолдауымен партия Ұлттық блоктан шығып, тәуелсіз, келісімсіз бағытқа бет бұрды.

With death of Don Jaime in October 1931 Alfonso inherited the Carlist claim to the Spanish throne. He accepted it, though he privately confessed that the decision came as the "largest sacrifice of my life" and that Traditionalist crown was a "crown of thorns". In order not to burn the bridges with the Alfonsists he rejected the royal name of "Alfonso XII"; in order not to alienate the Carlists he rejected also the name of "Alfonso XIV" and eventually settled for the royal name of "Alfonso Carlos I". Traditionally the Carlist claimants assumed also the title of Duque de Madrid. Because of Berthe de Rohan, widow after Carlos VII who still bore the title of Duquesa de Madrid, Alfonso Carlos eventually opted for the title of Duque de San Jaime. He confirmed en bloc all earlier personal party nominations of Don Jaime; however, in late 1931 for few months he settled in France to discuss things in detail. Alfonso Carlos initially seemed ready to discuss an informal dynastic solution, tentatively agreed between Don Jaime and the deposed Alfonso XIII as so called Pact of Territet. He met Alfonso in France and both issued warmly worded manifestos, though with little substance. This triggered anxiety among the Carlist branch known as the cruzadistas; during the meeting with Alfonso Carlos in mid 1932 they seemed to have arrived at some understanding, but as the cruzadistas became intransigent, he expelled them from the party. In 1933–1934 Alfonso Carlos grew clearly disinclined toward a dynastic agreement; in 1934 he also dismissed potential claim of his grandnephew Karl Pius. In 1935 Alfonso Carlos welcomed Don Alfonso in Puchheim, but they focused on family issues. After final hesitation in April 1936 Alfonso Carlos made public his decision; following his death prince Xavier would become a regent, who as soon as possible and following consultation with a grand Carlist assembly would decide upon the next king. Another paramount issue Alfonso Carlos had to deal with was the Carlist stand towards the Spanish Republic. He despised the regime as a first step towards bolshevism, yet it is not clear to what extent he shaped Carlist daily politics of 1931–1936. He presided over re unification of Traditionalism; some claim that as personally he was leaning towards Integrism, former Integrists became overrepresented in command. Some claim that already in 1932 he engaged in plans for a "combined monarchist rising", which have eventually fizzled out. Following death of the party jefé Marqués de Villores in 1932 he appointed a moderate successor, Conde Rodezno, and with little enthusiasm authorized his tactics of entering into ongoing political parliamentary co operation with Alfonsists in the National Bloc. However, since 1933 he was increasingly impressed by the local Andalusian leader Manuel Fal Conde, who advanced intransigent and increasingly militant anti republican course. In 1934 Fal replaced Rodezno as Secretary General, and in 1935 he assumed the role of Jefé Delegado. Under his guidance and with full approval on part of Alfonso Carlos the party withdrew from the National Bloc and embarked on a stand alone, non compromise course.

Соңғы айлар

Бұл жерде Альфонсо Карлостың 1935-1936 жылдары карлист жарымәскери күштерінің күшеюіне қатысы қандай болғаны туралы нақты мәлімет жоқ. 1935 жылдың соңынан бастап ол оңтүстік Францияда Гетариде тұрып, 1936 жылдың жазының басына дейін карлист қастандық жоспарларын және олардың әскерилермен келіссөздерін жеке бақылап, Фалдың бүлікші генералдардың басшысы Молаға ұсынған талаптарын мақұлдады. 28 маусымда және толыққанды түсініксіз себептермен ол Сен-Жан-де-Люзден Венаға аттанды, ал күнделікті саясатты ханзада Ксавьер басқарды. Осы кезден бастап Ксавьер карлист астыртын әрекеттерін бақылап, әскерилермен келіссөздер жүргізді. Альфонсо Карлостың мақұлдауы көбінесе алыстан сұралды; ол жергілікті наварралық келіссөздерге қатаң тыйым салғаны белгілі. Моламен келіссөздерде қол жеткізілген шартты келісімнен кейін, ханзада Ксавьер Альфонсо Карлос атынан көтерілуге соңғы бұйрық берді. Бірден елші Веннаға жіберіліп, растау сұралды; елші келген кезде төңкеріс толыққанды жүріп жатты. Альфонсо Карлос барлық карлисттік тұрақты басқару құрылымдарын таратып, оларды соғыс уақытындағы Юнтас де Гуэррамен, оның ішінде орталық юнтамен алмастырған корольдік жарлық шығарды. Алайда, Австрия астанасындағы Терезианумгасседегі резиденциясынан талапкер оқиғалардың барысына көп әсер ете алмады. Оның мәлімдемелері көбінесе карлист әскери күш-жігерін құлшыныспен мойындаудан тұрды. Оның соңғы құжаттарының бірі – 13 қыркүйекте тұтқынға алынған Сан-Себастьян қаласына алғашқы ұлттық бөлім ретінде кірген "40 де Артахона" атты рекетэ отрядына сәлемдеме жолдаған телеграммалық хабарлама. Сондай-ақ, ол Памплонадағы ауруханаға өзінің есімі берілгенін және карлист милициясының бір батальонына әйелінің есімі берілгенін мойындады. Ол рекетэ күштерінің жиналуына таң қалды және қақтығыстың нәтижесіне қатысты үміткер болды; 22 қыркүйектегі хатында ол "Біздің рекетэлеріміздің даңқы Испания мен Еуропаны құтқару болады" деп мәлімдеді. Оның дипломатиялық қолдау іздеу немесе қаржылық көмек қамтамасыз ету сияқты басқа қызметтері туралы мәлімет жоқ. 1936 жылдың 28 қыркүйегінде Альфонсо Карлос және оның әйелі әдеттегідей жақын маңдағы Белведер бағында серуендеуге шықты. Принц-Эйген көшесінен өтіп бара жатқанда, көшенің екінші жағында бақ орналасқан, 87 жастағы ол өзін ұстамады; ол трамвай жолының ортасында тоқтады, содан кейін жүгіруге тырысты, нәтижесінде Шварценбергплацтан келе жатқан көлік оны қағып кетті. Ол дереу ауруханаға жеткізіліп, жедел жәрдем бригадасы жиналды. Кешке жағдайы сәл жақсарғаннан кейін, ол ертесіне қайтыс болды. Бір тарихшы Альфонсо Карлостың өлімі мен Франконың каудильо болып тағайындалуы арасындағы 12 сағаттық айырмашылықты ескере отырып, апаттың кездейсоқ болмауы мүмкін деген болжам жасады. Пуххаймдегі отбасылық шіркеудегі жерлеу рәсіміне апаттан зардап көрмеген жесірі, ханзада Ксавьер, көптеген аристократиялық отбасы мүшелері және соғысқа толы Испаниядан пойызбен келген карлист басшылығы қатысты.

No source clarifies what was Alfonso Carlos' position versus massive Carlist paramilitary buildup in 1935–1936. Since late 1935 he resided in Guéthary in southern France and until early summer of 1936 he supervised personally Carlist conspiracy plans and their negotiations with the military, approving of conditions that Fal presented to head of rebellious generals, Mola. On June 28 and for reasons which are not entirely clear, he left Saint Jean de Luz and headed for Vienna, leaving prince Xavier to manage daily politics. From then on it was Xavier who supervised Carlist conspiracy and talks with the military. Alfonso Carlos' approval was sought remotely on most outstanding issues; it is known that he explicitly prohibited any local Navarrese negotiations. Following vague agreement reached in talks with Mola, the final order to rise was issued by prince Xavier in name of Alfonso Carlos. An emissary was immediately flown to Vienna to obtain confirmation; when it arrived the coup was already in full swing. Alfonso Carlos issued a royal decree which dissolved all Carlist regular executive structures and replaced them with wartime Juntas de Guerra, including the central one. However, from his residence at Theresianumgasse in the Austrian capital the claimant had little further control over the events unfolding. His known statements are mostly enthusiastic acknowledgements of Carlist military effort. One of the very last of his documents was the telegram message with greetings to the requeté detachment known as "40 de Artajona", which on September 13 as the first Nationalist unit entered the captured city of San Sebastián. Similarly, he acknowledged that a hospital in Pamplona had been named after him and that one Carlist militia battalion had been named after his wife. He was impressed with requeté buildup and rather optimistic as to the outcome of the conflict; in his letter of September 22 he declared that "la gloria de nuestros requetés será haber salvado a España y a Europa". No other type of his activity – e. g. in terms of seeking diplomatic support or ensuring financial aid – is known. On September 28, 1936, Alfonso Carlos and his wife as usual decided to take a daily walk in the nearby Belvederegarten. When crossing Prinz Eugen Strasse, with the garden nearby on the other side of the street, the 87 year old behaved erratically; he stopped in the middle of the tram track, then attempted to run, and was eventually hit by a car approaching from Schwarzenbergplatz. He was immediately taken to the hospital and emergency team was assembled to treat him; following slight improvement in the evening, he perished the following day. One historian speculates – given 12 hours difference between the death of Alfonso Carlos and Franco's ascendance to caudillo – that the collision might not have been accidental. The funeral and burial in the family chapel in Puchheim was attended by the widow – who emerged unhurt from the accident, by prince Xavier, many aristocratic family members and the Carlist executive, which in corpore travelled by train from the war engulfed Spain.

Қабылдау және мұра

XIX ғасырдың соңындағы испан қоғамдық пікірінде Альфонсо Карлос карлист зұлымдықтарының негізгі кейіпкерлерінің бірі ретінде көзге түсті. Соғыстан кейінгі либералдық үгіт-насихатта «Куэнка тонауы» 1936-1939 жылдардағы Азамат соғысынан кейінгі республикалық үгіт-насихаттағы «Бадахос қырғыны» сияқты рөл атқарды; ол варварлықтың шыңы болды және Альфонсо Карлос жеке жауапкершілікке тартылды. Кановас Франциядан оның экстрадициясын ресми түрде сұрады, ал 1878 жылы жарық көрген «Los sucesos de Cuenca» кітабы карлист қатыгездігінің қорқынышты суретін көрсетті. 1890 жылдары Хосе Накенстің «Los crímenes del carlismo» атты танымал памфлеттер сериясы Альфонсо Карлосты бірнеше қанды оқиғаның қозғаушы күші ретінде көрсетті. 1900 жылы баспасөз оны «Куэнканың жек көретін кісі өлтірушісі» деп атады. Галдостың «Де Картаго а Сагунто» (1911) романы оның қанға батқан әскери қолбасшы бейнесін жаңартып берді. Ол көбінесе түсініксіз кейіпкер ретінде Унамуно мен Бароханың испан модернистік әдебиетінде маргиналды түрде еске алынды. Карлисттік баяндамаларда ол бұрынғы батыр әскери жетекші және патшалық отбасының мүшесі ретінде танылды. ХХ ғасырдың басында Альфонсо Карлостың дуэльге қарсы күресі оған Испанияда емес, белгілі бір деңгейде танымалдылық әкелді, бірақ ол ұмытылып кетті. 1931 жылы испан баспасөзі оның карлисттік талабын жариялағанда, көптеген басылымдар оқырмандарына оның кім екенін түсіндіруді жөн санады; кейбіреулері тікелей «Австрияда тұратын Дон Хаймедің туысы Альфонсо де Борбон бар» деп жазды. Кейбір басылымдар оны «Куэнка тонаушысы» деп атады, бірақ Унамуно сияқты егде жастағы сарапшылар үшін ол әлі де «дон Альфонсо Карлос, куэнкалық» болып қалды. Ал дәстүршілдік үгіт-насихат машинасы оны «біздің ұлы басшымыз» деп мақтап, талапкердің жарқын бейнесін жасауға бағытталған науқанды бастады. Альфонсо Карлостың есімі соғыстан кейінгі Карлизмнің фрагменттелген тарихында айқын көрінбеді. Хавьершілер оның 1936 жылғы регенттік шешімін Дон Хавьердің басшылығын заңдастырды деп есептеді, ал кейбіреулері Альфонсоның өлімімен карлисттік династияның құлап, Карлизмнің аяқталғанын мәлімдеді. Франколық үгіт-насихатта ол ұлтшыл батырлар галереясында болмады, себебі режим ресми біртіктікті сақтауға және карлисттік құдайландырудың артық өсуіне жол бермеуге тырысты. 1950 жылы Мелхор Феррер оның тарихи суретін жасады. Феррер Альфонсо Карлостың басшылығына егжей-тегжейлі тоқталып, Карлизм тарихына арналған монументалды сериясының соңғы томын жазды. Ол автор өлгеннен кейін редакцияланып, 1979 жылы жарық көрді; сол жылы оның үзінділері «Don Alfonso Carlos de Borbón y Austria Este» деген атпен жеке басылым ретінде шықты. ХХІ ғасырдың басына дейін ол талапкерге арналған жалғыз монография болып қала берді; Альфонсо Карлос тарихнамалық қызығушылықты тудырмады және Испания тарихының егжей-тегжейлі есептерінде де кездеспеді. Карлизм тарихнамасы оның 1936 жылғы регенттік шешіміне ерекше назар аударады, бұл шешім қозғалыстың келешегіне ондаған жылдар бойы әсер етті. 2012 жылы Альфонсо Карлостың күнделігін редакторлар 66 беттік өмірбаянмен жариялады, қазіргі уақытта бұл оның ең толық суреті.

In the Spanish public discourse of the late 19th century Alfonso Carlos featured as an iconic villain, one of a few key protagonists of Carlist atrocities. In the post war liberal propaganda "saco de Cuenca" played similar role as "masacre de Badajoz" did in the Republican propaganda after the Civil War of 1936–1939; it marked the climax of barbarity, and Alfonso Carlos was held personally responsible for it. Canovas formally requested his extradition from France and in 1878 a book Los sucesos de Cuenca delivered a horror picture of Carlist savagery. In the 1890s a series of popular pamphlets Los crímenes del carlismo by José Nakens repeatedly presented Alfonso Carlos as instigator of various bloody episodes. As late as 1900 the press referred to him as "odioso asesino de Cuenca". The Galdós' novel De Cartago a Sagunto (1911) renewed his image of a blood stained criminal commander. As somewhat more ambiguous figure he was marginally referred to in great Spanish modernist literature of Unamuno and Baroja. In much less popular Carlist narrative he was hailed as former gallant military leader and member of the royal family. In the early 20th century the anti duel activity of Alfonso Carlos earned him some moderate recognition, though not in Spain, where he fell into oblivion. When in 1931 the Spanish press reported on his assumption of the Carlist claim, most titles felt it appropriate to explain to their readers who the person in question was; some noted literally that "there is an uncle of Don Jaime alive, named Alfonso de Borbón, who lives in Austria". It was only sporadically that some titles kept referring to "saqueador de Cuenca", though for elderly pundits like Unamuno he still remained "don Alfonso Carlos, el de Cuenca". On the other hand, the Traditionalist propaganda machinery launched a campaign of exaltation, hailed "nuestro augusto caudillo" and constructed a panegyric mediatic image of the pretendent. Alfonso Carlos' memory did not feature prominently in the fragmented post war Carlism. The Javieristas used to refer to his 1936 regency decision as to legitimization of Don Javier's leadership; some others concluded that with death of Alfonso, the Carlist dynasty extinguished and Carlism came to the end. In the Francoist propaganda he was absent and did not feature in the gallery of Nationalist heroes, as the regime was cautious to enforce official unity and to contain excessive Carlist idolization. Sort of documentary historiographic approximation was offered by Melchor Ferrer in 1950. Ferrer also focused in detail on Alfonso Carlos leadership in the final volume of his monumental series on history of Carlism. It was edited posthumously and issued in 1979; the same year its excerpts were published as a separata under the title of Don Alfonso Carlos de Borbón y Austria Este. Until the early XXI century it remained the only monograph dedicated to the claimant; Alfonso Carlos failed to trigger historiographic interest and is missing even in detailed accounts on recent history of Spain. Historiography on Carlism tends to focus on his 1936 regency decision, the move which fundamentally affected the fate of the movement for decades to come. In 2012 editors of Alfonso Carlos' diary prefaced it with a 66 page biography, which is currently the best account available.

Жарияланымдар

"Дуэльді жоюға жасалған тыраш", The North American Review 175 (1902 жылдың тамызы): 194–200. "Еуропадағы дуэльге қарсы күрес", The Fortnightly Review 90 (1 тамыз 1908): 169–184. Еуропаның түрлі елдеріндегі дуэльге қарсы лигалар мен ар-намысты қорғау лигаларының құрылу және даму тарихының шолуы, 1900 жылдың қарашасының соңынан 1908 жылдың қазанының соңына дейін (Вена: Джаспер, 1908). Неміс тіліндегі аударма: "Kurzgefasste Geschichte der Bildung und Entwicklung der Ligen wider den Zweikampf und zum Schutze der Ehre in den verschiedenen Ländern Europas von Ende November 1900 bis 7. Februar 1908" (Вена: J. Roller, 1909). D. Alfonso Carlos de Borbon y de Austria Este (Мадрид: Tradicionalista баспасы, 1950).